Rà soát gần 400 văn bản liên quan hộ khẩu

Theo quy định của Luật Cư trú được Quốc hội khóa XI thông qua tại kỳ họp thứ 10, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2007) thì việc rà soát văn bản liên quan đến quy định về hộ khẩu do Chính phủ thực hiện. Đáng chú ý, việc rà soát văn  bản pháp luật liên quan để hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Cư trú theo quy định tại khoản 2, Điều 5 nêu rõ: Nghiêm cấm lạm dụng quy định về hộ khẩu để hạn chế quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Theo rà soát bước đầu, hiện có gần 400 văn bản pháp luật quy định có liên quan đến hộ khẩu, tuy nhiên con số văn bản quy định điều này làm hạn chế quyền và lợi ích hợp pháp của công dân chưa được xác định chính xác. Các văn bản này cũng liên quan nhiều bộ, ngành, địa phương cần sự rà soát tổng thể và chặt chẽ hơn.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công an đang giao Vụ Pháp chế, Cục Cảnh sát QLHC về TTXH và một số đơn vị liên quan xem xét, nghiên cứu soạn thảo Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Cư trú. Hiện dự thảo Nghị định đang trong quá trình nghiên cứu, theo dự kiến còn phải lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị liên quan trong Bộ Công an trước khi trình Bộ cho ý kiến cụ thể.

Tiếp đó, Bộ Công an sẽ lấy ý kiến Bộ Tư pháp và các bộ, ngành liên quan trước khi tổng hợp, trình dự tháo lên Chính phủ. Tất cả các công đoạn phấn đấu hoàn thành trước tháng 6-2007 để bảo đảm khi Luật Cư trú có hiệu lực thi hành từ 1-7-2007 thì đăng thới cũng có Nghị định hướng dẫn, tránh tình trạng "luật chờ Nghị định".

Theo ghi nhận đến nay, một số văn bản pháp luật "ăn theo" hộ khẩu đang được nhiều ý kiến đề nghị bãi bỏ và đề nghị cần quy định rõ trong Nghị định của Chính phủ, đó là bỏ các quy định về cấp sổ đỏ (quyền sử dụng đất) "ăn theo" hộ khẩu; quy định về điều kiện đăng ký nhập học (kiến nghị bỏ quy định "ăn theo", công dân có quyền lựa chọn nơi học, không phụ thuộc hộ khẩu); quy định về đăng ký, quản lý phương tiện xe cơ giới; quy định về đăng ký dịch vụ điện thoại, nước và các dịch vụ khác...

Tuy nhiên, đây mới chỉ là những kiến nghị của một số quan điểm, ý kiến, hoàn toàn chưa phải là kiến nghị chính thống của cơ quan có thẩm quyền. Do đó, dự kiến cuối quý I, sang quý II- 2007, các nội dung này sẽ được bàn luận cụ thể với ý kiến rộng rãi của các bộ, ngành để phân tích một cách khoa học.

Dự tháo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Cư trú cũng sẽ quy định cụ thể  khoản 1 Điều 20, đó là quy định về điều kiện để công dân đăng ký hộ khẩu tại thành phố trục thuộc Trung ương: "Có chỗ ở hợp pháp và đã tạm trú liên tục tại thành phố đó từ một năm trở lên: Trường hợp chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ của cá nhân thì phải được người cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ đồng ý bằng văn bản".

Theo Ban soạn thảo Nghị định, quy định này trong luật đã rất "mở", nhất là đã làm rõ khái niệm "nhà ở hợp pháp". Khi quy định trong Nghị định sẽ hướng dẫn cụ thể trường hợp chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ thì làm thủ tục đăng ký hộ khẩu ra sao, quy trình như thế nào. Không nhất thiết phải có sở hữu nhà, có quyền sử dụng đất mới có hộ khẩu mà ở nhờ, ở thuê từ một năm trở lên đều có thể có sổ hộ khẩu tại thành phố thuộc Trung ương nơi người đó đang tạm trú.

Trong trường hợp được người đã có sổ hộ khẩu ở thành phố thuộc Trung ương đồng ý cho nhập vào sổ hộ khẩu của mình thì những người sau đây có quyền nhập: vợ về ở với chồng, chồng về ở với vợ, con về ở với bố, mẹ; bố, mẹ về ở với con; người hết tuổi lao động, nghỉ hưu, nghỉ mất sức, nghỉ thôi việc chuyển về ở với anh, chị, em ruột; người tàn tật mất khả năng lao động... về ở với anh, chị, em ruột, cô dì, chú bác, cậu ruột, người giám hộ; người chưa thành niên không còn bố, mẹ hoặc còn bố, mẹ nhưng bố mẹ không có khả năng nuôi dưỡng về ở với ông, bà nội, ngoại, anh chị, em ruột, cô, dì, chú, bác, cậu ruột, người giám hộ; người chưa thành niên độc thân về sống với ông, bà nội, ngoại...

Theo quan điểm của Tổng cục Cảnh sát, các quy định trong Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Cư trú cần tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân, để sổ hộ khẩu trở về đúng nghĩa của nó chứ không phải "bảo bối" của các ngành, lĩnh vực khác làm hạn chế quyền, lợi ích của dân. Sổ hộ khẩu chỉ duy nhất phục vụ mục đích quản lý con người để bảo đảm giữ gìn an ninh - trật tự. Tuy nhiên, việc bỏ quy định nào, bỏ ra sao như chúng tôi trình bày ở trên là thẩm quyền Chính phủ, do đó phải chờ ý kiến các bộ, ngành, trên cơ sở phân tích khoa học, Chính phủ sẽ xem xét, quyết định.