Quán triệt sâu sắc nguyên lý cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, Đảng ta chủ trương thống nhất và huy động tối đa sức mạnh toàn dân tộc vào cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương tháng 11-1939 khẳng định: Thống nhất lực lượng dân tộc là điều kiện cốt yếu để đánh đổ đế quốc Pháp. Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (tháng 5-1941) đề ra quyết sách tập hợp lực lượng toàn dân dưới một hiệu cờ thống nhất tất cả các tầng lớp, các giai cấp, các đảng phái, các dân tộc, các tôn giáo, có tinh thần chống Pháp - Nhật, giành lại độc lập cho nước nhà vào một mặt trận “có tính chất dân tộc” là Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh).
Với tên gọi và mười chính sách có sức thức tỉnh tinh thần yêu nước nồng nàn của nhân dân, hàm chứa tính chất dân tộc sâu sắc, tính chất dân chủ rộng rãi, mở ra khả năng giải quyết hài hòa lợi ích tối cao của dân tộc với quyền lợi thiết thực của các tầng lớp nhân dân, hướng tới thiết lập một chế độ thực sự tự do, dân chủ, phát triển toàn diện, công bằng và hạnh phúc cho nhân dân, Mặt trận Việt Minh có sức thu hút, quy tụ mạnh mẽ đối với toàn thể dân tộc và đồng bào sinh sống ở nước ngoài.
Dưới ngọn cờ cứu quốc của Mặt trận Việt Minh, sức mạnh quật cường, tinh thần sáng tạo của nhân dân được nhân lên gấp bội. Quần chúng nhân dân được tổ chức thành các đoàn thể cứu quốc: Nông dân cứu quốc, Thanh niên cứu quốc, Công nhân cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc, Nhi đồng cứu vong…, tổ chức những đạo quân chính trị và vũ trang tại khắp mọi miền đất nước; được huy động vào trận tuyến đấu tranh trên quy mô cả nước và từng địa phương, theo yêu cầu của từng giai đoạn trong tiến trình cách mạng và đạt tới hiệu quả cao nhất. Càng tiến gần tới cuộc Tổng khởi nghĩa, Mặt trận dân tộc thống nhất càng mở rộng, thu nạp thêm nhiều tổ chức yêu nước, thu hẹp lực lượng chống đối và tầng lớp trung gian, tạo nên một lực lượng hùng mạnh.
Chính nhờ sự hy sinh, sáng tạo của nhân dân trong Mặt trận Việt Minh mà các cơ quan lãnh đạo của Đảng được bảo vệ trước sự đánh phá điên cuồng của kẻ thù và các hoạt động của Đảng được triển khai nhanh chóng, rộng khắp.
Sự thống nhất ý chí và hành động của toàn dân trong Mặt trận đã làm thất bại mọi mưu đồ của các thế lực thù địch hòng chia rẽ, lôi kéo một bộ phận cư dân chống đối cách mạng. Cho dù trong tiến trình chuẩn bị khởi nghĩa, hàng ngàn cán bộ, đảng viên và quần chúng cách mạng bị địch bắt, sát hại, khi tiến hành Tổng khởi nghĩa, toàn Đảng chỉ còn hơn 1.300 đảng viên, nhân dân ta vẫn gửi trọn niềm tin ở sự lãnh đạo của Đảng, ra sức chuẩn bị lực lượng hướng tới mục tiêu giành chính quyền.
Khối đoàn kết, thống nhất lực lượng toàn dân tộc cũng là một cơ sở để cách mạng Việt Nam tăng cường đoàn kết quốc tế, gắn kết cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam với lực lượng chống chủ nghĩa phát-xít trên thế giới.
Đúng như nhận định của lãnh tụ Hồ Chí Minh trong thư gửi đồng bào ngày 6 tháng 6-1941, muốn đánh Pháp, Nhật, ta chỉ cần toàn dân đoàn kết, với sức mạnh của toàn dân tộc được tổ chức, mang đậm tinh thần chủ động, tự cường, sẵn sàng đem sức ta mà tự giải phóng cho ta, ngay khi thời cơ thuận lợi xuất hiện, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn dân nhất tề đứng lên làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, thành lập nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc ta.
Trải qua 70 năm kể từ ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nhân dân ta đã làm nên những kỳ tích trong đấu tranh cách mạng, hoàn thành mục tiêu độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố là nhân tố bảo đảm ổn định tình hình chính trị - xã hội, tăng trưởng kinh tế cao, thực hiện xóa đói, giảm nghèo, cải thiện đời sống nhân dân, thực hiện an sinh xã hội,…
Thực tiễn và yêu cầu xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh nhiều thời cơ, thuận lợi, đan xen không ít khó khăn, thách thức càng đòi hỏi Đảng và nhân dân ta phải không ngừng củng cố và tăng cường sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Để tạo động lực và nhân lên sức mạnh tổng hợp đó, chúng ta phải tiếp tục đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế, thực hành dân chủ rộng rãi, tạo dựng và bảo đảm đồng thuận xã hội; động viên toàn dân, khơi dậy ý thức, tình cảm dân tộc, lòng yêu nước chân chính của nhân dân và tạo điều kiện cho nhân dân trong nước và đồng bào định cư ở nước ngoài phát huy lòng yêu nước, đồng tâm hiệp lực cống hiến sức lực, tài năng phụng sự Tổ quốc. Đồng thời, phải bảo đảm những lợi ích thiết thực, những quyền lợi chính đáng của nhân dân; người dân phải được hưởng thụ bình đẳng những thành quả của sự nghiệp đổi mới; gắn những lợi ích, quyền lợi của các tầng lớp nhân dân với vận mệnh và lợi ích dân tộc; gắn thực hành, mở rộng dân chủ với tăng cường kỷ cương.
Đại đoàn kết toàn dân tộc là quy luật giành thắng lợi của dân tộc Việt Nam trong dựng nước và giữ nước, cũng chính là động lực phát triển, hướng tới hệ mục tiêu: “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.