Tiết kiệm để dân giàu, nước mạnh - những bài học xưa và nay

Báo cáo Chính trị tại Ðại hội Ðảng lần thứ X nêu rõ yêu cầu: "Khẩn trương và nghiêm chỉnh thực hiện Luật "Phòng chống tham nhũng", Luật "Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí". Trong quá trình dựng nước và giữ nước, ông cha ta coi tiết kiệm là phẩm chất, đạo đức của con người. Nó không chỉ có ý nghĩa vật chất, tức tiết kiệm của cải trong sử dụng, tiền bạc trong chi tiêu, mà còn có ý nghĩa tinh thần là giữ gìn đạo đức, phong độ lao động, vệ sinh, sinh hoạt, giao lưu. Vì vậy chữ "tiết" thường đi đôi với chữ "độ" . Và chữ "kiệm" thường luôn luôn gắn với chữ "cần".

Ông cha ta sau khi truyền bá các "gia huấn ca" còn dạy thêm những bài thơ dễ nhớ về đức "tiết độ" và "kiệm cần", như :

Mình làm, mình khổ.
Trời có buộc đâu ?
Tiết độ sống lâu.
Kiệm cần nhiều của.

Kèm theo đó là phân tích, phê phán những kẻ chây lười lại ăn chơi phóng túng dẫn đến nghèo khó :

Còn những kẻ khổ.
Toàn kẻ vụng suy.
Ăn ở bất nghì
Thất "thường", lỗi "đạo".

(Sai "luân thường", lỗi "đạo lý")

Qua thực tiễn cuộc sống thì thấy trong xã hội cũ sự nghèo khổ của nhân dân ta chủ yếu là do bị đế quốc, phong kiến bóc lột, nhưng không phải không có số đông là do lười suy nghĩ, biếng lao động, lại ham chơi hơn làm. Ngày nay Ðảng ta hô hào tiết kiệm, Nhà nước ta ra những đạo luật và các văn bản pháp quy dưới luật vừa nhằm bảo vệ quyền lợi những người lao động, vừa chống tham ô, lãng phí, quan liêu. Chung quy lại cũng là nhằm thực hiện điều Bác Hồ đã dạy: "Cần, kiệm, liêm, chính". Duy chỉ có việc thực hiện thì có nơi còn lơi lỏng.

Kinh nghiệm ở các nước láng giềng cho thấy: Nhật Bản là nước mà phong cách tiết kiệm có thể coi là "quốc phong, quốc sách". Quốc phong là vì người dân nghèo, từ cụ già đến trẻ em đại đa số đều biết tiết kiệm. Chỉ nói "tiết kiệm thời gian" thôi cũng rất đáng học tập. Vì thời gian thì dân tộc nào cũng coi là "vàng ngọc". Người Nhật Bản ít để thời gian bị lãng phí. Chúng ta, ai sang Nhật Bản hợp tác hay lao động đều thừa nhận là làm việc với bạn phải lao động đến "chóng cả mặt" mới theo kịp được sự tận dụng thời gian của bạn. Còn về sinh hoạt, từ ăn no, mặc ấm đến ăn ngon, mặc đẹp... đều có nội dung tiết kiệm của nó.

Riêng ở Trung Quốc, tôi chưa có dịp đến các khu kinh tế mở, các khu chế xuất ở bờ biển phía đông nam, nghe nói là giàu sang ghê lắm. Nhưng mới tới được Bắc Kinh, Nam Ninh và hai thị trấn biên giới là Ðông Hưng (giáp Móng Cái) và Hà Khẩu (giáp Lào Cai) cũng đã thấy một tinh thần hết sức tiết kiệm mà trước khi đến tôi chưa mường tượng được.

Nói về phương tiện đi lại, tuy ở đường phố trung tâm như Thiên An Môn, Vương phủ tỉnh, xe ô-tô  tắc-xi đi mấy hàng nối đuôi nhau, đứng trên cao đúng là trông thấy như đàn cua bò. Nhưng quan sát kỹ, hầu hết đều là xe sản xuất nội địa. Cán bộ, nhân viên đi làm, đã có xe buýt công cộng phục vụ tốt. Ai ở xa bến xe buýt có thể đi xe đạp tới trạm xe buýt, khóa xe đạp lại để vào một góc đường, nơi được công an quy định rồi chiều lại đi xe buýt về lấy xe đạp để "hồi gia".

Ở Nam Ninh, Ðông Hưng, Hà Khẩu cũng tương tự như vậy. Thị dân ở đây trọng "xanh, sạch, đẹp" nhưng rất tiết kiệm.  Cũng như thị trấn Ðông Hưng, Hà Khẩu là đô thị của cả một vùng nông lâm nghiệp chưa giàu, chỉ có thể đi lên bằng "cần, kiệm" chứ không thể ngồi chờ ngóng đầu tư nước ngòai - cái mà Trung Quốc đã tận dụng một cách có hiệu quả không kém một nước nào.

Ði đôi với tiết kiệm là tăng cường pháp luật. Pháp luật công minh, không trừ một ai.

Ðảng và Nhà nước ta đã đưa tiết kiệm lên thành quốc sách. Những kinh nghiệm của các nước láng giềng chắc chắn có thể học tập được nhiều cho sự nghiệp đổi mới của chúng ta.

 GS. VĂN TẠO