“Quả bóng tuyết lớn lên từng ngày”

Chào buổi sáng ra đời cách đây đã hơn 15 năm. Ban đầu, nó mang tính chất một chương trình trẻ trung, sôi động và khá nhẹ nhàng với thời lượng 30 phút, từ 6 giờ đến 6 giờ 30 phút mỗi ngày. Vì thế, đây luôn là bệ phóng đầu tiên cho người trẻ thử sức, lên hình. Những gương mặt quen thuộc, trưởng thành từ Ban Thời sự như Thanh Lâm, Thanh Lan, Quang Minh, Thu Hà... cũng đều học hỏi những kinh nghiệm đầu đời từ chính bản tin này. “Vạn sự khởi đầu nan”, vào thời điểm lãnh đạo Đài quyết định tăng thời lượng gấp ba lần (từ 5 giờ 30 phút đến 7 giờ sáng), nhóm sản xuất hoang mang lắm. Ngày ấy, chẳng ai muốn về một bộ phận toàn phải “ngủ ngày, cày đêm” như cách nói của bạn. Phòng toàn những người yếu chuyên môn, chẳng được lên hình ở đâu cả. Chúng tôi hay đùa, nhân sự Chào buổi sáng lúc ấy như “đám tàn quân”. Không thể khai thác được nguồn tin bảo đảm cả ba yêu cầu “mới nhất, nhanh nhất và chính xác nhất”, chương trình đã có lúc rơi vào khủng hoảng. Để đối phó, các BTV đành phải chọn cách tác nghiệp “xin tin” hoặc “găm tin”. Đi xin đồng nghĩa với việc phải dùng lại hoặc sử dụng tin tức loại hai (đã bị bản tin chính loại ra hoặc không thể phát sóng vì thừa thời lượng). Tin tức được đưa đúng lúc là “vàng”, mình “găm” lại rồi đưa muộn hơn thì biến thành “đất sét”. Muốn giải được bài toán khó ấy, chúng tôi phải tìm cách thoát khỏi thế bí về nguồn tin.

“Thoát khỏi thế bí”, nghe thì đơn giản nhưng với bản tin sớm nhất trong ngày, việc tìm kiếm những thông tin “nóng” bảo đảm được ba cái “nhất” kể trên dường như là “điệp vụ bất khả thi”?

Phòng hiện chỉ có 23 nhân sự để vận hành trơn tru mọi bánh xe trong một guồng quay công việc luôn hối hả, liên tục. Tất cả các bộ phận, từ biên tập tin trong nước và quốc tế, điểm báo tới lên sóng đều phải làm việc từ 17 giờ chiều hôm trước tới sáng sớm hôm sau. Với phương châm “đem lại cho khán giả một bức tranh thông tin toàn cảnh để họ có thể bắt đầu một ngày mới theo cách chủ động và hiệu quả nhất”, chúng tôi “gỡ bí” bằng nhiều phương cách khác nhau. Thí dụ, chúng tôi xác định nguồn tin trong đêm sẽ rất hiếm hoi, trừ khi xảy ra những thảm họa hoặc sự cố bất thường không mong muốn. Nguồn tin mới, nóng chủ yếu sẽ đến từ những quốc gia đang “thức” trong khi Việt Nam “ngủ”, đặc biệt là châu Âu và Mỹ. Điều này ngày càng trở nên dễ dàng, khi số lượng cơ quan thường trú trên khắp thế giới của VTV tăng rất nhanh. Với nguồn tin trong nước, người làm truyền hình chuyên nghiệp phải chủ động tạo ra tin tức chứ không phải chờ đợi kiểu “ăn may”, được chăng hay chớ. Thách thức nhưng cũng chính là thế mạnh của Chào buổi sáng là đưa tin “đón đầu” một ngày mới. Mọi người thường quan niệm, sự kiện đã hoặc đang diễn ra mới có thể làm tin. Chỉ cần thay đổi cách nhìn, với những gì chưa diễn ra, chúng tôi có thể dự đoán, phân tích hoặc đưa ra những kịch bản khác nhau. Hàm lượng thông tin, nhờ thế, cũng phong phú, đa chiều và hấp dẫn khán giả hơn. Đón đầu và xử lý thông tin theo cách thức “độc quyền” như thế là điểm mấu chốt giúp chúng tôi gỡ bí hiệu quả.

Một chương trình Chào buổi sáng luôn “ngốn”số lượng tin tức rất lớn. Ngoài phần tin quốc tế, tin “đón đầu”, có thể nhận thấy nguồn tin địa phương từ khắp mọi vùng miền Tổ quốc luôn chiếm tỷ lệ khá lớn. Chị có thể hé lộ bí quyết của người tổ chức sản xuất?

Trước đây, khán giả miền trong hay gọi VTV là “đài sông Hồng”. Lý do là cách tiếp cận, phản ánh cũng như góc nhìn các vấn đề thường nặng tính vùng miền phía bắc. Để khắc phục nhược điểm ấy, chúng tôi phải xây dựng một mạng lưới cung cấp thông tin rộng khắp. Ngoài năm cơ quan thường trú của VTV đóng tại năm thành phố lớn, muốn tin tức phong phú, chúng tôi phải khai thác tối đa tiềm năng của các đài truyền hình địa phương. Không ai có thể tiếp cận và chuyển tải thông tin nóng đang diễn ra một cách nhanh chóng, kịp thời và sinh động như các phóng viên năng nổ, xông xáo, luôn bám sát thực địa từng ngày, từng giờ. Có hơi thở cuộc sống của mọi vùng miền Tổ quốc, nghe thấy giọng nói đủ cả bắc - trung - nam trên sóng mỗi ngày, Chào buổi sáng mới xứng tầm chương trình của đài truyền hình quốc gia, từng bước chinh phục được đông đảo khán giả cả nước. Thời lượng chắc chỉ dừng lại ở 90 phút, vì sau 7 giờ sáng, người dân đều đã ra khỏi nhà. Vì thế, chúng tôi tập trung vào việc nâng cao chất lượng. Đã tìm ra lối thoát về tin tức rồi nhưng cũng liên tục phải thay đổi, điều chỉnh, cập nhật để ngày càng tiệm cận hơn nhu cầu của khán giả.

Sự kiện & Bình luận là một chương trình chính luận quan trọng của Ban Thời sự. Trở lại với chương trình sau một thời gian ngắt quãng, chị có chịu nhiều áp lực, khi dấu ấn riêng đậm nét của những BTV Thanh Lâm, Văn Thành... đã gắn chặt với “thương hiệu”của VTV1 này?

Bao năm qua, Sự kiện & Bình luận vẫn giữ format cũ, từ hình hiệu, nhạc hiệu tới cách làm. Nhưng nó cũng luôn mới mẻ, bởi tính thời sự nóng bỏng của những vấn đề được mổ xẻ trong các cuộc tọa đàm luôn được công chúng quan tâm nhất, ở thời điểm hiện tại. Vừa bảo đảm được tính chính thống mà chương trình đòi hỏi, đồng thời thể hiện tư duy sắc sảo, dấu ấn cá nhân để tạo sức hấp dẫn với khán giả là điều rất khó. Là chương trình trực tiếp, người dẫn phải hiểu biết rất sâu về đường lối, chính sách, cực kỳ chuẩn xác trong cách đặt vấn đề, sử dụng từ ngữ nhưng cũng không được phép tròn trịa, chọn giải pháp an toàn vì như thế sẽ triệt tiêu sự hấp dẫn. Đã gọi là bình luận thì góc nhìn phải đa chiều nhưng lại phải đưa ra quan điểm chính thống, rõ ràng. “Bắt bệnh, kê đơn” thế nào cho “đúng liều” (“dễ uống” nhưng vẫn “điều trị” hiệu quả), phản ánh được nguyện vọng của nhân dân nhưng vẫn phải mang tính xây dựng để hướng tới một xã hội tốt đẹp hơn. Tôi quan niệm chương trình là công sức của cả tập thể, người dẫn nào cũng chỉ là một cá nhân được chọn đại diện mà thôi. Vì thế, tôi hoàn toàn không phải chịu bất kỳ sức ép nào cả.

Bao năm qua, luôn được tin cậy giao phó công việc ở hầu hết các chương trình quan trọng của Ban Thời sự, chị nghĩ thế mạnh lớn nhất mà mình đang sở hữu là gì?

Làm thời sự thì điều quan trọng nhất là bề dày kiến thức và sự từng trải. Ở tuổi này, tôi không còn cảm giác bị ngợp trước các khách mời, thấy mình bình đẳng hơn, tự tin hơn và có thể ứng phó linh hoạt trước nhiều sự cố tại trường quay. Có lẽ vì thế, người dẫn chương trình bình luận trực tiếp trên các kênh truyền hình quốc tế lớn thường có tuổi, thậm chí rất già (cười). Làm BTV thời sự rất vất vả nhưng bù lại, tôi được tiếp cận những chuyên gia hàng đầu, được tìm hiểu, học hỏi những điều mới mẻ... mỗi ngày. Tôi chưa bao giờ chán nản, cũng không ngại áp lực công việc. Bận rộn như con mọn, nhưng hiếm hoi có ngày nghỉ lại thấy buồn, lạ thế!