Khoảng hơn 10 năm trở lại đây, nhiều hộ dân đầu tư chuồng trại nuôi thỏ, tự mày mò lựa chọn thức ăn và phòng bệnh. Đã có nhiều hộ nuôi với số lượng lớn và phát triển nuôi theo chuỗi giá trị khép kín...
Bén duyên nghề nuôi thỏ
Ở vùng đất Tứ Kỳ của tỉnh Hải Dương trước đây, nay là thôn Đại Đồng, xã Đại Sơn (thành phố Hải Phòng), nhiều người vẫn gọi đùa anh Nguyễn Văn Cẩm là “Trùm thỏ”, không chỉ vì số lượng nuôi nhiều, mà còn bởi anh Cẩm là người tiên phong nuôi thỏ, trở thành người cung cấp giống, kỹ thuật nuôi và cả thức ăn của thỏ cho nhiều hộ dân lân cận. Năm 2011, đang chăn nuôi lợn, đúng vào dịp giá lợn trên thị trường xuống thấp, lại khó bán, ít lãi, thấy có thương lái hỏi thăm ai bán thỏ, thế là anh Cẩm bắt đầu tìm hiểu nghề nuôi thỏ.
Năm 2012, anh Cẩm xây chuồng, mua thỏ giống và đến năm 2013 đã có 300 con thỏ mẹ. Anh kể: “Lúc ấy họ hàng, bạn bè ngăn cản nhiều lắm, song xác định nuôi con vật mới phải thử mới biết được nên tôi quyết tâm lắm”. Dù vậy, do kỹ thuật nuôi, phòng bệnh chưa có, việc nuôi thỏ cứ bấp bênh, có lúc cả đàn thỏ... lăn ra chết. Cũng may vẫn duy trì nuôi lợn cho nên anh Cẩm còn đủ vốn duy trì nghề. Đến năm 2015, sau khi nắm được kỹ thuật nuôi và bước đầu điều trị tốt một số bệnh thỏ hay nhiễm, anh Cẩm mở thêm trại, nuôi 1.000 thỏ mẹ.
Sau hơn 10 năm nuôi thỏ, hiện anh Cẩm đã thành lập trang trại chăn nuôi Đại Dương và có đàn thỏ 5.500 con, mỗi lứa cung cấp ra thị trường khoảng 4.000 con thỏ thịt và hàng trăm thỏ giống. Trang trại nuôi thỏ được xây dựng theo mô hình khép kín. Với số lượng thỏ xuất chuồng nói trên, doanh thu mỗi tháng của anh đạt hàng trăm triệu đồng. Anh Cẩm nói: “Hiện giờ doanh số thỏ bán ổn định, không đủ cho thị trường. Điều quan tâm nhất của tôi là bảo đảm thỏ không nhiễm bệnh vì chi phí xử lý rất cao”.
Cùng bén duyên với nghề nuôi thỏ ở khu vực tỉnh Hải Dương cũ hiện có khoảng 20 hộ nuôi. Các hộ nuôi đã liên kết với nhau trong cung cấp giống, tiêu thụ và lấy chung mã thức ăn của doanh nghiệp sản xuất thức ăn cho thỏ nhằm giảm chi phí.
Cũng ở Hải Phòng, tại trang trại thỏ của anh Trần Văn Huân ở thôn Minh Hải, xã Tứ Kỳ, chúng tôi được ông Trần Văn Minh (bố của anh Huân) dẫn vào thăm hệ thống chuồng trại kiên cố, lắp đặt hệ thống điện mặt trời và hệ thống làm mát hiện đại. Ông Minh cho biết đã nuôi thỏ hơn chục năm. Trên khu đất khoảng 1ha, hai bố con ông Minh đầu tư gần tỷ đồng xây khu nuôi thỏ, vườn cây ăn quả và ao nuôi cá. Ông Minh hạch toán: “Mỗi con thỏ nuôi khoảng 2,5 tháng, chi phí khoảng 120.000-140.000 đồng, bán được 200.000-240.000 đồng. Lãi cao hơn nuôi lợn nhưng bận rộn hơn vì thỏ rất hay nhiễm bệnh, phải quan sát từng giờ. Nghề nuôi thỏ bận lắm”.
Với đàn thỏ khoảng 3.000 con các loại, mỗi tháng anh Huân xuất chuồng khoảng 500 con thỏ thịt, doanh thu khoảng 100 triệu đồng. Những mô hình nuôi thỏ như của anh Huân và anh Cẩm hiện đã có mặt ở hầu hết các địa phương trong cả nước. Theo Hội Chăn nuôi thỏ Việt Nam, hiện tổng đàn thỏ cả nước ước tính 1,9 triệu con thỏ nái; sản lượng thịt thỏ đạt khoảng 7.000-10.000 tấn/năm.
Nuôi thỏ theo chuỗi giá trị kép
Theo ông Nguyễn Huy Long, Chủ tịch Hội Chăn nuôi thỏ Việt Nam, những năm gần đây, phong trào nuôi thỏ phát triển mạnh. Nhiều mô hình nuôi thỏ theo chuỗi tiêu biểu được ghi nhận như anh Đỗ Quốc Bình (Thái Nguyên) nuôi 300 thỏ nái, liên kết bao tiêu 18 trang trại, sản lượng 30-35 tấn thỏ/năm. Anh Lại Tiến Định (Hà Nội) nuôi 300-500 thỏ nái, cung ứng thỏ cho nhà hàng, khách sạn.
Anh Nguyễn Công Tùng (Thanh Hóa) duy trì quy mô 3.000-6.000 con nái, doanh thu 600-700 triệu đồng/năm. Anh Nguyễn Hoàng Thuyên (Đồng Nai) nuôi 300-500 thỏ, hỗ trợ hàng trăm hội viên, cung ứng vật tư, lồng chuồng, con giống và thuốc thú y. Chị Thân Thị Lai (Bắc Giang) liên kết 20 trại, bao tiêu và cung cấp sản phẩm cho siêu thị, nhà hàng. Anh Hồ Hữu Nghị (Bình Thuận) chế biến thịt thỏ gác bếp đạt OCOP 3 sao, kết hợp mở nhà hàng tiêu thụ...
Mặc dù vậy, từ thực tế tìm hiểu các trang trại thỏ của phóng viên Báo Nhân Dân và theo đánh giá của một số chuyên gia nông nghiệp, nghề chăn nuôi thỏ ở nước ta nhìn chung đang phát triển tự phát, chưa được hỗ trợ nhiều từ các cơ quan chức năng. Người nuôi thỏ đang “tự bơi”, từ sản xuất giống đến tiêu thụ sản phẩm. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng chưa có nhiều giải pháp thúc đẩy phát triển nghề nuôi thỏ một cách bài bản và đồng bộ.
Theo Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trong bối cảnh nông nghiệp hướng tới sản xuất sạch, phát thải thấp, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế tuần hoàn, chăn nuôi thỏ có nhiều lợi thế để trở thành một ngành hàng phù hợp. Việc phát triển ngành hàng này cần được tổ chức theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, tăng cường liên kết giữa hộ chăn nuôi, trang trại, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Trong văn bản gửi Hội Chăn nuôi thỏ Việt Nam mới đây, Cục đề nghị Hội nghiên cứu, định hướng phát triển ngành trong thời gian tới theo hướng mở rộng quy mô tại những địa phương có điều kiện thuận lợi; khuyến khích hình thành trang trại, gia trại và tổ hợp tác, từng bước đưa thỏ trở thành vật nuôi, góp phần nâng cao thu nhập cho nông hộ.
Để hạn chế tình trạng sản xuất manh mún, thiếu ổn định đầu ra, Cục yêu cầu thúc đẩy hình thành các chuỗi liên kết giá trị trong chăn nuôi thỏ. Hội cần kết nối hội viên, cơ sở sản xuất, kinh doanh để tăng cường hợp tác, kiểm soát nguồn gốc, bảo đảm an toàn thực phẩm và phân phối lợi ích hợp lý giữa các khâu; mở rộng quy mô nuôi tại những địa phương có điều kiện thuận lợi; khuyến khích hình thành trang trại, gia trại và tổ hợp tác, từng bước đưa thỏ trở thành vật nuôi hàng hóa.
Theo Chiến lược phát triển chăn nuôi giai đoạn 2020-2030, tầm nhìn 2045, thỏ là vật nuôi được đưa vào định hướng phát triển chiến lược, mục tiêu đến năm 2030 đạt quy mô 4 triệu con, đáp ứng nhu cầu thực phẩm, dược liệu, thú cưng, công nghiệp thuộc da cho tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.