Sơn La nỗ lực giảm mất cân bằng giới tính khi sinh

Trong nhiều năm, tỷ số giới tính khi sinh tại Sơn La vẫn ở mức cao, dao động khoảng 116,4-118 bé trai/100 bé gái. Từ mức 120,7 bé trai/100 bé gái năm 2016, tỷ số này giảm xuống 118 bé trai/100 bé gái năm 2025. Dù đã có chuyển biến, kết quả vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra là đưa tỷ số giới tính khi sinh xuống dưới 114,2 bé trai/100 bé gái vào năm 2025.

Thực tế cho thấy, mất cân bằng giới tính khi sinh không chỉ là vấn đề về số lượng trẻ em trai, gái mà còn liên quan đến quan niệm xã hội, tập quán và nhận thức về vai trò của nam giới, nữ giới trong gia đình. Tâm lý mong muốn có con trai để nối dõi tông đường, phụng dưỡng cha mẹ khi về già vẫn tồn tại ở một bộ phận người dân. Cùng với đó, sự phát triển của các dịch vụ y tế và khả năng tiếp cận thông tin có thể làm gia tăng nguy cơ lựa chọn giới tính thai nhi nếu thiếu hiểu biết và không tuân thủ quy định pháp luật.

Trong giai đoạn 2016-2025, Chi cục Dân số tỉnh Sơn La đã phối hợp triển khai nhiều hoạt động truyền thông, tập huấn và vận động cộng đồng. Toàn tỉnh tổ chức 48 hội nghị tập huấn, 34 buổi sinh hoạt ngoại khóa, 10 đợt truyền thông cấp tỉnh và huyện, 5 cuộc thi cùng nhiều hoạt động cung cấp tài liệu, tư vấn và truyền thông trực tiếp. Các hoạt động hướng đến việc giúp cán bộ, cộng tác viên và người dân hiểu rõ hơn về hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh, cũng như trách nhiệm trong thực hiện chính sách dân số.

Đáng chú ý, công tác tuyên truyền được triển khai tại các địa bàn biên giới, nơi điều kiện tiếp cận thông tin và dịch vụ có thể còn hạn chế. Các hoạt động tư vấn pháp luật và truyền thông trực tiếp được tổ chức cho cán bộ, chiến sĩ và người dân, góp phần đưa thông tin về bình đẳng giới, chăm sóc sức khỏe sinh sản và chính sách dân số đến gần hơn với cộng đồng.

Ông Đinh Anh Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Dân số tỉnh Sơn La, thông tin: Để từng bước giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, ngành dân số tiếp tục phối hợp với các cấp, ngành, địa phương đẩy mạnh truyền thông, vận động thay đổi hành vi; chú trọng truyền thông trực tiếp, tư vấn theo nhóm nhỏ và lồng ghép nội dung dân số trong hoạt động của các tổ chức đoàn thể, trường học.

Tại Sơn La, mô hình câu lạc bộ “Bạn gái tiêu biểu” tại 34 trường trung học phổ thông cũng là một trong những hình thức được duy trì nhằm tạo môi trường trao đổi, nâng cao kiến thức và kỹ năng cho nữ sinh. Thông qua sinh hoạt câu lạc bộ, học sinh có thêm cơ hội tìm hiểu về bình đẳng giới, chăm sóc sức khỏe sinh sản, xây dựng lối sống lành mạnh và tự tin phát huy năng lực.

Cùng với tuyên truyền, ngành dân số Sơn La đã chú trọng phối hợp với cơ sở y tế và các đơn vị liên quan nhằm nâng cao trách nhiệm thực hiện quy định về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi. Việc kết hợp giữa vận động, tư vấn và giám sát giúp tăng cường khả năng phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện vi phạm, đồng thời khuyến khích người dân chủ động thực hiện chính sách dân số.

Những nỗ lực trong giai đoạn 2016-2025 là cơ sở để Sơn La tiếp tục triển khai các giải pháp giảm mất cân bằng giới tính khi sinh trong năm 2026. Trong 9 tháng năm 2026, Sơn La đã thực hiện hơn 15.300 lượt truyền thông nhóm nhỏ và hơn 400 buổi nói chuyện chuyên đề. Nội dung tập trung vào chính sách dân số, mức sinh thay thế, quy mô gia đình, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, chăm sóc sức khỏe sinh sản và nâng cao chất lượng dân số.

Ngành dân số đã tổ chức 2 hội nghị chuyên đề về tăng cường thực thi pháp luật đối với hành vi lựa chọn giới tính thai nhi và ký cam kết không lựa chọn giới tính thai nhi năm 2026 với 86 người tham dự. Công tác kiểm tra, giám sát, hướng dẫn chuyên môn cũng được triển khai tại nhiều xã, phường và cơ sở y tế. Riêng nội dung giảm mất cân bằng giới tính khi sinh được thực hiện tại Trung tâm Y tế Phù Yên và Trạm Y tế các xã Mường Cơi, Tân Phong.

Giảm mất cân bằng giới tính khi sinh là quá trình cần sự kiên trì và đồng thuận của toàn xã hội. Từ những hoạt động truyền thông được triển khai trong 10 năm qua đến các nhiệm vụ tiếp tục thực hiện trong năm 2026, Sơn La đang hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng dân số, bảo đảm cơ cấu giới tính khi sinh hợp lý và xây dựng môi trường sống bình đẳng, tiến bộ, nơi mỗi trẻ em đều được đón nhận và phát triển bình đẳng.