Phòng ngừa viêm gan siêu vi B và ung thư gan

Hỏi: Bệnh viêm gan lây truyền ra sao? Gia đình tôi có hai người nhiễm virus viêm gan B. Vậy viêm gan virus B có phải là bệnh di truyền? Chúng tôi phải làm gì để tự bảo vệ?

Bác sĩ Nguyễn Bá Nhuận: Virus viêm gan B truyền theo đường máu, đường tình dục và truyền từ mẹ sang con trong giai đoạn sổ thai. Nó có thể lây truyền trực tiếp hoặc gián tiếp từ các dịch thể của người bị nhiễm, nhất là máu và dịch tiết ở bộ phận sinh dục. Khả năng lây của virus viêm gan B gấp 100 lần so với virus HIV. Mặc dù y học đã chứng minh sự có mặt của virus viêm gan B trong sữa mẹ, nước mắt, nước tiểu, phân, nhưng chưa có bằng chứng về vai trò của các loại dịch thể này trong truyền bệnh. Viêm gan virus B không phải là bệnh di truyền.

Có thể tiếp xúc bình thường với những người thân trong gia đình nhưng nên tiêm vaccine phòng bệnh, tránh dùng chung với người nhiễm bệnh và những người khác những dụng cụ có thể làm xây xát da, niêm mạc (dụng cụ cắt móng tay, dao, kéo, bàn chải đánh răng, dao cạo râu...).

Hỏi: Những triệu chứng nào gợi ý bệnh viêm gan virus B?

Bác sĩ Nguyễn Bá Nhuận: Thời gian ủ bệnh thường kéo dài vài tuần đến vài tháng, có thể xuất hiện các triệu chứng: mệt mỏi, chán ăn, đau hay tức vùng hạ sườn bên phải, sốt nhẹ, buồn nôn, nước tiểu thẫm mầu, vàng mắt, vàng da, đau khớp xương, mẩn ngứa. Để xác định, cần khám và xét nghiệm sự hiện diện của kháng thể virus viêm gan B; siêu âm đánh giá hình thái gan và xét nghiệm chức năng gan.

Hỏi: Tôi mang thai tháng thứ 8 và phát hiện mình bị nhiễm virus viêm gan B, vậy phải làm gì?

Bác sĩ Nguyễn Bá Nhuận: Nếu bạn là người mang mầm bệnh hay bị viêm gan B vào 3 tháng cuối thai kỳ, con bạn cần được chích ngừa (chích cả kháng thể chống lại viêm gan B) trong vòng 6 tháng sau sinh.

Hỏi: Sau khi nhiễm, viêm gan siêu vi B tiến triển như thế nào?

Bác sĩ Nguyễn Bá Nhuận: Trên 90% số người mắc viêm gan siêu vi B tự khỏi sau vài tuần đến vài tháng (thường không quá 6 tháng). Có dưới 10% sau khi bị nhiễm viêm gan siêu vi B đã không thải loại được siêu vi B ra khỏi cơ thể và trở thành người mang siêu vi B mạn tính. Một trong những nguyên nhân của trường hợp này là hệ thống miễn dịch cơ thể suy yếu. Người mang siêu vi B mạn tính có hai nguy cơ là truyền bệnh cho người khác và bản thân có nguy cơ diễn biến sang viêm gan mạn tính. 1% - 12% bệnh nhân viêm gan mạn tính chuyển sang xơ gan; còn lại đa số không có biểu hiện gì. Một số ít tiến triển sang viêm gan tối cấp dẫn tới hôn mê do suy gan cấp và tử vong. Về lâu dài, có một số ít dẫn tới ung thư gan.

Nghiên cứu cho thấy, những người bị lây nhiễm virus viêm gan B từ đường máu thường tốt hơn lây nhiễm từ vùng có nhiều người bị bệnh (Việt Nam nằm trong vùng dịch tễ về viêm gan B). Nếu bị nhiễm ở vùng có nhiều người mắc hoặc khi bệnh nhân đã chuyển sang giai đoạn mạn tính thì trong vòng 5 năm: 12% - 20% chuyển sang xơ gan giai đoạn đầu 20%-23% chuyển từ xơ gan giai đoạn đầu sang giai đoạn trễ, 6%-15% chuyển từ xơ gan giai đoạn đầu sang ung thư gan.

Hỏi: Có thuốc hay phương pháp nào chữa được bệnh viêm gan?

Bác sĩ Nguyễn Bá Nhuận: Đến nay chưa có thuốc đặc trị. Trong thời kỳ viêm gan cấp, cần nghỉ ngơi, ăn uống điều độ. Hạn chế những thức ăn có hại cho gan như: rượu, thức ăn nhiều mỡ, một số loại thuốc chuyển hóa qua gan (thuốc giảm đau chống viên, thuốc điều trị bệnh tự miễn..).

Tóm lại, khi bị nhiễm siêu vi B, bất kể lúc nào khi cơ thể chưa có kháng thể của virus thì phải điều trị để tránh những hậu quả nghiêm trọng. Đống thời, phòng ngừa bệnh có thể dẫn đến giai đoạn xấu hơn. Đặc biệt cần nâng cao thể trạng, tăng cường hệ thống miễn dịch, phòng ngừa những thể tiến triển của bệnh...