Ðào tạo theo địa chỉ
Phó Bí thư Tỉnh đoàn Quảng Nam Vũ Văn Thẩm cho biết: Quảng Nam là tỉnh nghèo, phần đông thanh niên sinh sống ở nông thôn, miền núi, nên rất khó tìm việc làm. Do vậy, chúng tôi xác định đào tạo nghề cho thanh niên phải gắn với giải quyết việc làm cho họ, với phương châm đào tạo theo nhu cầu thị trường, đào tạo có địa chỉ; đồng thời không đặt nặng mục tiêu kinh doanh lên hàng đầu, mà coi phục vụ là chính...
Anh Trần Hữu Ngữ, Giám đốc Trung tâm dạy nghề và dịch vụ việc làm thanh niên thuộc Tỉnh đoàn Quảng Nam, thì nói một cách cụ thể hơn: Ðào tạo theo địa chỉ, tức là có nơi nhận thì chúng tôi mới mở lớp, do vậy trung tâm không mở lớp thường xuyên và mỗi năm chỉ đào tạo khoảng 1.000 công nhân, song đào tạo có chất lượng và phần lớn các em ra trường đều tìm được việc làm.
- Làm thế nào để lo "đầu ra" cho thanh niên học nghề? -Tôi hỏi.
- Hằng năm, chúng tôi đều cử cán bộ đến các đơn vị chủ quản, chủ yếu ở các Ban Quản lý khu công nghiệp, nhất là những dự án bắt đầu triển khai hoạt động để liên hệ và nắm bắt thông tin khi nào họ tuyển dụng lao động, cần nghề gì và số lượng bao nhiêu để ký hợp đồng đào tạo. Chúng tôi còn liên hệ với các cơ sở dạy nghề ở Ðà Nẵng, Quy Nhơn để xin chỉ tiêu đào tạo. Chẳng hạn như Trường công nhân xây dựng số 7 ở Ðà Nẵng, mỗi năm, chúng tôi xin 50 chỉ tiêu, trong số này phần lớn là thanh niên quê ở Quảng Nam.
Với cách làm này, trong 5 năm qua, trung tâm đã liên kết với các trường dạy nghề trong khu vực đào tạo dài hạn (18 tháng) các nghề kỹ thuật xây dựng, lái máy xúc - đào, sửa chữa ô-tô - máy kéo, cơ khí gò hàn... cho gần 3.000 thanh niên, đào tạo ngắn hạn (từ ba tháng đến sáu tháng) các nghề mộc dân dụng, may công nghiệp, điện dân dụng... cho hơn 2.600 thanh niên, trong đó có gần 400 thanh niên gia đình chính sách được trung tâm dạy nghề miễn phí.
Ngoài ra, trung tâm còn tư vấn việc làm và nghề cho hơn 10 nghìn lượt thanh niên, giới thiệu và cung ứng lao động cho hơn 6.600 thanh niên, chuyển giao khoa học - kỹ thuật cho hơn 600 thanh niên. Như vậy, từ năm 2000 đến nay Ðoàn Thanh niên Quảng Nam đã tạo việc làm với thu nhập ổn định cho hơn 7.600 thanh niên tại địa phương. Con số này tuy không lớn, song so với một cơ sở dạy nghề còn nhiều khó khăn, thiếu thốn cả về cơ sở vật chất cũng như phương tiện dạy nghề, thì đây là sự cố gắng rất lớn của Ðoàn Thanh niên Quảng Nam.
Ðể thực hiện tốt phương châm "doanh nghiệp nào cần nghề gì thì trung tâm tổ chức dạy nghề đó", ngoài việc duy trì tốt mối quan hệ phối hợp, liên kết đào tạo nghề với các đơn vị như Trường trung học Xây dựng Ðà Nẵng, Trường dạy nghề nông nghiệp và phát triển nông thôn ở Bình Ðịnh, Ðoàn Thanh niên còn phối hợp các địa phương, đơn vị đóng trên địa bàn như Trung tâm Khuyến công và tư vấn công nghiệp, Trung tâm Khuyến ngư, Trung tâm Phát triển giống cây trồng và vật nuôi... để tranh thủ thêm nguồn lực, qua đó mở rộng đào tạo được nhiều ngành nghề mới như đồ họa vi tính, quản lý điện nông thôn, chăn nuôi, thú y, dệt thổ cẩm... góp phần giải quyết việc làm tại chỗ cho thanh niên nông thôn.
Trung tâm dạy nghề và dịch vụ việc làm thanh niên Quảng Nam là địa chỉ tin cậy của các doanh nghiệp trên địa bàn. Hiện nay, một số doanh nghiệp như Công ty Vạn Tường, Công ty xây lắp Vinaconex 25, Nhà máy ô-tô Trường Hải... thường xuyên liên hệ và ký hợp đồng cung ứng lao động tại trung tâm. Ðồng chí Vương Công Sa, Giám đốc Công ty xây lắp Vinaconex 25 cho rằng: Ðây là một trong những đơn vị đào tạo nghề có uy tín. Mỗi năm chúng tôi thường liên hệ với trung tâm để nhận cung ứng hàng trăm công nhân xây dựng thuộc các ngành nghề như nề, mộc, cơ khí... vào làm việc tại đơn vị và đào tạo lâu dài làm nòng cốt cho công ty. Hiện nay, chúng tôi cần khoảng 400 công nhân nhưng trung tâm chưa đáp ứng đủ...
Nét nổi bật trong công tác dạy nghề thanh niên ở Quảng Nam là chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo và nâng cao khả năng thực hành. Do vậy, nhiều thanh niên khi ra trường có tay nghề vững vàng.
Anh Nguyễn Văn Túc ở xã Bình Quý (Thăng Bình, Quảng Nam) học lớp công nhân cấp thoát nước khóa 18 tháng (2000-2002) hiện làm vịêc tại Xí nghiệp xây lắp thuộc Công ty cấp nước Ðà Nẵng, cho biết: Khóa học của em có khoảng 50 người, ra trường được cấp bằng công nhân bậc 3/7. Tại đây, ngoài việc học lý thuyết, các bạn trẻ còn dành một nửa thời gian để học thực hành, do vậy khi ra trường có thể làm việc được ngay. Ngoài chuyên môn chính là cấp thoát nước, Túc còn được học thêm nghề điện. Nhiều em cùng khóa học khi ra trường đã xin được việc làm tại Quảng Nam, Ðà Nẵng, TP Hồ Chí Minh...
Anh Trần Sắc, quê ở xã Tam Dân (Phú Ninh, Quảng Nam) tâm sự: Năm 2000, sau khi học xong THPT không tìm được việc làm, nên về quê làm đủ nghề, ai thuê gì làm nấy. Ðược tin trung tâm chiêu sinh lớp công nhân kỹ thuật xây dựng Sắc đăng ký xin học. Ðầu năm 2002 ra trường, Sắc về làm công nhân tại Công ty Vạn Tường (Quân khu 5), sau đó xin chuyển về Công ty Xây dựng thanh niên xung phong Quảng Nam. Hiện em được đơn vị cử học lớp trung cấp kỹ thuật xây dựng tại Trường trung học xây dựng số 7 thời gian hai năm và sắp thi tốt nghiệp ra trường.
Hướng tới địa bàn trung du, miền núi
Quảng Nam có 17 huyện, thị xã, trong đó có tám huyện miền núi. Làm thế nào để tạo việc làm cho thanh niên miền núi là nỗi trăn trở của Ðoàn Thanh niên Quảng Nam. Ðể thực hiện có hiệu quả việc đào tạo và giải quyết việc làm tại chỗ cho thanh niên miền núi, Ðoàn Thanh niên chủ trương phát triển dạy nghề ngắn hạn, đặc biệt mở rộng công tác dạy nghề theo hình thức lưu động tại các vùng nông thôn, miền núi, vùng cao nhằm đáp ứng nhu cầu tự tạo việc làm tại chỗ của thanh niên.
Qua tìm hiểu, một số ngành nghề địa phương có nhu cầu và phù hợp thanh niên miền núi là: chăn nuôi, thú y, dệt thổ cẩm, điện dân dụng, mộc dân dụng... Từ đó, Ðoàn Thanh niên phối hợp các địa phương tiến hành mở lớp tại chỗ. Năm 2005, Ðoàn Thanh niên Quảng Nam được giao 100 chỉ tiêu đào tạo ngắn hạn cho thanh niên miền núi từ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Quảng Nam.
Ðoàn Thanh niên đã cử cán bộ trực tiếp làm việc với các cơ quan chức năng ở hai huyện miền núi Ðông Giang và Nam Giang như UBND huyện, huyện đoàn, phòng kinh tế, Trung tâm bồi dưỡng chính trị..., trong đó thỏa thuận với Trung tâm bồi dưỡng chính trị chịu trách nhiệm lo trường lớp và chỗ ở cho học viên, huyện đoàn lo chiêu sinh, tỉnh đoàn chịu trách nhiệm liên hệ giải quyết việc làm...
Với cách làm này, năm 2005 tại ba huyện miền núi Nam Trà My, Ðông Giang và Nam Giang, đã mở được sáu lớp đào tạo nghề ngắn hạn như điện dân dụng, chăn nuôi, thú y, dệt thổ cẩm... cho 180 thanh niên người dân tộc Cà Tu. Ðoàn Thanh niên đang khảo sát để tiếp tục mở thêm sáu lớp nữa cũng bằng hình thức như trên cho 180 em tại hai huyện Nam Giang và Ðông Giang. Ðồng thời, cử cán bộ về huyện Hiệp Ðức để liên hệ với địa phương mở lớp đào tạo nghề tại chỗ cho các đối tượng tại các trung tâm 05, 06 sau khi ra trại không về quê mà có nguyện vọng ở lại để làm ăn sinh sống nhưng chưa có nghề.
Bí thư Huyện đoàn Nam Giang Nguyễn Sáu cho biết: Toàn huyện có hơn 3.200 đoàn viên, thanh niên, trong đó phần lớn là người dân tộc Cà Tu sinh sống tại các thôn, bản. Nguyện vọng của nhiều thanh niên là muốn học nghề, không chỉ để có thêm thu nhập mà còn để phục vụ tại thôn, bản. Gần 50 thanh niên đầu tiên trong huyện được học các lớp điện dân dụng, chăn nuôi, thú y đã phát huy được năng lực, không chỉ phục vụ tốt nhân dân ở thôn, bản mà còn làm nhiệm vụ tuyên truyền hướng dẫn để nhân dân biết cách phòng tránh tai nạn rủi ro trong việc sử dụng điện cũng như chăn nuôi gia súc.
Ðào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm cho thanh niên ở Quảng Nam là cách làm hay, phù hợp nguyện vọng của đông đảo đoàn viên, thanh niên trong tỉnh. Năm 2006, Ðoàn Thanh niên Quảng Nam tiếp tục đào tạo khoảng 1.000 thanh niên để cung cấp lực lượng lao động kỹ thuật cho các lĩnh vực kinh tế, đáp ứng nhu cầu lao động tại địa phương; đồng thời mở rộng và đa dạng thêm các ngành nghề đào tạo, nâng cao chất lượng đào tạo. Ðoàn Thanh niên cũng đã có kế hoạch sẵn sàng đào tạo miễn phí và tạo việc làm cho con em các gia đinh bị nạn do cơn bão số 1 gây ra trên địa bàn.
Tuy nhiên, những kết quả đạt được trong công tác dạy nghề và tạo việc làm cho thanh niên ở Quảng Nam mới chỉ là bước đầu. Trước mắt vẫn còn nhiều khó khăn. Cơ sở vật chất cũng như trang thiết bị phục vụ công tác dạy nghề còn nhiều thiếu thốn, nhất là trang thiết bị và phương tiện phục vụ công tác đào tạo lưu động tại các vùng nông thôn, miền núi, vùng cao. Cơ sở dạy nghề của thanh niên vẫn còn ở tạm cùng với trụ sở làm việc của Tỉnh đoàn, do vậy khi mở lớp phải thuê nhiều nơi, không ổn định, gây nhiều khó khăn trong đào tạo.
Hiện nay, cơ sở dạy nghề của Ðoàn Thanh niên không được giao chỉ tiêu kế hoạch đào tạo hằng năm, và nếu có cũng rất ít và thuộc các ngành nghề khó đào tạo, ít học viên đăng ký theo học. Trao đổi ý kiến với chúng tôi, lãnh đạo Ðoàn Thanh niên tỉnh Quảng Nam cũng như Trung tâm dạy nghề và dịch vụ việc làm thanh niên đều có chung nguyện vọng sớm có được nguồn kinh phí để xây dựng trụ sở dạy nghề cũng như trang thiết bị phục vụ đào tạo; đồng thời được giao chỉ tiêu và cấp kinh phí đào tạo hằng năm giống như các trung tâm dạy nghề khác trên địa bàn.
Chúng tôi hy vọng, nguyện vọng chính đáng này sẽ sớm được các cấp lãnh đạo tỉnh Quảng Nam cũng như Trung ương Ðoàn quan tâm hỗ trợ, để thế hệ trẻ Quảng Nam có điều kiện học tập, rèn luyện nâng cao tay nghề, góp phần phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.