Các cuộc biểu tình, bạo loạn quy mô lớn và sự căm phẫn của những tín đồ đạo Hồi với Mỹ, phương Tây cho thấy, thế giới mà chúng ta đang sống vẫn chưa hề "phẳng"; vẫn còn quá nhiều khác biệt, đòi hỏi các dân tộc phải lắng nghe, thấu hiểu và chia sẻ với nhau nhiều hơn nữa.
Bộ phim bị cho là phỉ báng Nhà tiên tri Mô-ha-mét của đạo Hồi đã xúc phạm nghiêm trọng tới tín ngưỡng, tình cảm của người Hồi giáo trên khắp thế giới. Trong mấy tuần qua, ở khoảng 20 nước trên thế giới đã dấy lên các vụ biểu tình quy mô lớn với hàng trăm nghìn người tham gia. Từ Li-bi, Ai Cập, Xu-đăng đến Ấn Ðộ, In-đô-nê-xi-a, Ô-xtrây-li-a... những người Hồi giáo đã xuống đường với các biểu ngữ ngùn ngụt căm phẫn: "Người Mỹ phải đền tội", "Tiêu diệt kẻ thù của đạo Hồi", "Chúng ta không chấp nhận phỉ báng Nhà tiên tri Mô-ha-mét"... Bạo lực đã leo thang cùng làn sóng chống Mỹ của người Hồi giáo khiến lửa cháy và máu đổ nhiều nơi, làm hàng trăm người chết và bị thương. Ðại sứ Mỹ tại Li-bi cùng ba nhân viên ngoại giao nước này cũng đã thiệt mạng, trong một vụ tiến công khủng bố vào Lãnh sự quán Mỹ tại TP Ben-ga-di.
Cho dù Văn phòng công tố viên của Tòa án Lốt An-giơ-lét ngày 27-9 thông báo đã bắt giữ B.Na-cu-la, nhà sản xuất kiêm đạo diễn bộ phim phỉ báng đạo Hồi nói trên, song điều này chưa khiến cơn giận dữ của thế giới Hồi giáo lắng dịu. Ngày 29-9, khoảng 15 nghìn người dân ở thành phố cảng Ca-ra-chi ở miền nam Pa-ki-xtan vẫn đổ xuống đường biểu tình để phản đối bộ phim báng bổ đạo Hồi. Hàng trăm luật sư ở Thủ đô I-xla-ma-bát cũng tuần hành đến tòa nhà QH và Ðại sứ quán Mỹ để yêu cầu Chính phủ Mỹ cấm phát hành bộ phim.
Tuy nhiên, đây không phải lần đầu thế giới Hồi giáo nổi giận vì các vụ xúc phạm tôn giáo. Kể từ sau Chiến tranh lạnh đến nay, thế giới đã chứng kiến nhiều cuộc "xung đột văn hóa đẫm máu" giữa khoảng 1,5 tỷ tín đồ đạo Hồi và các nước phương Tây. Còn nhớ tháng 9-2005, một tờ báo lớn của Ðan Mạch in 12 bức tranh biếm họa Nhà tiên tri Mô-ha-mét, cũng đã dẫn tới những cuộc biểu tình bạo động kéo dài hàng tháng của những người Hồi giáo. Tháng 2 năm nay, các cuộc biểu tình lớn cũng đã diễn ra tại Áp-ga-ni-xtan để phản đối vụ các binh sĩ Mỹ đốt kinh Cô-ran... Ðiều đáng buồn là dù những mâu thuẫn giữa phương Tây và thế giới Hồi giáo có xu hướng gia tăng và xung đột văn hóa dẫn đến bạo lực, đổ máu ngày càng nhiều, song hai bên vẫn chưa thể thu hẹp sự khác biệt và bất đồng. Mỹ và phương Tây dù đã nhận thức được nguy cơ từ "sự xung đột giữa các nền văn minh", song nỗ lực hòa giải với thế giới Hồi giáo là chưa đáng kể.
Từ năm 1996, nhà nghiên cứu chính trị nổi tiếng của Mỹ X.Hăn-tinh-tơn, đã đưa ra cảnh báo về sự xung đột nói trên trong cuốn sách Sự va chạm giữa các nền văn minh và sự tái thiết lập trật tự thế giới. Ông cho rằng, nhận thức chưa đầy đủ của phương Tây về đạo Hồi cùng sự thiếu hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc là nguồn gốc gây ra xung đột. Ông cũng phản đối những ý kiến cho rằng, các giá trị Mỹ mang tính phổ quát, và nên được "xuất khẩu" tới các nước khác thông qua "dân chủ"... Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma vào đầu nhiệm kỳ Tổng thống của mình từng có bài phát biểu tại Ðại học Cai-rô của Ai Cập, đưa ra các "thông điệp hòa giải" với thế giới Hồi giáo, được công luận chú ý và hoan nghênh. Tuy nhiên, từ nhận thức và phát ngôn tới hành động là một chặng đường dài. Và trên thực tế, sự hiểu biết, hận thù giữa thế giới Hồi giáo với Mỹ, phương Tây dường như vẫn "giậm chân tại chỗ" trong những năm vừa qua. Khi bạo lực thiêu rụi quốc kỳ và nhiều sinh mạng Mỹ trong "cơn thịnh nộ" vừa qua, các nhà phân tích đánh giá, chỉ riêng cuốn phim thôi khó gây nên những cuộc biểu tình và "có những nguyên nhân sâu xa ở đằng sau những sự giận dữ". Nhiều người Hồi giáo tại Mỹ cho rằng, tình cảm chống Mỹ tại Trung Ðông gia tăng là do "bất bình về chính sách ngoại giao của Mỹ những năm qua".
Từ năm 2005, T.Phrai-đơ-men, nhà báo và nhà kinh tế học người Mỹ, tác giả của cuốn sách nổi tiếng "Thế giới phẳng", từ thực tiễn đã đưa ra bằng chứng về sự tồn tại của một thế giới phẳng mới. Theo ông, thế giới hiện nay là một thế giới phẳng về mặt kinh tế, hay đúng ra, "đang được san phẳng vì đang được biến thành siêu nhỏ", bởi công nghệ đã kéo các nền kinh tế, các công dân toàn cầu xích lại gần nhau và xóa đi nhiều ranh giới... Tuy nhiên, dưới góc độ văn hóa, với những xung đột văn minh nhưng đầy máu và nước mắt đang diễn ra, có thể thấy, thế giới của chúng ta vẫn "chưa phẳng". Và, để giảm bớt mâu thuẫn, xung đột, đổ máu, thì các quốc gia, các dân tộc, mà nhất là phương Tây và thế giới Hồi giáo cần có các nỗ lực hòa giải lớn hơn nữa. Ðây cũng là lý do mà Tổng Thư ký LHQ Ban Ki Mun kêu gọi các nước tăng cường hiểu biết hơn là mua sắm vũ khí; đồng thời, phải xây dựng niềm tin và sự hiểu biết lẫn nhau giữa các quốc gia, các dân tộc, các tôn giáo.
