Thanh xuân gửi lại trên những cung đường huyền thoại

Triển lãm do Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam phối hợp Ban Liên lạc cựu cán bộ Đoàn Thanh niên Việt Nam phía nam và Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh tổ chức, hướng tới kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9, 71 năm Ngày thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và 96 năm Ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Trần Thắng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhấn mạnh, đây không chỉ là một sự kiện văn hóa, lịch sử, mà còn là một cuộc trở về với những con đường đã đi vào lịch sử dân tộc, với những năm tháng mà giữa mưa bom, bão đạn biết bao con người Việt Nam vẫn bước đi bằng một niềm tin giản dị mà mãnh liệt: Đất nước nhất định phải độc lập, non sông nhất định phải thống nhất. Và hơn hết, là trở về với một thời thanh xuân đẹp đẽ mà thế hệ cha anh đã dành trọn cho Tổ quốc.

Nội dung trưng bày được xây dựng theo hành trình từ những bước chân tuổi trẻ lên đường, những năm tháng sống và chiến đấu trên tuyến lửa đến nghĩa tình đồng đội tiếp nối sau chiến tranh.

Ba chủ đề chính gồm “Những con đường huyết mạch nối liền bắc-nam”, “Huyền thoại đường 1C” và “Nghĩa tình còn mãi”.

Trong đó, đường 1C được tái hiện như một “mạch máu” vận chuyển giữa miền Tây Nam Bộ. Hơn 13.000 tấn vũ khí cùng hàng nghìn tấn lương thực, thuốc men đã được vận chuyển qua tuyến đường này. Đây cũng là nơi 399 thanh niên xung phong đã hy sinh và 327 người mang thương tật vĩnh viễn.

Một điểm nhấn của trưng bày là không gian trải nghiệm “Dòng chảy ký ức”, với chiếc xuồng ba lá bằng gỗ được thực hiện tại Cà Mau theo tỷ lệ kích thước thực. Công nghệ 3D Mapping kết hợp cảm biến tương tác tái hiện cảnh quan miền tây qua mùa khô, mùa mưa và bối cảnh chiến trường, giúp người xem hình dung hành trình vận chuyển giữa rừng tràm, kênh rạch và bom đạn.

Bên cạnh hệ thống tư liệu, nhiều kỷ vật được chính các cựu thanh niên xung phong, cựu chiến binh và nhân chứng lịch sử trao tặng cho bảo tàng. Mỗi hiện vật gắn với một câu chuyện riêng về tuổi trẻ, tình đồng đội và những năm tháng chiến đấu.

Bà Nguyễn Minh Hạnh, nguyên Tổ trưởng Tổ Bảo mật, Ban Cơ yếu khu Tây Nam Bộ, mang đến triển lãm những kỷ vật đã được bà gìn giữ hơn nửa thế kỷ. Trong đó có cuốn sổ được tặng năm 1972, khi bà đang làm nhiệm vụ dịch mật mã. Trên cuốn sổ có câu khẩu hiệu: “Vì độc lập ta dốc toàn sức trẻ, yêu tự do ta hiến trọn tuổi xuân”.

“Cuốn sổ này mục, nát, rớt hết luôn. Nhưng cái câu khẩu hiệu này tôi giữ cho tới bây giờ”, bà Hạnh chia sẻ.

Bức ảnh bà Hạnh chụp tại U Minh, Cà Mau năm 1973, khi mới 19 tuổi, cũng được giới thiệu tại triển lãm. Hơn 50 năm sau, nhìn lại hình ảnh tuổi trẻ, bà không giấu nổi sự xúc động: “Hơn nửa thế kỷ rồi. Hồi đó mình nghĩ giữ làm kỷ niệm thôi, nhưng bây giờ thấy nó quý. Bởi thanh xuân của mình, những khoảnh khắc trong chiến tranh được giữ lại cho thế hệ mai sau”.

Sau nhiều thập kỷ gìn giữ, bà Hạnh quyết định trao lại các kỷ vật cho bảo tàng với mong muốn những câu chuyện của thế hệ mình tiếp tục được lan tỏa tới người trẻ.

Không chỉ nhân chứng lịch sử, triển lãm còn tạo cơ hội để thế hệ trẻ tiếp cận trực tiếp với những câu chuyện của quá khứ. Đinh Thu Hằng, sinh viên Trường đại học Thăng Long, cho biết: "Trước khi đến triển lãm, tôi chưa có nhiều hiểu biết về tuyến đường 1C. Tuy nhiên, khi đứng trước không gian trưng bày, những hình ảnh và hiện vật đã giúp tôi hình dung rõ hơn vai trò của tuyến đường này cũng như về sự gian khổ, hy sinh của thế hệ đi trước".

Từ ký ức của những người từng sống trong chiến tranh đến góc nhìn của người trẻ hôm nay, trưng bày tạo nên một cuộc gặp gỡ giữa các thế hệ.

Trong khuôn khổ chương trình còn diễn ra tọa đàm “Thanh xuân gửi lại tuyến đường 1C”, với những câu chuyện trực tiếp từ các nhân chứng về lý tưởng lên đường, cuộc sống, chiến đấu và nghĩa tình đồng đội.

Triển lãm “Thời thanh xuân từ đường Trường Sơn đến đường 1C huyền thoại” mở cửa phục vụ khách tham quan từ ngày 25/8 đến 25/10/2026 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, số 36 Lý Thường Kiệt, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội.