Phát triển du lịch từ đặc trưng địa phương tại Lâm Đồng

Khi nông dân là chủ thể du lịch

Trong xu hướng du lịch hiện đại, khi du khách ngày càng tìm kiếm những trải nghiệm chân thực gắn với thiên nhiên và văn hóa bản địa, Lâm Đồng đã lựa chọn một hướng đi khác biệt: lấy người nông dân làm trung tâm trong chuỗi giá trị du lịch.

Không còn bó hẹp trong sản xuất nông nghiệp, nhiều hộ dân đã chủ động cải tạo không gian sống thành các mô hình homestay thân thiện với môi trường. Tại đây, du khách không chỉ nghỉ dưỡng mà còn được trực tiếp tham gia các hoạt động trải nghiệm như thu hái nông sản, pha trà atisô, dệt thổ cẩm, làm gốm của người Chu Ru hay thưởng thức ẩm thực truyền thống. Chính những trải nghiệm “chạm” vào đời sống đã tạo nên sức hấp dẫn riêng, giúp du lịch địa phương không bị hòa lẫn, đồng thời mở ra sinh kế mới cho người dân. Quan trọng hơn, đó còn là cách để các giá trị văn hóa bản địa được bảo tồn và lan tỏa một cách tự nhiên.

Những ngày đầu tháng 8/2025, chúng tôi đến thăm cơ sở du lịch của gia đình anh Phan Văn Nghiêm trên đỉnh đồi Pró, xã Đơn Dương, anh Nghiêm chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi chỉ sống bằng nghề nông, thu nhập bấp bênh. Từ khi chuyển sang làm du lịch cộng đồng giúp cải thiện sinh kế và còn tự hào khi giới thiệu văn hóa địa phương đến du khách trong và ngoài nước”.

Tại làng gốm Chu Ru, xã Đơn Dương, du khách không chỉ tham quan mà còn được hòa mình vào không gian văn hóa bản địa đặc sắc. Từ việc tự tay nhào nặn đất sét, tạo hình sản phẩm, đến lắng nghe câu chuyện đằng sau từng họa tiết, mọi trải nghiệm đều được hướng dẫn trực tiếp bởi các nghệ nhân dân tộc Chu Ru. Chị Trần Minh Anh, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Đây là lần đầu tôi được làm gốm cùng nghệ nhân dân tộc thiểu số. Trực tiếp làm và nghe câu chuyện về gốm, văn hóa giúp tôi hiểu sâu hơn về một nghề truyền thống quý giá. Hành trình này không đơn thuần là du lịch mà là cuộc gặp gỡ thực sự với một nền văn hóa sống động”.

Không dừng lại ở đó, các hoạt động như thưởng thức cơm lam, thịt nướng, rượu cần, hay giao lưu cồng chiêng bên ánh lửa đã đưa văn hóa địa phương trở thành linh hồn của sản phẩm du lịch tại nhiều điểm du lịch cộng đồng trên địa bàn Lâm Đồng. Điều quan trọng là người dân trở thành người kể chuyện, người giữ gìn và truyền tải giá trị văn hóa của chính mình và quê hương mình.

Phát huy lợi thế tự nhiên và văn hóa

Không chỉ tại vùng dân tộc thiểu số, ở trung tâm Đà Lạt, nơi được thiên nhiên ưu ái, các mô hình du lịch nông nghiệp gắn với công nghệ cao đang phát huy thế mạnh rõ rệt. Các trang trại dâu tây, nấm, rau thủy canh đã mở cửa đón du khách tham quan, tự tay thu hoạch, chế biến món ăn ngay tại vườn. Như hoạt động “một ngày làm nông dân”, hay tham quan trang trại hữu cơ đã trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của vùng đất cao nguyên. “Hái dâu, nghe người nông dân kể chuyện sản xuất sạch giúp tôi hiểu sâu hơn về giá trị của nông nghiệp nơi đây”, chị Lê Thị Hồng Ngọc, du khách đến từ thành phố Đà Nẵng chia sẻ.

Những năm gần đây, mô hình nông trại kết hợp giáo dục đang trở thành hướng đi chiến lược. Tại đây, du khách, nhất là trẻ em được trải nghiệm về canh tác bền vững, tuần hoàn và bảo vệ môi trường. Điều này giúp nâng cao ý thức cộng đồng và góp phần lan tỏa thông điệp “du lịch không chỉ là hưởng thụ, mà là học hỏi và sẻ chia”. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả và bền vững các mô hình này, cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính quyền và doanh nghiệp, từ kỹ năng quản lý, vốn đầu tư, hạ tầng du lịch đến nguồn nhân lực… Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng Trần Thanh Hoài cho rằng: “Đặt người dân làm trung tâm du lịch không chỉ là cách tạo ra sản phẩm chân thực, mà còn là phương pháp gìn giữ môi trường và văn hóa hiệu quả. Đây là hướng phát triển bền vững mà Lâm Đồng kiên trì theo đuổi”.

Tại Lâm Đồng, những mô hình nông trại du lịch đang trở thành cầu nối giữa con người, văn hóa và thiên nhiên, góp phần xây dựng thương hiệu du lịch mang nét riêng. Và khi người nông dân thực sự làm chủ hành trình du lịch, họ không chỉ gìn giữ bản sắc địa phương, mà còn lan tỏa tinh thần sống xanh, sạch và bền vững.