Tại sao sinh viên vẫn kém tiếng Anh?

Sau đây là cuộc trao đổi với PGS - TS Đỗ Huy Thịnh - Giám đốc Trung tâm SEAMEO tại Việt Nam, một trong những chuyên gia giảng dạy tiếng Anh có kinh nghiệm của Việt Nam - về những vấn đề liên quan.

- Nếu nhìn nhận đúng thực tế, TS có nhận xét gì về chất lượng dạy và học tiếng Anh hiện nay?  

- Một thực tế là tình hình dạy và học tiếng Anh, dù phát triển cao hơn và có thuận lợi hơn, vẫn chưa tạo ra một chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng. Chất lượng không cao như mong muốn không những chỉ diễn ra ở các trung tâm ngoại ngữ ngoài giờ mà ngay tại các trường đại học. Trong một lớp cao học về giảng dạy tiếng Anh, có đến gần 80% học viên (hầu hết là giáo viên) gặp khó khăn về cách phát âm (phát âm sai) và diễn đạt ngôn ngữ (như không chuẩn và không lưu loát). Đây chỉ mới đề cập đến kỹ năng nói. Tiếng Anh hiện nay cũng giống như cách đây chục năm vẫn là rào cản quan trọng trong du học, tuyển sinh, thi tốt nghiệp, thi tuyển công chức. Sách báo, tài liệu viết bằng tiếng Anh ngày càng nhiều nhưng số lượng người tiếp cận và sử dụng được thông tin cho công việc hằng ngày thực sự vẫn là con số khiêm tốn. Tiếp cận Internet không còn là điều khó khăn nhưng đủ vốn từ ngôn ngữ để khai thác được hết những ưu điểm của nó vẫn còn là vấn đề đáng bàn. 

- Như vậy, theo TS, các giải pháp cho vấn đề này nên bắt đầu từ đâu?  

- Không phải đại học nào cũng được đào tạo giáo viên tiếng Anh. Trước hết, các đại học đó được xem có đủ điều kiện để tổ chức đào tạo, và như thế, phải có trách nhiệm huy động mọi nguồn lực khác nhau để đào tạo có chất lượng. Quan trọng hơn là phương pháp giảng dạy vẫn chậm thay đổi. Ngay cả phương pháp giảng dạy khá tích cực được đề cập nhiều trong những năm gần đây là giao tiếp nhưng rất nhiều giáo viên vẫn mù mờ. Ngoài ra, không kém phần quan trọng là việc đánh giá dễ dãi ngay từ thi môn học, thi học kỳ, thi tốt nghiệp và cho ra trường sản phẩm chưa đủ chất lượng. Tỷ lệ tốt nghiệp thông thường từ 90% trở lên không phải là cá biệt, nhưng có thật là tỷ lệ này phản ánh trung thực kết quả học tập hay lại cũng chạy theo thành tích.

- Có nhiều ý kiến cho rằng trình độ Anh văn của sinh viên Việt Nam còn thấp là do chưa có cách đánh giá khoa học?

- Xây dựng một chương trình học cần có bốn yếu tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp và đánh giá. Bốn yếu tố này phải liên hoàn và khép kín nhưng hiện chúng lại chưa đồng bộ. Chúng ta đang chủ trương dạy tiếng Anh theo phương pháp giao tiếp nhưng lại đánh giá theo kiểu truyền thống nên người học không thể đáp ứng yêu cầu. Kiểu đánh giá hiện nay không đáp ứng được mục tiêu là nâng cao khả năng ngoại ngữ trong quá trình học, đặc biệt ở khâu nghe nói nên người học cứ học hoài mà không tiến bộ.

- Cảm ơn Tiến sĩ!