Sửa đổi Luật Kiến trúc: Thể chế phải đi trước mở đường

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, hoàn thiện điều kiện kinh doanh lĩnh vực kiến trúc

Sáng 7/7, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tổ chức Phiên họp toàn thể lần thứ hai thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên dự và phát biểu chỉ đạo phiên họp.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải, sau hơn 5 năm thi hành, Luật Kiến trúc năm 2019 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho công tác quản lý nhà nước về kiến trúc, góp phần nâng cao chất lượng công trình, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, từng bước hoàn thiện công tác quản lý phát triển đô thị và nông thôn.

Tuy nhiên, trước yêu cầu hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương, thúc đẩy chuyển đổi số và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, nhiều quy định của Luật đã bộc lộ những bất cập, cần được sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Thay mặt cơ quan soạn thảo, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho biết, dự án Luật gồm 4 điều, tập trung sửa đổi các quy định về quản lý kiến trúc và hành nghề kiến trúc, không làm thay đổi phạm vi điều chỉnh cũng như các chính sách lớn của Luật hiện hành. Nội dung sửa đổi chủ yếu hướng đến đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện điều kiện đầu tư, kinh doanh và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực kiến trúc.

Qua thảo luận, đa số ý kiến thống nhất đánh giá hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét.

Các đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất với Luật Đầu tư và các luật có liên quan, nhất là quy định về điều kiện hành nghề kiến trúc; nghiên cứu cơ chế kiểm soát trách nhiệm giữa tổ chức hành nghề và cá nhân có chứng chỉ nhằm hạn chế tình trạng thuê, mượn chứng chỉ. Đồng thời, tham khảo kinh nghiệm quốc tế về quản lý kiến trúc, công trình có giá trị, thi tuyển phương án kiến trúc và việc thực hiện các cam kết quốc tế trong lĩnh vực này.

Để nâng cao tính khả thi của dự án Luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, tham khảo thêm kinh nghiệm quốc tế của một số quốc gia về các nội dung: Quy chế quản lý kiến trúc, quản lý công trình kiến trúc có giá trị, thi tuyển phương án kiến trúc và điều kiện hành nghề để vận dụng linh hoạt, phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Bảo đảm tính linh hoạt, tránh quy định cứng nhắc gây khó khăn cho thực tiễn

Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Kiến trúc không chỉ nhằm xử lý những bất cập trước mắt hoặc sửa đổi các quy định mang tính kỹ thuật mà quan trọng hơn là phải tiếp cận tư duy đổi mới theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Theo đó, thể chế phải thực sự kiến tạo, đi trước mở đường cho phát triển; lấy yêu cầu hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, thúc đẩy phát triển và đào tạo nguồn nhân lực làm mục tiêu xuyên suốt.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra, nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến để hoàn thiện dự thảo Luật; trong đó, cần làm rõ những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, nhất là việc phân định thẩm quyền quản lý kiến trúc theo mô hình chính quyền địa phương mới.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, dự thảo Luật chỉ nên quy định những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội, những vấn đề quản lý, điều hành cụ thể nên trao quyền cho Chính phủ và chính quyền địa phương để bảo đảm tính linh hoạt, tránh quy định cứng nhắc gây khó khăn cho thực tiễn.

Nhấn mạnh khối lượng công việc còn rất lớn trong khi thời gian không nhiều, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp thứ Tư (tháng 7/2026).