Những vườn sâm xanh mướt dưới tán rừng già mang lại nguồn thu nhập, mở ra hướng phát triển kinh tế từ sản vật núi rừng.
Hội tụ văn hóa đồng bào Xơ Đăng
Sắp xếp công việc nương rẫy theo mùa vụ, vợ chồng ông A Hình lại ngược núi, lên vườn sâm Ngọc Linh cách nhà hơn 5 km chăm sóc cây trồng. Hơn 10 năm qua, vườn sâm của gia đình phát triển xanh tốt dưới tán rừng già, mang lại nguồn thu nhập ổn định.
Dịp này, ông lựa chọn hơn 40 cây sâm có dáng đẹp, lá, hoa và rễ phát triển tốt, trong đó nhiều cây đã hơn bảy năm tuổi, cùng lá sâm tươi và các sản phẩm sâm ngâm mật ong, ngâm rượu để trưng bày tại Lễ hội sâm Ngọc Linh và dược liệu xã Măng Ri vào những ngày cuối tháng 10.
Đây là lần đầu tiên xã Măng Ri tổ chức Lễ hội sâm Ngọc Linh và dược liệu sau hơn một năm thành lập. Sự kiện được đông đảo đồng bào Xơ Đăng mong đợi, bởi đây là dịp để người trồng sâm gặp gỡ, giao lưu, giới thiệu sản vật của núi rừng đến du khách, người tiêu dùng và các đối tác.
Ông A Hình chia sẻ: “Tỉnh Quảng Ngãi và xã tổ chức lễ hội, tôi và bà con trong làng vui lắm. Ở đây, nhiều gia đình trồng sâm Ngọc Linh. Có lễ hội, mình được gặp nhiều cán bộ, khách hàng khắp nơi về để giới thiệu cây sâm quý”.
Những ngày cuối tháng 10, không khí lễ hội rộn ràng lan tỏa khắp vùng cao Măng Ri với sự tham gia của hơn 50 doanh nghiệp, hợp tác xã trồng sâm Ngọc Linh và dược liệu. Nhiều cây sâm đẹp, có giá trị, trong đó có những cây hàng chục năm tuổi, được người dân tuyển chọn từ các vườn dưới tán rừng già mang đến trưng bày, giới thiệu cùng các sản phẩm dược liệu, OCOP.
Lễ hội còn có các hoạt động thi cồng chiêng, múa xoang, giới thiệu ẩm thực và trang phục truyền thống, góp phần tái hiện nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Xơ Đăng.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Măng Ri Phạm Xuân Quang cho biết:“Chúng tôi mong muốn người dân, du khách cả nước sẽ biết đến vùng sâm Ngọc Linh và các loại dược liệu, nông sản khác của xã Măng Ri. Xã sẽ tổ chức phiên chợ hằng tháng để tạo điều kiện cho người dân trao đổi, mua bán và quảng bá những sản phẩm nông sản, nhất là sâm Ngọc Linh”.
Nâng cao đời sống đồng bào Xơ Đăng từ vùng dược liệu
Xã Măng Ri hiện có khoảng 3.700 ha cây dược liệu, là “thủ phủ” trồng sâm Ngọc Linh của tỉnh Quảng Ngãi. Trong đó, hơn 2.610 ha rừng trồng sâm Ngọc Linh, hơn 1.000 ha trồng hồng đẳng sâm và các loại dược liệu khác. Giá trị sản xuất từ sâm Ngọc Linh và dược liệu chiếm 90% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của địa phương.
Để phát triển vùng trồng, xã đã thành lập 15 hợp tác xã, thu hút doanh nghiệp liên kết sản xuất, chế biến dược liệu. Địa phương xác định sâm Ngọc Linh và hồng đẳng sâm là hai loại cây chủ lực, ưu tiên phát triển dưới tán rừng.
Theo anh A Hơn ở thôn Đăk Rinh, những cánh rừng trên núi Ngọc Linh là nơi sinh trưởng của cây sâm Ngọc Linh quý hiếm, có giá trị kinh tế lớn, mở ra cơ hội cải thiện đời sống người dân địa phương. “Nếu được địa phương hỗ trợ mở rộng diện tích, tăng số lượng cây trồng thì người Xơ Đăng sẽ có cuộc sống tốt hơn nhờ sâm Ngọc Linh và các loại dược liệu từ rừng”, anh A Hơn chia sẻ.
Với mục tiêu mở rộng thêm 1.300 ha rừng trồng sâm Ngọc Linh và 1.400 ha trồng sâm dây, sơn tra, ngũ vị tử, xã Măng Ri đang thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh, hồng đẳng sâm. Cùng với mở rộng vùng nguyên liệu, địa phương tìm kiếm giải pháp đưa sản phẩm tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế.
Cùng với nỗ lực của địa phương, tỉnh Quảng Ngãi triển khai nhiều chương trình, sự kiện quảng bá sản phẩm đặc trưng, trong đó có sâm Ngọc Linh, giúp người tiêu dùng nhận biết vùng trồng, xuất xứ và nhãn hiệu sản phẩm.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Trần Phước Hiền cho biết, tổ chức lễ hội ngay tại vùng trồng sâm Ngọc Linh có ý nghĩa quan trọng trong quảng bá sản phẩm địa phương, tạo điều kiện để du khách, người dân và khách hàng lớn đến tham quan, trải nghiệm, tìm hiểu, thưởng thức sản phẩm.
Tỉnh sẽ tăng cường quảng bá để người tiêu dùng biết đến sâm Ngọc Linh, phân biệt sâm trồng tại vùng Kon Tum trước đây, nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi, với các loại sâm khác.
Khi vùng trồng được mở rộng, sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận thị trường, người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ, cây sâm Ngọc Linh và các loại dược liệu sẽ trở thành nguồn sinh kế quan trọng, góp phần cải thiện đời sống đồng bào Xơ Đăng.
