Sim rừng đã đâm hoa

Sim rừng về rẫy

Nhắc chuyện cây sim, anh Triệu Văn Chì, ở ấp Suối Mây, xã Dương Tơ, huyện Phú Quốc (Kiên Giang), đưa mắt nhìn ra cánh đồng sau nhà, vẻ tiếc nuối: “Mấy năm trước, đây là đồng sim bạt ngàn”. Bây giờ, cả cánh đồng hàng chục héc ta trở thành vùng đất “chết”, cây cỏ cháy khô. Mới hơn chín giờ sáng, ngồi trong bóng râm hiếm hoi sót lại trước nhà, nhưng cái nóng nung người vẫn không tha. Khoảng hai năm trước, khi đất Phú Quốc lên cơn sốt, giá tăng vùn vụt, người ta đã cho xe ủi, xe ben san trụi cánh đồng sim. Đất hoang, cứ chiếm. Đất có chủ như của anh Chì, họ thỏa thuận đền bù với giá trên 200 triệu đồng cho bốn héc ta.

Sự việc vỡ lở, nhiều quan chức dính líu đến vụ tiêu cực đất đai phải hầu tòa. Hơn chín triệu mét vuông đất ở Phú Quốc, UBND huyện đã có quyết định thu hồi. Mảnh đất của anh Chì cũng rơi vào tình trạng “treo”, chờ giải quyết. Nhưng thiên nhiên thì mất trắng. Nay, ngồi từ nhà anh, có thể nhìn được những chiếc xe máy lao vun vút trên con đường nối Dương Đông với An Thới. “Lúc trước, sim che kín cả tầm mắt, nhìn đâu cũng toàn sim và sim”, anh Chì nói. Thật ra, anh Chì - người nông dân chất phác, tiếc đồng sim không hẳn vì anh là người yêu thiên nhiên. Điều khiến anh ấm ức là nếu cánh đồng sim này còn, giờ anh đã hốt bạc khi trái sim rừng trở thành đặc sản.

Người ở Phú Quốc lâu năm không lạ gì cây sim và cũng chẳng ai bỏ công để thống kê, công bố có bao nhiêu héc ta sim. Chúng mọc đầy trên những mảnh đất hoang ven núi, thậm chí cả trên núi. Đây là loài cây hoang dã có sức sống mãnh liệt, chịu được cả hạn lẫn ngập úng. Vào độ tháng 4, tháng 5, khi những cơn mưa đầu mùa bắt đầu đổ xuống huyện đảo, cây sim cũng bắt đầu vươn cành, đâm hoa. Độ xuân về, sim bắt đầu chín rộ. Những trái sim chín căng tròn, trông như trái ổi nhỏ.

Bây giờ, những cánh đồng sim vẫn còn rải rác ở các xã Cửa Dương, Cửa Cạn, Gành Dầu, Bãi Thơm… Chỉ có điều, từ mấy năm nay, người ta đã nhìn loại cây rừng này bằng ánh mắt khác. Đến mùa trái chín, cánh đồng đầy người đi thu hái trái - chuyện hiếm có trước đây. Anh Huỳnh Phước Huệ, chủ nhân khu phòng trưng bày ngọc trai, đồ lưu niệm Cội Nguồn tại khu phố 1, thị trấn Dương Đông, cho biết: “Cứ đến mùa sim, vài nhân viên của tôi lại xin nghỉ việc để đi hái sim vì thu nhập cao hơn”. Và có người đã lên rừng, bứng sim về trồng trên đất rẫy.

Cây sim lên ngôi

Theo Phòng Nông lâm ngư nghiệp huyện Phú Quốc, diện tích tiêu ở Phú Quốc hiện chỉ còn khoảng 467 héc ta, dù không giảm so cùng kỳ năm ngoái nhưng sản lượng lại giảm gần 50% vì nông dân bỏ phế không chăm sóc.

Ông Nguyễn Thành Xuân, ở xã Dương Tơ, trước đây chỉ lo đầu tư vào vườn tiêu đặc sản nhưng gần đây, tiêu liên tục xuống giá, giờ chỉ còn 17.000 - 18.000 đồng/ki-lô-gam, nên tính ra trồng tiêu không có lợi. Vì vậy ông Xuân chuyển sang trồng sim. Vụ rồi, ông bán được trên hai tấn sim với giá hơn 15.000 đồng/ki-lô-gam từ mảnh đất bỏ hoang của mình. Trồng sim không phải tốn một đồng chi phí. Giống thì cứ lên rừng mà lấy. Bình quân, sau ba năm, mỗi cây cho thu hoạch 5-7 ki-lô-gam trái/năm - tương đương sản lượng một gốc tiêu. Trong khi đó, giá bán có lúc lên đến 18.000 đồng/ki-lô-gam, tương đương giá tiêu.

Ông Bảy Trường, ở xã Dương Tơ, hiện gầy dựng được “rẫy” sim gần ba héc ta. Với diện tích này, ông cứ ung dung thu hoạch hằng năm, bởi khi cây sim già cỗi, trái ít, chỉ cần cắt nhánh, sim sẽ vươn chồi trở lại thành một gốc sim sung mãn. Nếu đủ phân bón, sim sẽ cho trái quanh năm.

Trở lại chuyện của anh Chì. Sau khi nhận tiền “đền bù”, trở thành nông dân không đất cũng đúng vào thời điểm cây sim “lên đời”. Vợ chồng anh chuyển sang nghề thu mua sim. Mới vụ rồi, anh thu mua được trên hai tấn. Rải rác ở Phú Quốc, có trên dưới mười người cũng trở thành “thương lái” sim như anh.

Lúc ngồi xe ôm từ cảng An Thới đi về thị trấn Dương Đông, tôi đã nghe anh Thái - bác tài - kể về chuyện cây sim. “Khách du lịch mê trái sim lắm. Mỗi lần ra chợ, họ lại tìm mua sim để nhấm nháp cái vị ngọt thanh của nó”.

Tuy nhiên, không mấy người trồng sim an tâm với chuyện bán sim cho khách du lịch, bởi đầu ra không ổn định. Nhưng chuyện trên mười cơ sở sản xuất lớn tại Phú Quốc đang thu mua nguyên liệu ổn định mới là điều đáng nói. Và một trong những người đầu tiên biến sim trở thành nguyên liệu sản xuất giá trị cao chính là anh Trịnh Công Phát, chủ doanh nghiệp tư nhân Sơn Phát, ấp Cửa Lấp, xã Dương Tơ.

Nghe dân đi rừng và nhiều bạn bè nói trái sim có thể ủ lên men thành món uống “cay cay”, có lợi cho sức khỏe, năm 1995, anh Phát bắt tay vào sản xuất thử và thành công. Năm 2003, anh Phát chính thức đóng chai và tung ra thị trường loại rượu sim đặc sản mang nhãn hiệu Simson. Mới đây, anh đã đăng ký bảo hộ độc quyền thương hiệu này.

Cũng có người cho rằng, ông Mạc Văn Nghiêm, nguyên Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện, là người đầu tiên chế biến thành công rượu sim từ hướng dẫn của một đoàn cán bộ đến từ Tây Nguyên. Nhưng chuyện ai là người đầu tiên có lẽ không quan trọng bằng việc trái sim đã thoát kiếp “trái rừng”.

Hiện nay, rượu Simson đã có mặt ở nhiều nhà hàng, khách sạn tại Phú Quốc và nhiều tỉnh, thành vùng đồng bằng sông Cửu Long, TP Hồ Chí Minh… Giá một chai rượu Simson loại một lít trên 100.000 đồng. Hằng năm, cơ sở của anh Phát sản xuất khoảng 20.000 lít rượu sim, cần thu mua khoảng mười tấn trái sim nguyên liệu - chiếm khoảng 20% sản lượng sim của Phú Quốc. Mới đây, anh đã nghiên cứu thành công, chuẩn bị bắt tay sản xuất đại trà rượu vang sim… Sim nguyên liệu tại Phú Quốc đang dần trở nên khan hiếm. Một vài cơ sở sản xuất phải lên tận Tây Nguyên tìm mua bổ sung nhằm duy trì sản xuất.