Phát huy lợi thế các tuyến đường ven biển nam miền trung

Các địa phương này đã và đang huy động nguồn lực để đầu tư xây dựng tuyến giao thông ven biển, nhằm khai thác, sử dụng có hiệu quả tài nguyên biển và vùng ven biển, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương.

Tạo bước đột phá phát triển kinh tế

Chúng tôi vượt quãng đường gần 150 km từ cầu Bình Phú (thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên) theo tuyến đường ven biển Quy Nhơn - Sông Cầu, qua xã Xuân Hải đến phường Ghềnh Ráng (TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Ðịnh) rồi xuyên qua trung tâm TP Quy Nhơn qua cầu Thị Nại, theo đường ven biển đến xã Tam Quan, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Ðịnh. Hai bên đường, những khu dân cư đông đúc, nhà cửa khang trang, ruộng vườn trù phú. Nhiều khu du lịch sinh thái đã hình thành hai bên tuyến đường  là điểm đến hấp dẫn du khách.

Còn nhớ, cách đây 12 năm, ngày 31-3-2001, tuyến quốc lộ (QL) 1D, hay còn gọi là đường Quy Nhơn - Sông Cầu (nối hai tỉnh Bình Ðịnh - Phú Yên) được khánh thành, đưa vào sử dụng. Ðường khai thông mở ra một vận hội mới cho hàng chục nghìn hộ dân vùng bán đảo thuộc các xã, phường ven biển giáp ranh hai tỉnh. Tuyến đường bắt đầu từ cầu sông Ngang, cửa ngõ vào trung tâm TP Quy Nhơn và kết thúc tại xã Xuân Hải,  thị xã Sông Cầu (Phú Yên), có tổng chiều dài 33,15 km, trong đó 19 km nằm ở đất Bình Ðịnh, đoạn còn lại thuộc về Phú Yên, trong đó có cầu Bình Phú bắc qua đầm Cù Mông. Việc xây dựng con đường này không chỉ nhằm mục đích tránh đèo Cù Mông nguy hiểm trên QL 1, phá vỡ thế độc đạo ra vào TP Quy Nhơn, rút ngắn 15 km cho quãng đường từ Quy Nhơn đi Sông Cầu, mà thật sự trở thành đòn bẩy phát triển kinh tế - xã hội của vùng đất giáp ranh hai tỉnh Bình Ðịnh - Phú Yên.

Từ khi có đường, cả làng mới bắt đầu tập xe đạp. Câu chuyện nghe như đùa mà có thật. Bây giờ vùng đất này đã đổi khác hoàn toàn. Bà Nguyễn Thị Gái ở thôn 2, xã Xuân Hải, thị xã Sông Cầu là hộ nghèo, do sống ở vùng bán đảo, không nghề nghiệp, chỉ mưu sinh bằng nghề buôn thúng, bán bưng qua ngày. Từ khi tuyến đường Quy Nhơn - Sông Cầu mở ra, gia đình bà Gái đã chuyển ra mặt đường làm ăn, buôn bán. Ðến nay, gia đình bà đã trở nên khá giả nhờ buôn bán các mặt hàng hải sản.

Bí thư Ðảng ủy xã Xuân Hải (thị xã Sông Cầu) Nguyễn Ngọc Dũng cho biết, khi chưa có tuyến đường 1D, cả xã có hơn 50% hộ nghèo; tình trạng học sinh bỏ học đi biển khá phổ biến. Ðến đầu năm 2013, hộ nghèo chỉ còn 8,93%, hộ giàu ngày càng nhiều, bộ mặt nông thôn của xã đã thật sự đổi thay. Xuân Hải được chọn làm xã điểm trong xây dựng nông thôn mới, phấn đấu đến cuối năm nay  sẽ đạt 11/19 chỉ tiêu theo tiêu chí nông thôn mới. Hơn 5.000 người dân của khu vực 1 và 2 phường Ghềnh Ráng trước khi khai thông tuyến đường Quy Nhơn - Sông Cầu vẫn thật sự là vùng sâu, vùng xa, nhiều người chưa biết đi xe đạp, giờ đã là dân thành phố đúng nghĩa.

Ở Bình Ðịnh, sau ngày khánh thành cầu Thị Nại, cây cầu vượt biển dài nhất Việt Nam và tuyến đường trục chính rộng 60 m, dài hơn 15 km, các xã thuộc bán đảo Phương Mai, trong khu kinh tế Nhơn Hội, TP Quy Nhơn đã có sự chuyển mình. Anh Nguyễn Ðức Bình, chủ một cửa hàng ăn uống ở Nhơn Hội, tâm sự: "Trước đây, khi chưa có tuyến cầu đường Quy Nhơn - Nhơn Hội, muốn đưa hàng hóa về phục vụ bà con, phải qua mấy lần đò. Bây giờ, đường sá thông thương, từ Nhơn Hội đến trung tâm TP Quy Nhơn chỉ mất hơn 10 phút  đi xe máy, thuận lợi hơn trước rất nhiều". Chủ tịch UBND xã Cát Hải (huyện Phù Cát) Ðặng Văn Hà cho biết: "Giao thông thuận tiện, đã tạo điều kiện cho người dân đẩy mạnh thâm canh các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao. Hiện nay, bình quân thu nhập của người dân Cát Hải đã tăng gấp hai lần so với năm 2003. Phần lớn hộ dân thoát khỏi cảnh "chạy ăn từng bữa", nhiều gia đình đã có "bát ăn, bát để".

Khi các dự án giao thông ven biển mở ra cũng là lúc tiềm năng du lịch ven biển với các đầm, vịnh, bãi biển hoang sơ vốn có của miền trung được đánh thức. Tại Khánh Hòa, từ nhiều năm nay, du khách đến với Nha Trang (Khánh Hòa) ấn tượng với đường Trần Phú. Con đường dài 6,5 km, bám biển, không chỉ có vai trò quan trọng trong giao thông, mà còn tạo cảnh quan đẹp cho thành phố. Xác định như vậy, từ nhiều năm qua, tỉnh Khánh Hòa kiên quyết không xây dựng công trình khu vực phía đông đường Trần Phú, chỉ để làm công viên, nơi vui chơi giải trí  cộng đồng. Nhờ đó, TP Nha Trang có một không gian hướng biển rất khoáng đạt. Chỉ chừng mười năm trở lại đây, đường Trần Phú ngày một khang trang hơn. Nhiều người gọi đất bên đường Trần Phú là "đất vàng". Hàng loạt khách sạn, nhà cao tầng san sát phía tây tuyến đường  tạo cho Nha Trang một nét đẹp đặc trưng của một đô thị  biển.

Tập trung nguồn lực đầu tư

Xác định tuyến giao thông ven biển có tầm quan trọng đặc biệt trong phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương có biển, tăng cường củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền đất nước, các tỉnh ven biển miền trung đã tranh thủ các nguồn vốn, huy động nhiều nguồn lực để khẩn trương xây dựng trục đường động lực ven biển. Ba tỉnh Bình Ðịnh, Phú Yên và Khánh Hòa trong năm 2011 đã phê duyệt đề án đầu tư xây dựng tuyến đường bộ ven biển. Theo đó, đến năm 2020, tỉnh Phú Yên đầu tư nâng cấp, cải tạo, mở rộng và làm mới tuyến đường ven biển với tổng chiều dài 132,5 km; đoạn đi qua Khánh Hòa có chiều dài 169,5 km; Bình Ðịnh 112 km. Tuy nhiên, trong số này, đường ven biển được quy hoạch trùng khít khá nhiều với QL 1A, do vậy, từ nay đến năm 2020, các tỉnh sẽ triển khai cụ thể từng dự án, trong đó có một số đoạn tuyến sử dụng QL 1A. Nguồn vốn đầu tư cho các dự án  này khá lớn: Khánh Hòa 971,5 tỷ; Phú Yên 2.382 tỷ; Bình Ðịnh có tổng mức đầu tư khái toán là 7.805 tỷ đồng.

Tuyến đường bộ ven biển được hình thành trên cơ sở tận dụng tối đa các tuyến đường hiện có kết hợp  đầu tư xây dựng mới, kết nối thuận lợi với mạng lưới giao thông và phù hợp các quy hoạch khác trong vùng, khu vực. Ðây không phải là một trục dọc quốc gia, chưa liên tục tại các cửa sông lớn. Tuyến đường bộ ven biển sẽ được xây dựng phù hợp với điều kiện thủy, hải văn, đặc biệt lưu ý tới ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Bên cạnh đó, tuyến đường có thể kết hợp với hệ thống đê biển và hệ thống đường phòng thủ ven biển nhằm tạo thuận lợi trong xử lý các tình huống ứng phó với thiên tai và tăng cường củng cố quốc phòng, an ninh khu vực...

Hiện nay, Khánh Hòa đã có một trục đường ven biển khá hiện đại, thông suốt với chiều dài nối liền tới gần 55 km. Ngoài ra, có một con đường có ý nghĩa kinh tế - xã hội rất quan trọng đối với Khánh Hòa là đường ven biển từ chân đèo Cổ Mã đến Ðầm Môn, dài gần 19 km, nối QL 1A với Khu Kinh tế Vân Phong, một trong ba vùng kinh tế trọng điểm của tỉnh Khánh Hòa, nơi đang triển khai thực hiện hàng loạt dự án kinh tế lớn. Theo Giám đốc

Sở Giao thông vận tải Khánh Hòa Nguyễn Công Ðịnh, tỉnh đang tiến hành các bước lập dự án đầu tư để kêu gọi, huy động nhiều nguồn vốn khác nhau xây dựng đường ven biển.

Giám đốc Sở Giao thông vận tải Phú Yên Nguyễn Thành Trí cho biết: Trong điều kiện còn khó khăn, tỉnh Phú Yên cũng tranh thủ các nguồn vốn, huy động nhiều nguồn lực để xây dựng trục đường động lực ven biển, với kinh phí hàng nghìn tỷ đồng. Trong đó, cầu Hùng Vương, cây cầu thứ ba bắc qua sông Ba ở hạ lưu, nối liền hai điểm kinh tế nam Phú Yên với bắc Sông Cầu như một điểm nhấn quan trọng, nối liền trục giao thông ven biển kéo dài từ Sông Cầu đến Vũng Rô, huyện Ðông Hòa. Theo Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ tỉnh

Phú Yên lần thứ 15 (nhiệm kỳ 2010 - 2015), trong năm 2013 sẽ hoàn thành tuyến trục dọc ven biển, đoạn từ nam cầu Hùng Vương đến Vũng Rô; đến năm 2016 sẽ hoàn thành mới 16 km đường từ An Ninh Ðông vượt sông Bình Bá đấu nối với QL 1A tại km 1293+400. Như vậy, đến nay Phú Yên đã hình thành trục đường ven biển với một hệ thống cầu đường khá hiện đại dài hơn 70 km.

Tỉnh Bình Ðịnh cũng tập trung đầu tư nhiều dự án giao thông quan trọng, trong đó có tuyến đường Quy Nhơn - Sông Cầu, đường ven biển Nhơn Hội - Tam Quan, tuyến cầu đường Quy Nhơn - Nhơn Hội... Hiện tuyến cầu đường Quy Nhơn - Nhơn Hội nối với tuyến đường ven biển Nhơn Hội - Tam Quan đã thiết lập một trục giao thông bắc - nam huyết mạch thứ hai (sau QL 1A) trên địa bàn tỉnh. UBND tỉnh Bình Ðịnh sắp xếp thứ tự ưu tiên và chủ động cân đối từ ngân sách địa phương, huy động các nguồn vốn hợp pháp khác để  đầu tư xây dựng hoàn chỉnh tuyến đường.

Các tỉnh ven biển miền trung có lợi thế là bờ biển dài, đẹp, có nhiều danh lam, thắng cảnh, quỹ đất nhiều. Những con đường ven biển mở ra, vừa bảo đảm giao thông thông suốt cả vùng rộng lớn ven biển; mở hướng liên kết vùng trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh; tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Hiện nay, cùng với việc xây dựng các tuyến đường bộ ven biển theo quy hoạch của Chính phủ, các tỉnh cũng đang tính đến việc quy hoạch và quản lý quy hoạch các vùng đất mới do các tuyến đường ven biển mở ra, cũng như sắp xếp, bố trí quy hoạch lại khu dân cư, đô thị mới của các địa phương ven biển nhằm khai thác tốt tiềm năng nhiều mặt của các địa phương...

Bài, ảnh: CÁT HÙNG, PHONG NGUYÊN và TRÌNH KẾ

Cầu An Hải qua đầm Ô Loan (Phú Yên), rút ngắn khoảng cách từ TP Tuy Hòa đến thắng cảnh Gành Ðá Ðĩa hơn 20 km.