Những năm qua, Sơn La đã tập trung đẩy mạnh xây dựng các chuỗi cung ứng nông sản, thủy sản an toàn, ứng dụng tiến bộ khoa học-kỹ thuật vào sản xuất, từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, kiểm soát chất lượng theo quy trình khép kín.
Từ mô hình điểm ban đầu tại huyện Sông Mã cũ với bốn chuỗi cây ăn quả từ năm 2016, đến nay tỉnh đã phát triển hàng trăm chuỗi cung ứng an toàn, góp phần thay đổi thói quen sản xuất, hướng nông dân tiếp cận phương thức sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị bền vững.
Thực tế, các hợp tác xã đóng góp vai trò quan trọng trong tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm; như Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Ngoan Hậu (xã Chiềng Khương) sau hơn hai năm thành lập đã hình thành vùng sản xuất 20 ha cây nhãn, trong đó phần lớn đạt tiêu chuẩn VietGAP.
Nhờ chú trọng quy trình sản xuất an toàn và xây dựng thương hiệu, sản lượng nhãn tươi đạt hơn 100 tấn mỗi năm, đồng thời phát triển sản phẩm long nhãn OCOP, nâng cao giá trị gia tăng.
Ông Bùi Sơn Hậu, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc hợp tác xã chia sẻ: Hai năm qua, sản lượng nhãn quả tươi của hợp tác xã đạt hơn 100 tấn, doanh thu 1,5 tỷ đồng.
Hợp tác xã còn thu mua, chế biến 50 tấn long nhãn. Sau khi được cấp chứng nhận vùng sản xuất an toàn, hợp tác xã đã xây dựng sản phẩm long nhãn đạt sản phẩm OCOP ba sao cấp tỉnh.
Tương tự, sau gần 10 năm, Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Ngọc Hoàng (xã Tà Hộc) đã phát triển vùng trồng thanh long quy mô lớn với gần 300 ha, trong đó có diện tích đạt tiêu chuẩn xuất khẩu và sản xuất hữu cơ.
Ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc hợp tác xã cho biết:
Hợp tác xã đã được cấp hai mã số vùng trồng thanh long xuất khẩu, 5 ha được chứng nhận sản xuất hữu cơ.
Việc xây dựng chuỗi liên kết sản xuất đã giúp hợp tác xã nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước; trong đó đã xuất khẩu 200 tấn thanh long sang thị trường Trung Quốc, Hàn Quốc và một số nước EU...
Tuy nhiên, các hợp tác xã và doanh nghiệp trên địa bàn vẫn gặp nhiều khó khăn, nhất là tiêu thụ sản phẩm, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và tiếp cận các tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến.
Hội thảo tham vấn chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất giai đoạn 2026-2030 do Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức cuối tháng 3 đã thu hút các sở, ngành, 16 xã, phường và 20 doanh nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn.
Các đại biểu được tiếp cận nhiều chuyên đề về phát triển thị trường và chuỗi giá trị nông sản an toàn; thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo gắn với tiêu chuẩn xanh trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm; nhiều ý kiến đề xuất tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng tài liệu hướng dẫn sản xuất, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm nông sản địa phương.
Theo thống kê, hiện Sơn La có diện tích cây ăn quả lớn thứ hai cả nước và đứng đầu khu vực phía bắc; là địa phương có hệ thống chế biến nông sản tương đối phát triển với 560 nhà máy, cơ sở chế biến nông sản; 258 chuỗi cung ứng nông sản, thủy sản an toàn; duy trì 214 mã số vùng trồng; 101 cơ sở áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt VietGAP; có 28 sản phẩm nông sản được Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cấp văn bằng bảo hộ và 154 sản phẩm OCOP...
Ông Vũ Tiến Đĩnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Đây là nền tảng quan trọng để Sơn La tiếp tục nâng cao giá trị nông sản và mở rộng thị trường.
Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đồng hành với các tập thể, cá nhân, hợp tác xã phát triển chuỗi cung ứng và thương hiệu OCOP. Nhiệm vụ trọng tâm là duy trì và nâng cao chất lượng 262 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn hiện có.
Bên cạnh đó, chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tiếp tục được đẩy mạnh gắn với kiểm tra, giám sát chặt chẽ sau phân hạng để bảo đảm uy tín sản phẩm.
Để triển khai kế hoạch hành động năm 2026 về bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm, gia tăng chế biến và phát triển thị trường, tỉnh đã đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể, như nâng tỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm lên hơn 97%; tỷ lệ mẫu thực phẩm đạt yêu cầu hơn 98,5%; mở rộng diện tích áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến như VietGAP, GlobalGAP; tăng giá trị xuất khẩu nông sản và mở rộng kênh tiêu thụ hiện đại...
Tỉnh sẽ tập trung đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong giám sát, truy xuất nguồn gốc; phát triển hệ thống logistics nông nghiệp; khuyến khích đầu tư chế biến sâu và tận dụng phụ phẩm theo hướng kinh tế tuần hoàn.
Các cơ sở được yêu cầu tăng cường quản lý, kiểm tra việc thực hiện các quy định về an toàn thực phẩm; vận động người dân sản xuất, kinh doanh nông sản an toàn; kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
Cùng với việc tiếp tục chỉ đạo tăng cường kiểm tra, giám sát để duy trì chất lượng và uy tín sản phẩm sau khi được công nhận, địa phương đang tập trung chỉ đạo lấy chất lượng, an toàn thực phẩm, chế biến và thị trường làm trục chính trong phát triển nông nghiệp.
