Đền thờ Công chúa Nhồi Hoa là một di tích lịch sử-văn hóa tiêu biểu, được hình thành từ thế kỷ XV dưới triều đại vua Lê Thánh Tông, giai đoạn nhà nước Đại Việt phát triển rực rỡ về quốc gia, dân tộc và quan hệ đối ngoại.
Theo sử liệu và truyền thống địa phương, Công chúa Nhồi Hoa-người con của Vương quốc Lạn Xạng (nước Lào), đã mang theo lực lượng tượng binh sang hỗ trợ Đại Việt trong cuộc chiến chống quân Chiêm Thành, góp phần quan trọng vào thắng lợi bảo vệ chủ quyền của Đại Việt. Sau khi hoàn thành sứ mệnh, trên đường trở về nước, Công chúa lâm bệnh và qua đời tại vùng đất này.
Với lòng tri ân sâu sắc, triều đình và nhân dân Đại Việt đã lập đền thờ, gìn giữ qua nhiều thế kỷ. Đây được xem là đền thờ người nước ngoài đầu tiên tại Việt Nam, thể hiện tinh thần nhân văn, trọng nghĩa tình của dân tộc; là minh chứng sinh động cho tình hữu nghị đoàn kết, gắn bó thủy chung giữa hai dân tộc Việt Nam-Lào, được hun đúc qua hàng trăm năm lịch sử.
Hằng năm, vào ngày mồng 3 tháng 3 âm lịch, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương trang trọng tổ chức lễ hội truyền thống để tri ân công đức của Công chúa Nhồi Hoa, cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa và cuộc sống ấm no; đồng thời, tạo không gian bảo tồn các nghi lễ đúng phong tục, tập quán, thu hút đông đảo du khách thập phương.
Phát biểu tại lễ hội, đồng chí Đặng Thanh Sơn, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình cho biết, việc tổ chức Lễ hội truyền thống Đền thờ Công chúa Nhồi Hoa năm 2026 thể hiện rõ trách nhiệm của tỉnh trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa dân tộc. Công tác tổ chức được thực hiện nghiêm túc theo quy định, bảo đảm tính trang trọng, văn minh và tiết kiệm; kiên quyết đẩy lùi các hành vi tiêu cực, thương mại hóa, trục lợi lễ hội; tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân và du khách thực hành nghi lễ tín ngưỡng trong không gian linh thiêng, lành mạnh, giàu bản sắc văn hóa truyền thống.
Tại buổi lễ, thay mặt Đảng, Nhà nước và nhân dân Lào, bà Khamphao Ernthavanh, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào tại Việt Nam bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới chính quyền tỉnh Ninh Bình, đặc biệt là nhân dân phường Tây Hoa Lư đã gìn giữ, bảo tồn và tổ chức lễ tưởng niệm hằng năm, giúp nơi đây trở thành một địa điểm linh thiêng gắn bó lâu dài với địa phương.
Trong thời gian tới, Đại sứ quán sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ hơn nữa với tỉnh Ninh Bình để thúc đẩy các thủ tục công nhận đền thờ Công chúa Nhồi Hoa là di tích cấp quốc gia và xây dựng thành khu văn hóa, du lịch Việt-Lào.
Đây sẽ là biểu tượng cho mối quan hệ đoàn kết, gắn bó, góp phần thu hút du khách và tăng cường hơn nữa mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước.
Cũng tại buổi lễ, Đại sứ cùng đoàn công tác và các đồng chí lãnh đạo tỉnh Ninh Bình, lãnh đạo phường Tây Hoa Lư đã dâng hương tại Đền thờ công chúa Nhồi Hoa; tham dự nghi thức tế lễ của người dân địa phương tưởng nhớ công chúa; thưởng thức chương trình giao lưu văn nghệ truyền thống đặc sắc giữa hai nước.
Thông qua lễ hội góp phần khơi dậy và lan tỏa đạo lý “uống nước nhớ nguồn”; giáo dục truyền thống yêu nước; bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể; tăng cường giao lưu văn hóa, thắt chặt tình đoàn kết quốc tế và quảng bá hình ảnh vùng đất Cố đô Hoa Lư, hướng tới phát triển du lịch văn hóa bền vững.
