Tỉnh Phú Thọ coi chủ trương sáp nhập là cơ hội để giảm các trường có quá ít học sinh, tái cơ cấu hệ thống giáo dục và lựa chọn cán bộ quản lý giỏi. Triển khai phương án sắp xếp cơ sở giáo dục của Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ, toàn tỉnh đã giảm từ 1.861 cơ sở giáo dục xuống còn 655 cơ sở giáo dục, giảm 1.206 cơ sở, tương đương mức giảm 64,8%.
Đối với các cơ sở giáo dục trực thuộc Sở Giáo dục-Đào tạo, cấp trung học phổ thông giảm từ 100 trường xuống còn 91 trường; khối giáo dục thường xuyên-giáo dục nghề nghiệp giảm từ 33 trung tâm xuống còn 23 trung tâm; khối giáo dục nghề nghiệp giảm từ 10 đơn vị xuống còn 5 đơn vị.
Đối với các hiệu trưởng trường thuộc Sở Giáo dục-Đào tạo, có 16 người tiếp tục giữ chức vụ, 9 người bố trí làm phó hiệu trưởng, 4 người bố trí làm giáo viên, 1 người nghỉ hưu trước tuổi theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP. Đối với phó hiệu trưởng, có 24 người tiếp tục giữ chức vụ, 38 người bố trí làm giáo viên.
Trong tuần qua, toàn bộ 148 xã, phường trong toàn tỉnh đã hoàn thành sắp xếp các cơ sở giáo dục, bố trí, sắp xếp đội ngũ cán bộ quản lý các cơ sở giáo dục. Trước sắp xếp, nhiều cơ sở giáo dục có quy mô lớp, số lượng người học quá thấp. Cụ thể, 139 trường mầm non có quy mô dưới 9 lớp; 19 trường tiểu học có quy mô dưới 10 lớp; 12 trường trung học cơ sở có quy mô dưới 8 lớp. Hầu hết các cơ sở này được sáp nhập với nhau hình thành cơ sở mới có quy mô lớn hơn.
Theo thống kê của Sở Giáo dục-Đào tạo tỉnh Phú Thọ, Trường tiểu học Liên Minh (phường Vĩnh Phúc) có 3 "cái nhất": Trường có nhiều lớp nhất (127 lớp); nhiều học sinh nhất (4.450 học sinh) và nhiều cán bộ, giáo viên, nhân viên nhất (202 người). Trường mầm non Yên Trị (xã Yên Trị) có nhiều điểm trường nhất với 16 điểm trường, trong khi Trường mầm non Cẩm Khê (xã Cẩm Khê) có nhiều phân hiệu nhất với 8 phân hiệu.
Trường mầm non Pà Cò (xã Pà Cò) có khoảng cách từ trường chính đến điểm trường lẻ xa nhất (điểm trường Thung Mặn) là 26km. Địa phương có nhiều trường nhất là phường Vĩnh Phúc và phường Phúc Yên với 7 trường/phường.
Khảo sát việc sáp nhập trường tại một số địa phương cho thấy, trong thời gian ngắn, cấp ủy, chính quyền cấp xã đã tập trung cao độ, bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của tỉnh, hoàn thành tốt nhiệm vụ đề ra.
Tại xã Đông Thành, việc sắp xếp các trường nhìn chung là thuận lợi vì xã có 3 trường tiểu học, 3 trường mầm non và 3 trường trung học cơ sở, nằm gần nhau và có quy mô, chất lượng tương đương. Cứ 3 trường sáp nhập thành 1 trường, đều lấy tên xã là Đông Thành. Tuy nhiên, vì chất lượng tương đương, trình độ, năng lực của các hiệu trưởng không chênh lệch nhiều nên việc lựa chọn hiệu trưởng không hề dễ dàng.
Lãnh đạo xã đã thảo luận thấu đáo về nhân sự hiệu trưởng nhằm tìm ra được nhân sự tốt nhất, được đội ngũ giáo viên đồng thuận cao nhất. Hồ sơ từng cá nhân được tập thể Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ xã, Ủy ban nhân dân xã xem xét theo từng năm học, cả về mặt chuyên môn và công tác quản lý, cả uy tín và thành tựu đạt được.
Thực tế tại xã Đông Thành cho thấy, bên cạnh những cán bộ quản lý đủ năng lực, uy tín tự nguyện viết đơn xin rút khỏi vị trí hiệu trưởng, có những cán bộ quản lý năng lực không nổi trội nhưng vẫn muốn làm hiệu trưởng. Có trường hợp chấm điểm rất sít sao, phải tính đến thành tích khác khi “nâng lên đặt xuống”. Đối với tình huống đó, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Nguyễn Chí Thành cho biết cách xử lý: “Xã làm việc với quan điểm thận trọng, chọn bằng được người có năng lực và uy tín cao nhất. Người viết đơn xin rút mà có đủ uy tín, năng lực thì vẫn phải giữ lại. Thực tế có một cán bộ tiếp tục được bố trí làm hiệu trưởng mặc dù người này đã có đơn xin rút”.
Sau sáp nhập, thế khó của Đông Thành là hiệu trưởng và hiệu phó trường tiểu học đều tham gia cấp ủy xã, trong khi cơ cấu cấp ủy xã phải là bí thư chi bộ. Một số cán bộ quản lý giáo dục muốn nghỉ hưu trước tuổi theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP vì còn rất ít thời gian công tác, song chưa được nghỉ do trường thiếu giáo viên. Xã mong muốn tỉnh giải quyết nguyện vọng cho những cán bộ quản lý giáo dục có nguyện vọng nghỉ hưu trước tuổi để họ tránh thiệt thòi.
Phường Vĩnh Phúc lại có cách làm khác. Thường trực Đảng ủy phường cho biết, phường đã đưa ra nhiều phương án sắp xếp với mục đích không để ảnh hưởng lớn đến chất lượng giáo dục-vốn thuộc tốp đầu tỉnh.
Sau khi bàn thảo kỹ lưỡng, phường Vĩnh Phúc quyết định tổ chức lại 20 trường công lập thành 7 trường. Trong đó, giữ nguyên Trường trung học cơ sở Vĩnh Yên vì đây là trường chất lượng cao, đổi tên thành Trường trung học cơ sở Lê Quý Đôn. Cứ 2 trường trung học cơ sở ghép thành 1 trường và 7 trường tiểu học sắp xếp thành 3 trường vì sĩ số học sinh rất lớn; 8 trường mầm non được sáp nhập thành 1 trường duy nhất. Cách sắp xếp theo hình kim tự tháp cho thấy càng lên cao độ phân hóa càng rõ.
Phát biểu tại buổi công bố các quyết định về sắp xếp cơ sở giáo dục trực thuộc Sở, Giám đốc Sở Giáo dục-Đào tạo Trịnh Thế Truyền đề nghị đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục nhanh chóng ổn định tổ chức, quản lý, điều hành thống nhất toàn bộ hoạt động của nhà trường, các phân hiệu, điểm trường theo phân cấp; đổi mới tư duy quản lý, tận dụng tối đa các nguồn lực sẵn có để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Như vậy, đến nay, các trường học trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã sẵn sàng cho Lễ khai giảng năm học 2026-2027. Đồng chí Trịnh Thế Truyền nhấn mạnh quan điểm của Sở Giáo dục-Đào tạo là sau sắp xếp phải thực hiện theo nguyên tắc “một nhà trường-nhiều điểm học tập-một ngày khai trường”, tuyệt đối không tạo cảm giác trường chính, trường phụ.
Các cơ sở giáo dục xây dựng kế hoạch khai giảng thống nhất trong toàn trường, nhưng tổ chức linh hoạt tại trường chính, phân hiệu, điểm trường. Học sinh dự lễ khai giảng ngay tại địa điểm đang học, không phải tập trung về trường chính, được bảo đảm đầy đủ quyền lợi và cảm nhận ý nghĩa của ngày khai trường. Tỉnh Phú Thọ sẽ nỗ lực để ngày 5/9 tới thật sự là “nghi thức ra mắt” của nhà trường mới sau sắp xếp, thống nhất về tổ chức nhưng gần gũi, bình đẳng với từng học sinh.