Thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao nước ngoài

Nghị định số 219/2025/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 7/8/2025 nhằm tạo điều kiện thuận lợi thu hút người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, đặc biệt là nhà đầu tư, chuyên gia, nhà khoa học có uy tín trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, các lĩnh vực Việt Nam ưu tiên phát triển. Tuy nhiên, chỉ chưa đầy một năm đưa vào cuộc sống, trong quá trình thực hiện đã bộc lộ nhiều bất cập.

Theo phản ánh, kiến nghị của một số hiệp hội, doanh nghiệp, hộ chiếu sử dụng trong hồ sơ cấp giấy phép lao động hoặc cấp giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động phải được công chứng điện tử tại Việt Nam, phải được hợp pháp hóa lãnh sự với giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp… khiến người lao động nước ngoài buộc phải nhập cảnh vào Việt Nam chỉ để xuất trình hộ chiếu gốc phục vụ việc công chứng điện tử.

Trường hợp khác: cơ quan có thẩm quyền chỉ chấp nhận giấy khám sức khỏe do cơ sở y tế tại Việt Nam cấp, cho nên giấy chứng nhận sức khỏe do nước ngoài cấp không thể sử dụng trong hồ sơ, do đó người lao động nước ngoài phải nhập cảnh vào Việt Nam để được cấp giấy khám sức khỏe trước khi nộp hồ sơ, tạo gánh nặng không cần thiết, gia tăng chi phí, tốn thời gian cho cả người lao động và người sử dụng lao động.

Nhiều ý kiến nêu rõ, Nghị định số 221/2025/NĐ-CP ngày 8/8/2025 của Chính phủ quy định về việc miễn thị thực có thời hạn cho người nước ngoài thuộc diện đối tượng đặc biệt cần ưu đãi phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, nhóm đối tượng này đủ điều kiện cấp “Thẻ miễn thị thực đặc biệt” nhưng vẫn phải thực hiện các thủ tục liên quan giấy phép lao động, giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động gây lãng phí thời gian và nguồn lực.

Đối với các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, công nghệ lượng tử, năng lượng mới, cơ chế “xác nhận chuyên gia” dựa vào số năm kinh nghiệm chưa phù hợp, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, cơ chế cần dựa trên năng lực thực tế và sản phẩm, kết quả đạt sẽ phù hợp hơn.

Một vấn đề cũng được nhiều đơn vị phản ánh là một số địa phương đặt ra các yêu cầu cung cấp bản sao, bản công chứng, bản chứng thực chưa thống nhất gây khó khăn cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; chưa có quy định về sử dụng các giấy tờ có thể khai thác trong cơ sở dữ liệu dùng chung hoặc giấy tờ không có sự thay đổi thông tin... đã tạo gánh nặng không cần thiết...

Theo báo cáo của 34 tỉnh, thành phố, tính đến cuối năm 2025, cả nước có 162.858 lao động nước ngoài đang làm việc, trong đó 7.770 người không thuộc diện cấp giấy phép lao động, 155.088 người thuộc diện cấp giấy phép lao động. Nguồn nhân lực này tập trung chủ yếu tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng, Đồng Nai… và có đóng góp quan trọng cho tăng trưởng khu vực FDI.

Tuy nhiên, theo Bộ Nội vụ, hầu hết các địa phương chưa chủ động nghiên cứu kỹ, đầy đủ, thực hiện chưa tốt các quy định về báo cáo giải trình nhu cầu sử dụng lao động người nước ngoài hay việc cấp, cấp lại, gia hạn, thu hồi giấy phép lao động tại một số doanh nghiệp thường xuyên có sự biến động, thay đổi về nhân sự.

Một số cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp chưa thực hiện quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động sau khi đã được cấp giấy phép lao động, không phổ biến cho người lao động các quy định của pháp luật, ảnh hưởng đến công tác theo dõi, quản lý.

Để giải quyết cơ bản các vướng mắc, bất cập nêu trên, cần mạnh mẽ cắt giảm, đơn giản hóa thành phần hồ sơ; Bộ Nội vụ cần sớm rà soát toàn bộ chính sách, pháp luật, hoàn thiện cơ sở dữ liệu người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam đáp ứng đầy đủ tiêu chí “đúng-đủ-sạch-sống-thống nhất-dùng chung” và thực hiện thủ tục hành chính trên Cổng dịch vụ công quốc gia để triển khai thống nhất, liên thông, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.

​