Tuy nhiên, vấn đề cấp thiết đặt ra là địa phương phải khơi thông các điểm nghẽn giao thông, giúp hành lang vận tải thuần túy trở thành không gian phát triển kinh tế, logistics và công nghiệp xuyên biên giới.
Bài 2: Khơi thông điểm nghẽn giao thông, mở rộng không gian phát triển (Tiếp theo kỳ trước) (★)
Quảng Trị đang hướng đến mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới về năng lượng, logistics và du lịch của vùng Bắc Trung Bộ, là cửa ngõ kết nối Tiểu vùng Mê Kông mở rộng ra Biển Đông. Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Hoàng Nam cho biết, tỉnh xác định tư duy tiếp cận mới, không triển khai các dự án giao thông đơn lẻ, mà đặt trong một hệ sinh thái đồng bộ theo chuỗi giá trị: Năng lượngphụ tải-công nghiệp-logisticscảng biển-sân bay-cửa khẩuthương mại xuyên biên giới-thị trường quốc tế.
Trong cấu trúc này, các trục đường bộ đông-tây đóng vai trò như xương sống kết nối toàn bộ nguồn lực. Khi hạ tầng thông suốt, hàng hóa từ vùng nam Lào, đông bắc Thái Lan vận chuyển về Quảng Trị qua Quốc lộ 9 đến cảng biển Mỹ Thủy, riêng quãng đường qua địa phận Quảng Trị sẽ rút ngắn hơn 100 km so với hướng vận chuyển về phía nam (qua cảng Chân Mây hay Đà Nẵng).
Đáng chú ý, hành lang kết nối cảng Mỹ Thủy-Cửa khẩu quốc tế La Lay trên Quốc lộ 15D để đến với tỉnh Salavan của Lào và Ubon Ratchathani của Thái Lan (PARAEWEC) chính là tuyến đường ngắn nhất ra Biển Đông với chiều dài trọn tuyến chỉ khoảng 350 km. Đây là lợi thế cạnh tranh lớn về chi phí và thời gian cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Tuy nhiên thực tế hiện nay, các trục kết nối đông-tây của Quảng Trị đang đối mặt không ít rào cản hạ tầng. Kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, liên kết giữa các phương thức vận tải còn hạn chế. Anh Nguyễn Mạnh Thắng, lái xe ở phường Nam Đông Hà chuyên vận chuyển hàng hóa trên hành lang đông-tây cho biết, Quốc lộ 9 dài gần 90 km đang gánh lưu lượng xe tải trọng lớn ngày càng cao, nguy cơ mất an toàn giao thông. Nhiều vụ tai nạn đã xảy ra, gây thiệt hại lớn. Chưa kể, Quốc lộ 9, Quốc lộ 15D vào mùa mưa lũ thường xuyên bị sạt lở, ách tắc.
Hiện, nhu cầu đầu tư tuyến đường bộ cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo nhằm san sẻ áp lực cho Quốc lộ 9 và tối ưu hóa thời gian di chuyển vẫn đang ở giai đoạn chuẩn bị nguồn lực, cần bứt phá về cơ chế tài chính. Ở phía nam, hai đoạn tuyến của Quốc lộ 15D đang được đầu tư xây dựng và nâng cấp, mở rộng kết nối trực tiếp từ cảng biển Mỹ Thủy (nằm trong Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị) lên Cửa khẩu quốc tế La Lay dài khoảng 90 km, với ngân sách 1.940 tỷ đồng, mới chỉ hoàn thành thi công một phần. Thiếu hụt hạ tầng đồng bộ trên toàn tuyến 15D làm hạn chế đáng kể khả năng thu hút luồng hàng hóa từ các tỉnh nam Lào. Chưa kể, nhiều đoạn trên Quốc lộ 12A và hành lang Hòn La-Cha Lo, là tuyến giao thông chiến lược kết nối về cảng Hòn La nằm trong Khu kinh tế Hòn La lên Cửa khẩu quốc tế Cha Lo (tổng chiều dài 133 km), đã xuống cấp, mặt đường chỉ 2 làn xe, nhiều nút thắt cổ chai...
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Phan Phong Phú nhận định, tuyến cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo, Quốc lộ 15D-cảng Mỹ Thủy, Quốc lộ 12A-cảng Hòn La có mối quan hệ tương hỗ trực tiếp, đóng vai trò then chốt trong thúc đẩy phát triển thương mại, du lịch, dịch vụ logistics, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế của tỉnh cũng như khu vực Bắc Trung Bộ; Lào và đông bắc Thái Lan. Nếu không sớm tháo gỡ các nút thắt về hạ tầng, Quảng Trị khó bứt phá, thoát khỏi địa bàn trung chuyển thuần túy để trở thành một trung tâm logistics.
Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị đang quyết liệt triển khai nhóm giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, trong đó ưu tiên hàng đầu là hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối theo hình thức đối tác công tư (PPP) và huy động vốn ngân sách trung ương hỗ trợ. Trước hết, địa phương tăng tốc thực hiện dự án đường cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo. Theo hồ sơ do Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải lập, dự án có chiều dài khoảng 56 km, quy mô 4 làn xe hoàn thiện, tổng mức đầu tư dự kiến 17.919 tỷ đồng theo hình thức PPP, trong đó phần vốn nhà nước là 11.984 tỷ đồng. Hiện, địa phương tích cực phối hợp Bộ Tài chính và các bộ, ngành trung ương hoàn thiện phương án tài chính theo chỉ đạo của Chính phủ để sớm khởi công dự án.
Quảng Trị đề xuất Trung ương hỗ trợ 9.700 tỷ đồng thực hiện dự án liên vùng hạ tầng giao thông chiến lược, trong đó vốn ngân sách tham gia dự án Quốc lộ 15D theo phương thức PPP là 2.560 tỷ đồng. Cùng với đó, công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư cho người dân liên quan dự án cảng Mỹ Thủy được đưa vào nhóm nhiệm vụ trọng tâm cần xử lý thường xuyên ở cấp lãnh đạo cao nhất của tỉnh. Mục tiêu là sớm hoàn thành Quốc lộ 15D, đưa cảng Mỹ Thủy đi vào vận hành khai thác thương mại thêm nhiều bến nữa, kết hợp nghiên cứu đầu tư tuyến đường sắt Mỹ Thủy-Lao Bảo trong tương lai.
Về phía bắc, nâng cấp toàn diện Hành lang tích hợp Cha Lo- Hòn La với Quốc lộ 12A dài hơn 133 km là trục chính. Dự án có tổng mức đầu tư dự kiến 10.400 tỷ đồng với 3 đoạn trọng điểm. Mở mới 2 làn xe đoạn Cha Lo- Khe Ve; nâng cấp mở rộng lên 4 làn xe đoạn Khe Ve-Châu Hóa và đoạn Châu Hóa-Quốc lộ 1. Việc kịp thời đầu tư nâng cấp đồng bộ toàn tuyến sẽ giải tỏa hoàn toàn điểm nghẽn vận tải hàng hóa từ Nakhon Phanom của Thái Lan qua Khammouan của Lào về Việt Nam, đến Khu kinh tế Hòn La.
Định hướng xuyên suốt của Quảng Trị là không dừng lại ở việc nối liền các quốc lộ hướng đông-tây. Trọng tâm chiến lược giai đoạn 2026-2030 là tổ chức các tuyến đường bộ này trong một Hành lang kinh tế-logisticscông nghiệp đông-tây thống nhất. Vì vậy, tỉnh đang gấp rút hoàn thiện Đề án Khu thương mại tự do Quảng Trị theo hướng liên kết chặt chẽ cảng biển-sân bay Quảng Trị cấp 4E gắn với tổ hợp công nghiệp hàng không, đô thị sân bay-cửa khẩu quốc tế- logistics-công nghiệp.
Khi hạ tầng giao thông được khơi thông và cơ chế “luồng xanh 24 giờ” và “luồng xanh 60%” được thực hiện hiệu quả sẽ thu hút các nhà đầu tư tổ chức sản xuất, chế biến nông-lâm sản, linh kiện điện tử và hàng xuất khẩu ngay trên các hành lang giao thông. Từ đó, hàng hóa lưu thông qua Quảng Trị sẽ tạo giá trị gia tăng, việc làm và nguồn thu ngân sách bền vững.
(Còn nữa)
(★) Xem Báo Nhân Dân, trang Bắc Trung Bộ số ra ngày 3/11/2026.
