Sáng kiến khuyến học của một dòng họ

Gây quỹ khuyến học

Ông Tổ họ Nguyễn Huy vốn di cư từ Thanh Hoá vào Nghệ An từ năm 1650. Hiện nay con cháu dòng họ Nguyễn Huy sống rải rác khắp mọi miền đất nước, trong đó tập trung nhiều là gia tộc họ Nguyễn Huy Phiếm ở xóm 7, xã Hưng Tân. Khi được hỏi về công tác khuyên học của dòng họ, cụ Nguyễn Huy Uyên, 77 tuổi, hiện là trưởng tộc kiêm Hội trưởng hội khuyến học gia tộc cho biết: Vạn sự khởi đầu nan, quỹ khuyến học dòng họ Nguyễn Huy được thành lập từ năm 2005 từ sáng kiến của một người trong dòng họ đứng ra cho tạm ứng 30 triệu đồng, vốn gốc được gửi vào ngân hàng, lấy lãi suất chi cho công tác khuyến học, sau đó hàng năm nguồn quỹ tiếp tục được vận động các gia đình, con em của dòng họ tự nguyện đóng góp chứ không phân bổ theo đầu người hay hộ gia đình, cũng không phân biệt giàu nghèo, địa vị xã hội. Nguồn quỹ thường xuyên của dòng họ được tạo nguồn từ hình thức trên, bằng việc trích 30% nhập vào vốn gốc còn 70 % sử dụng chi cho công việc nghĩa tình của dòng họ, đặc biệt là khuyến học.

Để công tác khuyến học, khuyến tài đạt hiệu quả, dòng họ có nhiều việc làm thiết thực như: Vận động các gia đình quan tâm thường xuyên đến việc học của con em, đầu tư mua sắm sách, vở, đồ dùng, xây dựng góc học tập phù hợp; quan tâm, chăm sóc sức khoẻ và khuyến khích các em cố gắng học tập tốt. Những gia đình nghèo được dòng họ quan tâm nhiều hơn, động viên họ vượt qua khó khăn, các em học sinh cần lấy đó làm động lực để tiếp tục cố gắng vươn lên.

Dòng họ cũng quy định rõ mức khen thưởng cho các em đạt kết quả cao trong năm học, từ học sinh của các cấp học đến học sinh thi đỗ đại học, cao đẳng; học sinh đạt giải trong các kỳ thi. Đây là một trong những hoạt động có ý nghĩa nhất đó là sự quan tâm đến việc học hành của con cháu trong dòng họ. Những năm gần đây, ngoài ý nghĩa tưởng nhớ đến tiên linh, như ngày rằm tháng 7 ( Lễ Vu lan) và ngày giỗ tổ của dòng họ Nguyễn Huy đã trở thành ngày hội tôn vinh những tài năng, những tấm gương học tập tiêu biểu của sự vượt khó vươn lên trong học tập và rèn luyện. Cụ Nguyễn Huy Uyên cho biết: Năm học 2010- 2011 đã trao thưởng cho 33 cháu, riêng năm học 2011-2012 đã trao thưởng cho 59 em, trong đó có hai em đạt giải quốc tế, đó là em Nguyến Huy Đức (giải bóng đá nam Đông Nam Á U18) và em Nguyễn Khánh Linh đoạt giải nhất bàn tính và số học trí tuệ lớp 8; em Nguyễn Khánh Ly đạt giải nhì quốc gia môn Pháp văn.

Những phần quà thưởng cho các cháu tuy không lớn về mặt vật chất, chỉ từ 20 nghìn đồng cho các cháu bậc mầm non, từ 50 đến 400 nghìn đồng cho các cháu có thành tích học tập bậc tiểu học, THCS, THPT và Đại học, Cao đẳng. Đó là giá trị hết sức lớn lao về mặt tinh thần, bởi nó được kết tinh từ những tấm lòng của bà con dòng họ, đặc biệt là được tổ chức trao tặng một cách trang trọng trước gia tiên và trước sự chứng kiến của đông đảo thành viên họ tộc. Những phần thưởng như giấy khen, vở, cặp.... đều mang lô gô riêng của dòng họ không những đem lại niềm vinh dự cho các em học sinh mà còn đem lại niềm vinh dự, tự hào cho mỗi gia đình, tạo nên không khí thi đua khuyên dạy con cháu vươn lên trong học tập…

Nét đẹp của dòng họ

Đánh giá về công tác này, Phó chủ tịch Hội khuyến học xã Hưng Tân ông Phan Đăng Thái, cho biết: Tất cả trong chín xóm của xã đều làm tốt phong trào khuyến học, như dòng họ Vũ Văn, Hồ Xuân, Hoàng Văn… trong đó tiêu biểu nhất là dòng họ Nguyễn Huy. Ban khuyến học của dòng họ đã luôn động viên con em cố gắng học tập. Các em đạt danh hiệu, ngoài phần thưởng bằng tiền còn được ghi tên vào sổ vàng của dòng họ. Nhờ phát huy tốt công tác khuyến học, khuyến tài nên hàng năm quỹ khuyến học của họ Nguyễn Huy đã lên tới hàng chục triệu đồng. Từ nguồn quỹ này, vào dịp Rằm tháng giêng, dòng họ Nguyễn Huy tổ chức họp mặt, phát thưởng cho con cháu trong họ đạt thành tích cao trong học tập, nhắc nhở các cháu tiếp bước truyền thống của dòng họ hiếu học.

Nói về phong trào khuyến học, ông Nguyễn Cảnh Cư, Phó chủ tịch Hội khuyến học huyện Hưng Nguyên cho biết: Hội khuyến học Hưng Nguyên đã phát động rộng rãi và sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân, trong các dòng họ, khu dân cư. Thời gian qua Hội khuyến học các xã, thị trấn đã tổ chức Hội nghị biểu dương gia đình hiếu học, dòng họ hiếu học, cộng đồng dân cư khuyến học và tổ chức trao thưởng, trao học bổng cho giáo viên, học sinh đạt thành tích cao trong giảng dạy và học tập... Nhiều dòng họ tiêu biểu, trong đó có dòng họ Nguyễn Huy ở xã Hưng Tân, đã giữ vững truyền thống đoàn kết, hiếu học và giờ đây đang tiếp tục làm tốt công tác khuyến học, khuyến tài không ngừng xây dựng dòng họ ngày một phát triển, xứng đáng là dòng họ văn hóa tiêu biểu trên quê hương cách mạng.

Trong sáu tháng đầu năm 2012, toàn huyện Hưng Nguyên đã trao học bổng và trao thưởng cho 4.393 em với số tiền hơn 157 triệu đồng. Điển hình xây dựng quỹ khuyến học ở các dòng họ như Họ Đặng, xã Hưng Lĩnh, Họ Ngô xã Hưng Xá, Họ Lê Sỹ xã Hưng Thông, Họ Nguyễn Huy xã Hưng Tân, Họ Nguyễn xã Hưng Tiến, Họ Nguyễn chi 2 Thị Trấn, Họ Nguyễn Khánh xã Hưng Tây ...Các Chi hội vừa hoạt động tốt vừa có số quỹ khuyến học lớn như: Chi hội 6B xã Hưng Đạo, Chi hội 4 Hưng Xá, Chi hội 6-3 Hưng Tân, Chi hội 16 Thị Trấn, Chi hội Phúc Điền 1 Hưng Tây, Chi hội 2 Hưng Phúc...