Lạm phát, mối đe dọa từ việc tăng lương
Để đi tới quyết định này, các cơ quan chức năng Thái-lan, đặc biệt là ủy ban lương quốc gia Thái-lan dành nhiều thời gian nghiên cứu và thảo luận trước khi thống nhất.
Theo công bố của Bộ Lao động Thái-lan, mức lương tối thiểu cho người lao động tại Băng-cốc và gần như toàn bộ các tỉnh, thành phố từ ngày 1-8 được tăng thêm từ 2 baht – 8 baht/ngày (800 đồng - 3.200 đồng Việt Nam).
Mức lương tối thiểu trước đây được áp dụng từ ngày 1-1-2005 đối với người lao động ở Thái-lan là từ 137 baht – 175 baht/ngày/người (54 800 đồng – 70 nghìn đồng).
Với quyết định tăng lương lần này, khung lương tối thiểu sẽ từ 139 baht – 181 baht/ngày/người (55 600 đồng – 72 400 đồng). Mức tăng tối thiểu cao nhất được dành cho tỉnh Prachuap Khiri Khan, phía nam Băng-cốc, thêm 8 baht/ngày, tiếp đó là mức tăng 6 baht ở Băng-cốc và 15 tỉnh, mức tăng 5 baht ở 16 tỉnh, tăng 4 baht ở 22 tỉnh, 3 baht ở 19 tỉnh, tăng 2 baht ở tỉnh Amnat Charoen.
Mức lương tối thiểu tại tỉnh cực nam Thái-lan Narathiwat vẫn giữ nguyên ở mức 139 baht/ngày/người. Cùng với việc tăng mức lương tối thiểu cho người lao động thuộc khu vực kinh tế tư nhân và phi nông nghiệp, Chính phủ Thái-lan đã lên kế hoạch tăng 5% lương cho công chức nhà nước, cả những người đang làm việc và những người nghỉ hưu, từ ngày 1-10 tới.
Việc tăng lương được đưa ra vào thời điểm tỷ lệ tăng trưởng kinh tế đang theo chiều hướng giảm sút, thâm hụt thương mại, thâm hụt tài khoản vãng lai đạt con số kỷ lục, tỷ lệ lạm phát tăng cao nhất trong sáu năm qua, đồng baht Thái-lan tiếp tục mất giá so đồng USD, cơn sốt giá dầu chưa có dấu hiệu thuyên giảm… khiến nhiều người lo ngại.
Lương tăng liệu có dẫn tới tăng tỷ lệ lạm phát? Đây là câu hỏi thường xuyên được đặt ra mỗi khi có sự điều chỉnh mức lương ở Thái-lan. Trong những năm qua, Thái-lan nhiều lần điều chỉnh mức lương. Lần điều chỉnh gần đây nhất có hiệu lực vào tháng 1-2005.
Hiện nay, ở Thái-lan còn tồn tại ý kiến khác nhau về vấn đề tăng lương tối thiểu. Không ít nhà kinh tế cho rằng tăng lương sẽ làm chi phí sản xuất và giá cả hàng hóa tăng dẫn tới việc tăng lạm phát.
Ông Pairoj Vongvipanon, nguyên trưởng khoa kinh tế đại học Chulalongkorn, cho rằng nhiều nước phải chịu những hậu quả tiêu cực khi chấp nhận yêu cầu tăng lương vào thời điểm lạm phát tăng cao, do đó việc tăng lương nên thực hiện vào những thời điểm bình thường chứ không nên áp dụng vào thời điểm nhạy cảm như hiện nay.
Trong khi đó, lại có ý kiến cho rằng mức lương thấp sẽ khó khuyến khích sản xuất, làm giảm sức mua hàng hóa, gây ảnh hưởng xấu đến sản xuất và tăng trưởng kinh tế.
Theo ông Medhi Krongkaew, giáo sư kinh tế thuộc Viện nghiên cứu quốc gia hành chính phát triển, vào thời điểm hiện nay, cần tập trung để ổn định kinh tế, tuy vậy, việc tăng lương cho viên chức cũng như tăng mức lương tối thiểu chưa hẳn làm tăng lạm phát.
Cơ chế giảm tác động tiêu cực
Khái niệm lương tối thiểu ở Thái-lan được hình thành qua quá trình lâu dài . Năm 1973, một văn bản pháp lý đầu tiên đề cập mức lương tối thiểu được thông qua và có hiệu lực sau tuyên bố của Bộ Lao động và phúc lợi xã hội.
Sau tuyên bố này, một ủy ban ba bên gồm đại diện Chính phủ, chủ doanh nghiệp và người lao động được thành lập để quyết định mức lương tối thiểu cho người lao động, theo đó mức lương tối thiểu được hiểu là khoản được trả cho người lao động và hai thành viên gia đình đủ để sống trong xã hội.
Đến năm 1976, trong văn bản sửa đổi, mức lương tối thiểu được hiểu là khoản chi trả đủ để đáp ứng nhu cầu bản thân người lao động nhằm giảm bớt gánh nặng cho các doanh nghiệp đồng thời tạo sự công bằng giữa các nhóm lao động.
Tiếp đó, lương tối thiểu được chia thành ba mức dựa trên phân loại về kinh tế, xã hội với vùng một thuộc về người lao động ở Bangkok, Samut Prakan, Nonthaburi, Pathumthani, Nakhonpathom, Samutsakon và Phuket, vùng hai gồm Chonburi, Saraburi, Chiangmai, Nakhon Ratchasima, Ranong và Phangnga, vùng ba gồm các tỉnh còn lại.
Tuy nhiên, do khác nhau về trình độ lao động, vị trí địa lý và thông tin, việc ấn định mức lương theo cơ chế trên không khuyến khích và tạo động lực cho người lao động. Cuối cùng, vào năm 1998, Thái-lan quyết định áp dụng những mức lương tối thiểu khác nhau nhằm kích thích việc phân bổ lại nguồn nhân lực và tăng cường năng lực sản xuất.
Nhằm hình thành mức lương tối thiểu tạo sự công bằng xã hội thông qua duy trì mức sống, sức mua và chia sẻ lợi ích từ sự thịnh vượng kinh tế, Quốc hội Thái-lan thông qua Luật bảo hộ lao động năm 1998, theo đó mức lương tối thiểu được áp dụng theo hình thức phi tập trung hóa.
Cho tới nay Luật bảo hộ lao động năm 1998 vẫn tiếp tục được áp dụng và phát huy tác dụng tích cực. Với cơ chế mới này, các cơ quan chức năng Thái-lan nhận thức rằng, tăng lương hợp lý sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước.
Quá trình xác định mức lương tối thiểu được điều chỉnh dựa theo quyết định cuối cùng của ủy ban lương quốc gia Thái-lan (NWC). Đây là cơ quan do Chính phủ bổ nhiệm, gồm Bí thư thường trực Bộ Lao động làm chủ tịch, bốn đại diện Chính phủ, năm đại diện doanh nghiệp và năm đại diện cho người lao động.
Mức lương cơ bản được xác định dựa trên hai cấp độ. ở cấp quốc gia, NWC nghiên cứu và xem xét tác động của mức lương cơ bản hiện tại và các yếu tố khác như: chỉ số tiêu dùng, tỷ lệ lạm phát, mức sống, chi phí sản xuất, giá hàng hóa, khả năng chi trả của các doanh nghiệp, chất lượng lao động của nhân công, GDP, tình hình xã hội, kinh tế… từ đó đặt ra một mức lương tối thiểu cơ bản.
ở cấp địa phương, mỗi tỉnh cũng lập ra một tiểu ban lương tối thiểu với thành phần ba bên tương tự. Tiểu ban này có trách nhiệm xác định mức lương tối thiểu của tỉnh mình dựa trên tình hình kinh tế cụ thể và đề xuất lên NWC, mức lương tối thiểu này không được thấp hơn mức lương tối thiểu cơ bản do NWC đặt ra. Sau khi tập hợp đầy đủ đề xuất từ các tiểu ban, NWC sẽ quyết định mức lương tối thiểu khác nhau trên toàn quốc.
Theo quyết định tăng lương tối thiểu bắt đầu áp dụng từ tháng 8 tới, dù có cùng mức tăng là 6 baht, nhưng mức lương tối thiểu hằng ngày của người lao động ở Băng-cốc là 181 baht (72 400 đ) trong khi Ayutthaya là 152 baht. Tỉnh có mức tăng cao nhất (8baht) là Prachuap Khiri Khan lại chỉ đạt 147 baht.
Việc áp dụng cơ chế linh hoạt này giúp hạn chế đáng kể việc gia tăng lạm phát sau tăng lương. Với cơ chế này, trong hoàn cảnh cụ thể, Chính phủ Thái-lan có thể nhanh chóng điều chỉnh mức lương tối thiểu ở từng địa phương, hạn chế những tác động tiêu cực trên diện rộng hoặc tăng lương tối thiểu tại những khu vực nhất định nhằm thu hút người lao động, tạo động lực tăng trưởng kinh tế.
Từ năm 2000 đến 2004, trải qua một số lần điều chỉnh mức lương tối thiểu, kinh tế Thái-lan vẫn tăng trưởng, tỷ lệ lạm phát ổn định ở mức 2% - 3%. Các nhà phân tích nhận định, kinh tế Thái-lan đang đứng trước những thử thách lớn, nếu cơn sốt giá dầu hạ nhiệt và kế hoạch tổng thể kích thích kinh tế phát huy tác dụng, việc tăng mức lương tối thiểu lần này sẽ là biện pháp kích cầu, thúc đẩy tăng trưởng.
Vũ Mai Hoàng
Phóng viên báo Nhân Dân thường trú tại Thái-lan
