Xây dựng trung tâm dữ liệu vùng sản xuất nông nghiệp lớn

Khi nông nghiệp chuyển sang sản xuất hàng hóa, dữ liệu trở thành một phần của năng lực sản xuất. Từ những dữ liệu được ghi lại hôm nay, nông nghiệp có thể được tổ chức chính xác, minh bạch, có sức cạnh tranh hơn trong nền kinh tế số.

Từ cánh đồng đến dữ liệu

HTX Nông nghiệp Gò Gòn, xã Vĩnh Thạnh, tỉnh Tây Ninh đang trở thành “trung tâm dữ liệu” tin cậy của người nông dân. Được chọn tham gia Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh”, vụ đông xuân 2025-2026, HTX triển khai mô hình sản xuất trên khoảng 50 ha với hơn 10 hộ nông dân, đưa máy gặt đập liên hợp, máy cuộn rơm, thiết bị vùi phân cùng các quy trình canh tác tiên tiến vào đồng ruộng. Kết quả, năng suất lúa của HTX đạt gần 11 tấn/ha, cao hơn phương thức canh tác truyền thống gần 3 tấn/ha, trong khi chi phí sản xuất giảm khoảng 5 triệu đồng/ha.

Trong quá trình đầu tư khoa học-công nghệ vào sản xuất, HTX bắt đầu số hóa dữ liệu của chuỗi sản xuất. Diện tích, quy trình canh tác, vật tư đầu vào, sản lượng và những thông tin liên quan chất lượng sản phẩm từng bước được chuẩn hóa. Hạt gạo được tạo ra từ một quy trình sản xuất có kiểm soát, đi cùng với đó là một hệ thống thông tin đầy đủ để truy xuất nguồn gốc. Nhờ đó, HTX đã hình thành một vùng nguyên liệu đồng nhất, có tiêu chuẩn, có dữ liệu, đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu. Giám đốc HTX Nông nghiệp Gò Gòn Trương Hữu Trí cho biết: “Số hóa dữ liệu giúp giá trị hạt gạo tăng lên nhờ tạo được niềm tin với đối tác về tính minh bạch của quy trình sản xuất, khả năng chứng minh chất lượng bằng dữ liệu. Đây là sự thay đổi không dễ nhận thấy bằng mắt thường, nhưng có ý nghĩa quan trọng khi nông sản muốn bước vào những thị trường khó tính, nơi mỗi sản phẩm đều phải ngon, sạch, minh bạch về nguồn gốc và quá trình tạo ra nó”.

Liên kết doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân nâng cao giá trị nông sản

17/06/2026 14:55

Tại HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng, xã Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, câu chuyện số hóa dữ liệu sản xuất cũng cho thấy một hướng vận động tương tự. Giữa vùng sản xuất tập trung dưa lưới, dưa chuột, nho…, những cuốn sổ tay và cách ghi nhớ thủ công đang dần nhường chỗ cho điện thoại thông minh, máy tính bảng. Diện tích, giống cây trồng, thời gian xuống giống, quá trình chăm sóc, vật tư sử dụng, thời điểm thu hoạch… được cập nhật, lưu trữ, quản lý trên nền tảng số một cách khoa học, rõ ràng. Điều này giúp tra cứu thông tin sản phẩm, thương hiệu, quy trình sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng thuận tiện hơn.

Chị Lê Thị Thắm, thành viên HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng vừa tra cứu thông tin trên điện thoại vừa chia sẻ: “Trước đây làm gì cũng ghi vào sổ, giờ đưa lên điện thoại, cần là mở ra xem ngay và biết rõ ruộng nào đã làm gì, dùng bao nhiêu vật tư. Từng quy trình được số hóa cho nên chúng tôi rất tự tin trong sản xuất”. Chuyển đổi số đang giúp HTX chuyển từ cung ứng dịch vụ truyền thống sang tổ chức, quản lý và kết nối chuỗi giá trị. Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng Nguyễn Văn Dương chia sẻ thêm, phương thức sản xuất thông thường không còn đáp ứng yêu cầu về chất lượng, do đó HTX đã ứng dụng công nghệ Israel với hệ thống tưới tự động, phun sương, cảm biến, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, mở rộng kênh bán hàng, qua đó giảm rủi ro, nâng cao hiệu quả tiêu thụ.

Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Đình Tuấn cho biết, thời gian qua, địa phương đã tổ chức 32 lớp đào tạo, bồi dưỡng cho hơn 1.300 lượt cán bộ quản lý, thành viên HTX; hỗ trợ các HTX nông nghiệp số hóa quy trình quản lý, ứng dụng tem truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đến nay, nhiều HTX mạnh dạn ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị, điều hành, ứng dụng tiến bộ khoa học-kỹ thuật vào hoạt động sản xuất, kinh doanh…, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Hướng đi mới của nông nghiệp hiện đại

Từ những cánh đồng ở Tây Ninh đến các vùng sản xuất ở Thanh Hóa, các HTX từng bước đưa dữ liệu vào sản xuất. Những thông tin vốn nằm rời rạc trong sổ sách của từng hộ nay được số hóa, kết nối và chuẩn hóa, góp phần minh bạch hơn nguồn gốc sản phẩm. Chủ tịch Hội đồng quản trị Liên hiệp HTX Kinh tế số Việt Nam Mai Quang Vinh nhấn mạnh: “Làm thật, ghi thật và kiểm soát thật chính là nền tảng để dữ liệu tạo ra giá trị. Công nghệ chỉ là công cụ, còn giá trị của dữ liệu được tạo nên từ kỷ luật sản xuất, trách nhiệm của người nông dân và năng lực quản trị của HTX. Đó cũng là nền tảng để dữ liệu trở thành một “tài sản” mới của nền nông nghiệp hiện đại”.

Còn theo Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Đình Tuấn, công tác hỗ trợ các HTX cần chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ, phân tán sang cung ứng dịch vụ công đồng bộ, tập trung vào các lĩnh vực then chốt, đáp ứng nhu cầu thiết thực của HTX; tăng cường hỗ trợ các HTX đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, chủ động kết nối các đơn vị nông nghiệp với doanh nghiệp tiêu thụ lớn; thúc đẩy thành viên xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, mở rộng hoạt động của các HTX theo hướng đa ngành, đa nghề, đa khâu dịch vụ…

Đồng hành, nâng cao sức cạnh tranh cho kinh tế tập thể

11/09/2026 11:51

Thực tế sản xuất đang cho thấy, khi được tổ chức thành một hệ thống, dữ liệu không chỉ phục vụ sản xuất mà còn trở thành năng lực quản trị và sức cạnh tranh của cả vùng. Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho biết, Liên minh HTX Việt Nam đang huy động các nguồn lực để triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Với khu vực HTX, chủ trương này mở thêm không gian để dữ liệu từ từng hộ, từng vùng sản xuất được kết nối thành nguồn lực chung, phục vụ tổ chức sản xuất và nâng cao giá trị. Đây cũng là cơ sở để HTX chuyển từ cách tổ chức sản xuất truyền thống sang một vai trò mới: Kết nối, quản trị và khai thác dữ liệu của vùng sản xuất; đồng thời tìm kiếm sự hợp tác từ các tổ chức quốc tế để công nghệ, dữ liệu và sáng tạo cuối cùng được chuyển thành giá trị thiết thực cho thành viên liên minh HTX.

Thành công bước đầu của HTX Gò Gòn và HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng cho thấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang mở ra một cách làm mới cho nông nghiệp hiện đại. Nông nghiệp quy mô lớn vì thế không chỉ cần những cánh đồng rộng hơn, mà còn cần một phương thức tổ chức thông minh hơn; trong đó, HTX vừa tập hợp người nông dân, vừa tổ chức sản xuất, tích tụ dữ liệu và kết nối chuỗi giá trị. Làm chủ dữ liệu giúp từng bước nâng cao quyền chủ động đối với vùng nguyên liệu, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm. Đây cũng là đích đến của đổi mới sáng tạo.