ND - Báo Nhân Dân số ra ngày 16-10-2002 đăng bài "Cứu lấy rừng đặc dụng Hữu Liên" đề nghị các cấp, ngành, địa phương của tỉnh Lạng Sơn khẩn trương có các biện pháp bảo vệ khu rừng đặc dụng này. Thế nhưng, từ đó đến nay, khu rừng này đang trước nguy cơ bị "xóa sổ", do nạn phá rừng chưa được ngăn chặn.
Những năm 90 của thế kỷ trước, khu rừng cấm Hữu Liên được chuyển thành rừng đặc dụng (RÐD), có tổng diện tích tự nhiên hơn 10.640 ha, trong đó có hơn 7.436 ha thuộc diện rừng khoanh nuôi, bảo vệ. Khu RÐD Hữu Liên tiêu biểu cho rừng nhiệt đới vùng đông bắc Tổ quốc, nơi còn nhiều loại động, thực vật quý hiếm, nằm trong sách đỏ cần bảo vệ.
Nhưng gần 20 năm qua, theo người dân sống ở khu vực này, nhiều loài động vật như: hổ, báo, gấu, xạ hương; các loại cây hoàng đàn, đã cơ bản tuyệt chủng do nạn săn bắn, khai thác trái phép. Ðặc biệt, từ năm 1997 đến nay, khi con đường Hữu Liên được khai thông với các xã lân cận RÐD Hữu Liên trở thành "miếng mồi béo bở" cho những kẻ khai thác, buôn bán, vận chuyển lâm sản và săn bắn động vật quý hiếm.
Mặc dù trong thời gian qua, các ngành chức năng, cũng như cấp ủy, chính quyền địa phương, nơi tiếp giáp với RÐD có nhiều biện pháp ngăn chặn nhưng tình trạng vi phạm Luật Bảo vệ và phát triển rừng ở đây vẫn tăng, gây nhức nhối trong dư luận xã hội.
Khu RÐD Hữu Liên nằm trên địa bàn xã Hữu Liên và một phần xã Yên Thịnh (Hữu Lũng), tiếp giáp với các xã Trấn Yên, Nhất Hòa (huyện Bắc Sơn); Vạn Linh, Bằng Hữu (Chi Lăng) và Hữu Lễ (Văn Quan). Ðịa bàn rộng, dân cư thưa, vào mùa khô thì nạn "lâm tặc" lại hoành hành. Có thời điểm ở Bản Xó, Hữu Lễ (Văn Quan) và Yên Thịnh (Hữu Lũng) hằng ngày có hàng trăm người dựng lán trong rừng mang cưa chặt hạ những cây nghiến hàng trăm năm tuổi, đốt cây làm than hoa.
Khi các lực lượng chức năng như: kiểm lâm, công an và chính quyền địa phương tổ chức truy quét thì nạn phá rừng tạm lắng xuống nhưng chỉ một thời gian thì đâu lại vào đó. Ðặc biệt, gần đây, tình trạng khai thác lâm sản trái phép tại khu RÐD lại có chiều hướng gia tăng. Chủ tịch UBND huyện Hữu Lũng, Hồ Tiến Thiệu cho biết: Do đầu năm nay, Ban quản lý RÐD Hữu Liên thay đổi mô hình quản lý, với chức năng, nhiệm vụ là phát triển vốn rừng là chính, còn việc kiểm tra, ngăn chặn nạn phá rừng giao cho lực lượng kiểm lâm huyện.
Tuy nhiên, do công tác kiện toàn bộ máy của Ban quản lý chưa kịp thời, nên việc khai thác vận chuyển lâm sản trái phép bùng phát, trở thành vấn đề bức xúc. Nạn phá rừng lan ra diện rộng, nhiều thôn bản có cả cán bộ tham gia phá rừng, bảo kê, tiếp tay cho "lâm tặc". Huyện đã triển khai nhiều biện pháp ngăn chặn việc khai thác, buôn bán, vận chuyển lâm sản trái phép tại khu RÐD như: thành lập tổ công tác liên ngành, tăng cường các lực lượng tuần tra, kiểm soát, xây dựng quy chế phối hợp trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, nhưng nạn phá rừng vẫn diễn biến phức tạp.
Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Hữu Lũng Ðoàn Văn Tinh bức xúc nói: Các đối tượng phá rừng trái phép số đông là dân địa phương, rừng bị phá chủ yếu là cây gỗ nghiến, lim; lâm sản được cửu vạn chuyển ra cửa rừng, rồi vận chuyển bằng xe đạp, xe máy ra các điểm tập kết. Khi bị phát hiện, các đối tượng này chống trả quyết liệt người thi hành công vụ.
Riêng trong hai tháng 7 và 8 đã xảy ra ba vụ hành hung, gây thương tích cho bốn cán bộ kiểm lâm, thậm chí, lâm tặc còn đốt Trạm kiểm soát ở thôn Ba Lẹng. Mặc dù có sự chống đối như vậy, chín tháng đầu năm nay, lực lượng kiểm lâm của huyện đã kiểm tra, bắt giữ 633 vụ vận chuyển lâm sản trái phép, thu hơn 117 m3 gỗ nhóm hai, 1.124 chiếc thớt nghiến, 1,5 tấn gỗ sưa.
Qua tìm hiểu, chúng tôi thấy, từ năm 1991 đến nay, hơn 400 hộ dân ở xã Hữu Liên và một phần xã Yên Thịnh sống trong khu RÐD đều được nhận giao khoán quản lý, bảo vệ rừng, 100% diện tích rừng đều có chủ. Các hộ dân nhận giao khoán rừng mỗi năm được hưởng 50 nghìn đồng/ha (nay lên 100 nghìn đồng ha/năm). Không những thế các hộ dân còn ký cam kết không tham gia khai thác rừng. Vậy mà, nhiều năm nay, RÐD vẫn bị xâm hại, nhiều loại cây quý hiếm như: Hoàng đàn, đinh, lim, đã bị tuyệt chủng. Lúc cao điểm mỗi ngày có hàng trăm mét khối gỗ, chủ yếu là gỗ nghiến, lim, bị khai thác trái phép. Vậy đâu là nguyên nhân?
Theo anh Hoàng Văn Chinh, Chi cục Kiểm lâm tỉnh: Do lợi nhuận từ khai thác rừng lớn. Trong khi lực lượng kiểm lâm quá mỏng, chính quyền địa phương coi việc bảo vệ rừng là của kiểm lâm, chưa coi trọng công tác tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ rừng trong nhân dân; một số cán bộ Ban Quản lý bảo vệ rừng Hữu Liên bao che, dung túng một số đối tượng vi phạm lâm luật.
Tiếp xúc với một số cán bộ xã Hữu Liên, Yên Thịnh, tìm hiểu nguyên nhân vì sao tình trạng khai thác lâm sản trái phép vẫn thường xuyên xảy ra, ở đâu chúng tôi cũng nhận được câu trả lời là do đời sống của bà con khó khăn, trình độ dân trí thấp, chế độ đãi ngộ lực lượng tuần tra bảo vệ rừng chưa tương xứng, việc xử phạt các vi phạm chưa nghiêm,...
Ðể ngăn chặn nạn phá rừng đặc dụng Hữu Liên cần chấn chỉnh công tác quản lý, bảo vệ rừng, nhất là tăng cường sự phối hợp giữa lực lượng kiểm lâm và cấp ủy, chính quyền các địa phương trên địa bàn có rừng. Ðồng thời phải xử lý nghiêm minh những cá nhân "tiếp tay" cho lâm tặc và các đối tượng tham gia phá rừng.
