Sức khỏe người dân trong phát triển bền vững

Ðây là quá trình toàn diện, tổng thể, không chỉ bao gồm các hoạt động nhằm tăng cường năng lực của từng cá nhân mà cả hoạt động thay đổi các điều kiện kinh tế - xã hội và môi trường để làm giảm các yếu tố có hại đến sức khỏe.

Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt có nêu cụ thể 17 mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc. Ðáng chú ý, trong 17 mục tiêu chỉ có một mục tiêu trực tiếp trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, nhưng tất cả các mục tiêu khác đều có liên quan đến sức khỏe. Như vậy, sức khỏe mỗi người dân chính là mục tiêu, đồng thời là yếu tố quyết định để đạt được sự phát triển bền vững.

Theo các chuyên gia, Việt Nam cần bốn yếu tố để nâng cao sức khỏe cho người dân, gồm: Xây dựng chính sách công cộng về sức khỏe; tạo môi trường thuận lợi; huy động sự tham gia và thúc đẩy hành động cộng đồng; phát triển những kỹ năng cá nhân và định hướng lại các dịch vụ chăm sóc sức khỏe theo hướng lấy con người làm trung tâm.

Thực tế những năm qua cho thấy, công tác chăm sóc sức khỏe ở nước ta mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, như tăng tuổi thọ của người dân; đạt một số mục tiêu phát triển thiên niên kỷ… nhưng cũng đối mặt với ngày càng nhiều thách thức. Ðó là xu hướng già hóa dân số, đô thị hóa và những thay đổi về lối sống, môi trường làm cho người dân đối mặt với gánh nặng kép về bệnh tật (bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm). Các bệnh không lây nhiễm (chủ yếu là tim mạch, đái tháo đường, ung thư, bệnh phổi mạn tính…) đang chiếm 66% tổng gánh nặng bệnh tật và 73% số người chết hằng năm.

Trong khi đó, hệ thống y tế chưa được định hướng đầy đủ theo hướng tiếp cận phòng, chống các bệnh mạn tính; thiếu các dịch vụ quản lý sức khỏe, theo dõi sức khỏe tại cộng đồng; thiếu dịch vụ phát hiện sớm và quản lý bệnh tật tại tuyến cơ sở.

Ðây là những nguyên nhân chính làm cho số người mắc bệnh được phát hiện và được quản lý điều trị còn rất hạn chế. Bên cạnh đó, môi trường sống ở nhiều nơi đang bị ô nhiễm bởi các chất thải trong sinh hoạt, trong sản xuất và phát triển kinh tế… đã ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Chính ý thức giữ gìn sức khỏe, vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường của người dân cũng còn hạn chế, nhiều hành vi có lợi cho sức khỏe chưa được thực hiện thường xuyên dẫn đến nguy cơ bùng phát các dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và gia tăng bệnh tật do ô nhiễm môi trường.

Để góp phần nâng cao sức khỏe người dân, thực hiện thành công mục tiêu phát triển bền vững, rất cần có một chương trình mang tính tổng thể, định hướng lâu dài. Chương trình tổng thể cần hướng đến mục tiêu nâng cao nhận thức, thực hành của mỗi người dân nhằm thực hiện các hành vi có lợi cho sức khỏe, tự chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng.

Các cấp chính quyền chủ động xây dựng kế hoạch, chỉ đạo thực hiện các mục tiêu sức khỏe ở từng địa phương trên cơ sở các mục tiêu sức khỏe của quốc gia. Tăng cường sự tham gia, phối hợp liên ngành nhằm xây dựng môi trường nâng cao sức khỏe, giảm dần các nguy cơ gây hại sức khỏe người dân và cộng đồng. Bảo đảm cho mọi người dân được quản lý, theo dõi sức khỏe liên tục và lâu dài để dự phòng, phát hiện sớm và điều trị, chăm sóc sức khỏe toàn diện và hiệu quả.