Nhận lời mời của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, hôm nay, Tổng thống nước CH Mozambique, Armando Emillo Guebuza thăm chính thức nước ta. Ðây là chuyến thăm thứ hai của một vị Tổng thống Mozambique tới Việt Nam. Chuyến thăm đầu tiên là của Tổng thống Samora Moises Machel vào tháng 6-1984. Lần này, chuyến thăm của Tổng thống A.Guebuza diễn ra khi toàn Ðảng, toàn dân ta đang triển khai thực hiện Nghị quyết Ðại hội lần thứ X của Ðảng, tiếp tục đẩy mạnh chính sách đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, và Việt Nam vừa mới trở thành thành viên chính thức của WTO. Việt Nam đón Tổng thống Mozambique nhằm khẳng định tiếp tục "Chương trình hành động quốc gia thúc đẩy hợp tác Việt Nam - châu Phi giai đoạn 2004-2010" mà Ðảng và Nh à nước ta đã đề ra, trao đổi phương hướng và biện pháp hợp tác kinh tế, thương mại, nông nghiệp, y tế và giáo dục giữa hai nước. Các nước châu Phi và Mozambique đang tăng cường quan hệ mạnh mẽ với châu Á, trong đó Chính phủ và nh ân dân Mozambique mong muốn mở rộng quan hệ với Việt Nam.
Mozambique nằm ở đông-nam châu Phi, giáp Tanzania, Malawi, Zambia, Zimbabwe, Nam Phi, Swaziland và eo biển Mozambique nối Mozambique với đảo quốc Madagascar trên Ấn Ðộ Dương. Mozambique có diện tích 799.380 km2, số dân 19,7 triệu người, là nước đông dân thứ hai sau Nam Phi trong khối Cộng đồng các nước phát triển miền nam châu Phi (SADC). Sau ngày giành được độc lập (25-6-1975) từ tay thực dân Bồ Ðào Nha, Mozambique lâm vào cuộc nội chiến kéo dài do đảng Phong trào kháng chiến quốc gia (RENAMO) phát động. Từ năm 1990, Mặt trận Giải phóng Mozambique (FRELIMO) điều chỉnh quốc sách, xây dựng chính phủ hòa hợp và đoàn kết dân tộc. Năm 1994 và 1999, các cuộc tổng tuyển cử dân chủ được tiến hành. Tổng thống Joachim Chissano, Chủ tịch FRELIMO, liên tục được bầu là Tổng thống, Ðảng FRELIMO nắm đa số ghế trong QH, là đảng cầm quyền. Trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2004, ông A.Guebuza, kế tục cựu Tổng thống Chissano làm Chủ tịch FRELIMO, trúng cử Tổng thống nh iệm kỳ năm năm với 63,7% số phiếu bầu. Tuy không còn nội chiến, nhưng đảng đối lập lớn nh ất vẫn luôn là đảng RENAMO. Việc từ ngày độc lập đến nay, Ðảng FRELIMO liên tục ở vị trí dẫn đầu và giữ vai trò đảng cầm quyền khẳng định đảng này là người đại diện tiêu biểu nh ất cho nguyện vọng của nh ân dân Mozambique mong muốn giữ vững hòa bình và phát triển đất nước.
Mozambique là nước nông nghiệp, sản phẩm chính là hạt điều (xuất khẩu hơn 30 nghìn tấn/năm, đứng thứ ba châu Phi), bông, lúa, ngô, mía, dừa, chuối, chè và gia súc. Nền kinh tế dựa phần lớn vào cung cấp dịch vụ, như xuất khẩu điện, dịch vụ cảng, mạng lưới đường giao thông quá cảnh cho các nước láng giềng với tổng thị trường tiêu thụ là 180 triệu dân, mang lại nguồn thu lớn cho Mozambique. Mỗi năm, Mozambique nhập khẩu 300 nghìn tấn gạo. Những năm gần đây, nước này đạt nh iều thành công trong công cuộc cải cách kinh tế, sử dụng hiệu quả các nguồn tài trợ của quốc tế, đời sống nh ân dân được cải thiện, từng bước xóa đói, giảm nghèo, duy trì tăng trưởng kinh tế liên tục từ 7% đến 8%/năm, trong khi mức tăng trưởng trung bình của châu Phi là 4,9%/năm. Năm 1990, GDP của Mozambique là 1,13 tỷ USD; năm 2005, GDP đạt 5,6 tỷ USD. Năm 1993, GDP bình quân là 71 USD/người; năm 2006, đạt 320 USD/người. Mozambique là nước có bước phát triển nh anh về du lịch. Năm 1993, số khách nước ngoài đến du lịch là một nghìn lượt người. Năm 2005, đạt bốn triệu lượt người, là mức cao ở khu vực.
Tuy nh iên, do nh iều năm nội chiến, lại là nước nông nghiệp, nên Mozambique vẫn là một trong những nước nghèo ở châu Phi với những khó khăn, thách thức lớn về kinh tế. Năm 2006, lạm phát là 9,37%. Mức sống người dân còn thấp, số giáo viên, bác sĩ, kỹ sư trồng trọt và các doanh nghiệp nh ỏ còn rất thiếu và yếu, đang rất cần sự giúp đỡ về nh ân lực của quốc tế. Mozambique có nh iều tiềm năng về diện tích đất canh tác nông nghiệp, đất đai rộng, phì nh iêu, có thể mở nh iều đồn điền, có nh iều gỗ quý và hải sản nh ưng chưa được khai thác. Mozambique là thành viên tích cực của nh iều tổ chức quốc tế lớn nh ư Liên minh châu Phi (AU), LHQ, Phong trào không liên kết, khối SADC... Năm 2003, là nước Chủ tịch AU, Mozambique đã có nh iều đóng góp tích cực vào việc giải quyết các cuộc xung đột, đấu tranh bảo vệ lợi ích chính đáng của các nước châu Phi và các nước đang phát triển. Mozambique luôn chủ trương tăng cường quan hệ hợp tác với Việt Nam trên nh iều lĩnh vực.
Việt Nam và Mozambique thiết lập quan hệ ngoại giao ngay từ ngày Mozambique tuyên bố độc lập. Từ năm 1960, Ðảng và Nhà nước ta đã ủng hộ mạnh mẽ cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do của Ðảng FRELIMO và nh ân dân Mozambique. Hai nước có quan hệ hữu nghị truyền thống, ủng hộ lẫn nh au trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và sự nghiệp phát triển kinh tế ở mỗi nước. Hai nước đã cử nhiều đoàn cấp cao sang thăm lẫn nh au, trong đó Việt Nam có các đoàn của Phó Chủ tịch nước Nguyễn Hữu Thọ (1978), Phó Thủ tướng Võ Nguyên Giáp (1980), Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa (2003), Bộ trưởng Nguyễn Thị Bình (1979), Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm (1995), Thứ trưởng Ngoại giao Vũ Dũng (2006), v.v. Về phía Mozambique, ngoài Ðoàn của Tổng thống X.Ma-sen, còn có các đoàn của Tổng Bí thư Ðảng FRELIMO Mamuel Tome (1996), Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ V.Masinga (2005), Bộ trưởng Ngoại giao A.Antonio (2006), v.v. Trong những năm 80 của thế kỷ trước, Việt Nam đã cử hơn 300 chuyên gia giáo dục, y tế, nông nghiệp sang công tác ở Mozambique và được đánh giá cao. Trong chuyến thăm lần này của Tổng thống A.Guebuza, hai bên sẽ cùng nh au trao đổi kinh nghiệm về xóa đói, giảm nghèo, phát triển nông thôn, y tế, giáo dục và văn hóa, về việc hợp tác trên nh iều lĩnh vực, trong đó Việt Nam giúp Mozambique về chuyên gia một số ngành , đào tạo cán bộ kỹ thuật nông nghiệp và y tế, phát triển y học dân tộc, châm cứu, thực hiện một số dự án đầu tư... Hai bên sẽ ký một số hiệp định hợp tác.
Chuyến thăm của Tổng thống A.Guebuza sẽ thúc đẩy mạnh mẽ quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai nước. Ðây là một mốc son mới trong quan hệ Việt Nam - Mozambique. Nh ân dân Việt Nam chân thành cảm ơn Chính phủ và nh ân dân Mozambique đã tích cực ủng hộ Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nh ất đất nước trước đây cũng nh ư trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay. Chúng ta tin tưởng và chúc chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống A.Guebuza thành công tốt đẹp, góp phần tăng cường mối quan hệ hữu nghị, hợp tác truyền thống giữa hai nước, vì hòa bình và lợi ích của hai dân tộc Việt Nam và Mozambique.
