Chây ỳ găm giữ đất
Dự án xây dựng Khu tái định cư và nhà ở cho cán bộ, công nhân viên (CBCNV) Nhà máy gạch Hoành Bồ, tại xã Lê Lợi, huyện Hoành Bồ do Công ty cổ phần Viglacera Hạ Long làm chủ đầu tư, được UBND tỉnh Quảng Ninh giao 28,68 ha đất, theo Quyết định 4467/QÐ-UB, ngày 9-12-2003, của UBND tỉnh Quảng Ninh. Với dự án này, Công ty cổ phần Viglacera Hạ Long dự kiến thực hiện dự án từ năm 2003 đến 2005 thì hoàn thành. Lần lữa mãi không thấy dự án được thực hiện, UBND tỉnh Quảng Ninh phải gia hạn cho Công ty cổ phần Viglacera Hạ Long hoàn thành dứt điểm dự án vào năm 2011. Ðến nay, dự án của Công ty cổ phần Viglacera Hạ Long vẫn chưa giải phóng mặt bằng để triển khai. So với tiến độ thì dự án chậm gần 14 năm kể từ ngày bàn giao mốc ranh giới giải phóng mặt bằng vào tháng 12-2003.
Không chỉ chậm tiến độ mà nhiều dự án khác tại Quảng Ninh còn sử dụng đất sai mục đích như: Dự án xây dựng Khu nhà ở tập thể cho CBCNV của Công ty Ðịa chất mỏ - KTV ở phường Cẩm Thành, TP Cẩm Phả. Xác minh thông tin chúng tôi thấy, trên phần đất 1,54 ha được UBND tỉnh Quảng Ninh giao thực hiện dự án theo Quyết định số 3865/QÐ-UB ngày 3-11-1997 của tỉnh, Công ty Ðịa chất mỏ - KTV tùy tiện cho UBND phường Cẩm Thành xây dựng nhà văn hóa trên diện tích 141 m2 tại khu đất số 2 và để mặc một hộ dân xây nhà hai tầng ở khu 1 thuộc phần đất dự án. Công ty Ðịa chất mỏ - KTV được Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi giao, cho thuê đất để thực hiện dự án. Nhưng không hiểu vì lý do gì, cũng chẳng gặp phải sự rủi ro bất khả kháng nào, lại không phát huy hiệu quả việc sử dụng đất liên tục, thậm chí còn để chậm tiến độ quá lâu và tùy tiện để các tổ chức, cá nhân xây dựng trên đất dự án là vi phạm Luật Ðất đai.
Dự án Khu đô thị mới Ðồn Ðiền do Công ty TNHH MTV 508 làm chủ đầu tư xây dựng tại phường Hà Khẩu, TP Hạ Long được giao đất theo Quyết định số 789/QÐ-UB ngày 18-1-2015, của UBND tỉnh Quảng Ninh. Với diện tích 18,04 ha, nhiều năm qua Công ty TNHH MTV 508 chẳng những không xây dựng gì, mà còn nợ Nhà nước số tiền sử dụng đất hơn 99 triệu đồng, nợ tiền chậm nộp thuế 200 triệu đồng, buộc Cục Thuế tỉnh Quảng Ninh phải ban hành quyết định cưỡng chế thuế. Tuy nhiên, đơn vị này vẫn găm giữ, xí phần đất để hoang, gây lãng phí. Phó Chánh thanh tra tỉnh Quảng Ninh Phạm Xuân Thắng cho biết: "Các dự án quá chậm tiến độ là vi phạm Luật Ðất đai. Qua thanh tra cho thấy, một số dự án trên địa bàn có cả sai phạm từ phía chủ đầu tư và một số cơ quan, ban, ngành liên quan thiếu trách nhiệm hướng dẫn nhà đầu tư hoàn tất các thủ tục giao đất tại thực địa, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Dẫn đến có dự án, chủ đầu tư, đơn vị thi công san gạt mặt bằng làm mất nhiều diện tích rừng thông, keo, bạch đàn của dân; chuyên chở đất đá gây nhiều bụi bẩn làm cho người dân bức xúc về tình trạng ô nhiễm môi trường. Một số nhà đầu tư triển khai thi công khi chưa có đánh giá tác động môi trường, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường; hoặc thi công không đúng thiết kế, chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai...".
Sớm thu hồi dự án chậm tiến độ, sai phạm
Nhiều năm qua, tỉnh Quảng Ninh đã tập trung chỉ đạo, rà soát, xử lý thu hồi nhiều dự án sử dụng đất chậm tiến độ, có sai phạm trên địa bàn. Tính đến tháng 10-2017, tỉnh có 1.229 dự án, trong đó, có 656 dự án được giao đất, cho thuê đất. Từ năm 2011 đến 2017, Quảng Ninh đã thu hồi 111 dự án chậm tiến độ, có sai phạm. Bên cạnh đó, tỉnh tập trung chỉ đạo ngành chức năng tích cực tham mưu, lựa chọn và giao đất cho các nhà đầu tư mới, có năng lực tài chính để kịp thời triển khai các dự án mới, nhằm khắc phục tình trạng lãng phí đất đai, thu hút tối đa các nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nhiều dự án sau khi thu hồi và giao các nhà đầu tư mới đem lại hiệu quả thiết thực về xã hội, làm thay đổi cảnh quan, không gian đô thị, tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho người dân địa phương như: Dự án khu phố thương mại My Way; dự án Công viên Ðại Dương Hạ Long, Trung tâm Thương mại Big C, Trung tâm Thương mại Vincom... Mặt khác, tỉnh Quảng Ninh chú trọng tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp, chủ động đồng hành với nhà đầu tư. Năm 2017, Quảng Ninh đã tổ chức gặp gỡ, tiếp xúc với hàng trăm doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh. Nhiều ban, ngành, địa phương, cơ quan chức năng của tỉnh đã phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp trên địa bàn tổ chức gặp mặt, đối thoại với doanh nghiệp. Kết quả đó phản ánh công tác quản lý đất đai, tạo môi trường đầu tư lành mạnh, thuận lợi cho các doanh nghiệp của tỉnh Quảng Ninh đang có nhiều chuyển biến tích cực.
Tuy nhiên, trong việc thu hồi Giấy chứng nhận đầu tư, thu hồi đất các dự án chậm tiến độ, có vi phạm, một số địa phương trong tỉnh chưa thực hiện thường xuyên, thiếu chủ động; chưa thực hiện nghiêm chức năng quản lý nhà nước về đất đai, hoạt động xây dựng trên địa bàn. Trong quá trình rà soát thu hồi các dự án vi phạm còn để một số doanh nghiệp, chủ dự án tiếp tục vi phạm các hoạt động xây dựng trong phạm vi dự án. Việc đánh giá năng lực tài chính, kinh nghiệm khi lựa chọn nhà đầu tư chưa đúng với thực tế…
Xác minh thông tin bạn đọc phản ánh chúng tôi thấy, trên địa bàn Quảng Ninh còn rất nhiều dự án được giao đất, cho thuê đất đã lâu, đến nay vẫn chưa triển khai thực hiện, gây lãng phí lớn về tài nguyên đất như các dự án: Khu bãi công-ten-nơ phục vụ các cầu cảng tại đồi Ghềnh Táu, phường Bãi Cháy, TP Hạ Long; Sản xuất rau, hoa lan công nghệ cao và chăn nuôi đặc sản tại xã Cộng Hòa, TP Cẩm Phả; Bãi cất, hạ cánh trực thăng do Bệnh viện Quốc tế - Quảng Ninh làm chủ đầu tư; Xây dựng bến cá và hậu cần nghề cá do Công ty TNHH Hương Anh làm chủ đầu tư xây dựng tại xã Bình Ngọc, TP Móng Cái; Khu đô thị Ðồi Chè của Công ty cổ phần doanh nghiệp trẻ Quảng Ninh; Khu tập thể công nhân X45 của Công ty Than Hòn Gai và rất nhiều dự án khác.
Ðể hạn chế tình trạng lãng phí tài nguyên đất, tỉnh Quảng Ninh cần tiếp tục chỉ đạo các ngành chức năng, địa phương, các doanh nghiệp, nhà đầu tư rà soát tất cả các dự án chậm tiến độ; kiên quyết thu hồi các dự án vi phạm Luật Ðất đai, Luật Ðầu tư trên cở sở thực hiện đúng quy trình, việc thu hồi bảo đảm khách quan, dân chủ, tránh xảy ra tình trạng khiếu kiện sau các quyết định thu hồi đất làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư. Ðồng thời, tỉnh cần chỉ đạo các cơ quan liên quan đến việc cấp giấy phép các dự án, giao đất, cho thuê đất phải làm rõ trách nhiệm các tập thể, cá nhân tham mưu giãn tiến độ thực hiện những dự án không đúng quy định pháp luật; hoặc hợp thức hóa các vi phạm của dự án, vi phạm trong công tác quản lý đất đai, quy hoạch xây dựng. Ðối với các dự án mới, trước khi giao đất, cho thuê đất, các địa phương, cơ quan, đơn vị trên địa bàn cần xem xét kỹ về quy mô dự án, nhu cầu sử dụng đất của dự án, khả năng tài chính của nhà đầu tư. Khắc phục tình trạng nhà đầu tư xin đất, thuê đất thì cho, xin bao nhiêu cũng được. Kết hợp cập nhật thông tin kịp thời về những biến động của dự án, những vi phạm chuyển đổi, mua bán dự án; xác lập hồ sơ điện tử từng dự án để lưu trữ hồ sơ khoa học. Khi nhà đầu tư thực hiện dự án ngoài việc bắt buộc các chủ đầu tư phải ký quỹ theo quy định, còn phải có trụ sở làm việc cố định, hoặc bố trí văn phòng đại diện tại địa phương mới phát huy hiệu quả sử dụng đất từ các công trình dự án.
