"Phao cứu sinh" bị từ chối

Sáng kiến mới của Liên đoàn A-rập (AL) được coi là "chiếc phao cứu sinh" cho Xy-ri đã bị Ða-mát bác bỏ. Xy-ri lên án AL và phương Tây can thiệp thô bạo và tìm cách "quốc tế hóa" cuộc khủng hoảng tại nước này.

Sau một tháng triển khai các quan sát viên tại Xy-ri mà không tìm được "chìa khóa" tháo gỡ bế tắc cho cuộc khủng hoảng ở quốc gia Trung Ðông này, AL đã chính thức gửi thư đề nghị tổ chức một cuộc họp với Tổng Thư ký LHQ Ban Ki Mun để tìm sự hỗ trợ đối với kế hoạch của tổ chức này trong giải quyết vấn đề Xy-ri. Các bộ trưởng ngoại giao AL vừa quyết định gia hạn thêm sứ mệnh tại Xy-ri, lại vừa ra nghị quyết  kêu gọi Tổng thống Át-xát chuyển giao quyền lực cho Phó Tổng thống. Theo AL, Xy-ri cần thành lập một chính phủ đoàn kết dân tộc mới trong vòng hai tháng với sự tham gia của các lực lượng đối lập, nhằm thực thi sáng kiến A-rập và chuẩn bị cho các cuộc bầu cử QH và Tổng thống dưới sự giám sát của các nước A-rập và cộng đồng quốc tế. Tuy nhiên,  điều đáng chú ý, đây là lần đầu AL chính thức tìm kiếm sự ủng hộ của LHQ trong giải quyết cuộc khủng hoảng Xy-ri. Thủ tướng Ca-ta S.Ha-mát bin G.An Tha-ni tuyên bố rằng, AL sẽ thông báo tới LHQ tất cả các nghị quyết của mình để được thông qua.

EU cũng đã thông qua các biện pháp trừng phạt mới đối với Xy-ri với danh sách 22 cá nhân, trong đó phần lớn là  lãnh đạo quân sự và quan chức an ninh, cùng tám doanh nghiệp Xy-ri bị cấm nhập cảnh EU và phong tỏa tài sản. Các lệnh trừng phạt của phương Tây và AL chống Xy-ri đã gây thiệt hại nặng nề nền kinh tế quốc gia xuất khẩu dầu mỏ này. Theo các quan chức Xy-ri, tổn thất kinh tế Ða-mát phải hứng chịu lên tới hai tỷ USD do lệnh cấm nhập khẩu dầu mỏ của Mỹ và EU. Sản lượng dầu của Xy-ri giảm 150 nghìn thùng/ngày, thiệt hại tương đương 15 triệu USD/ngày.

Trong khi đó, chính quyền của Tổng thống Át-xát rơi vào thế bị "nội công ngoại kích". Hội đồng Dân tộc Xy-ri (SNC) của lực lượng đối lập đã không ngừng kêu gọi sự can thiệp bên ngoài để giúp lật đổ chính phủ của ông Át-xát. Hết kiên nhẫn, SNC chính thức yêu cầu AL đưa cuộc khủng hoảng tại nước này lên HÐBA. Người đứng đầu SNC B.Ga-li-un dự kiến sẽ đề nghị AL chuyển hồ sơ lên HÐBA để có thể thiết lập vùng đệm và vùng cấm bay ở Xy-ri với hy vọng có một kết thúc tương tự "kịch bản Li-bi".

Bất chấp sức ép ở cả trong nước và ngoài nước, Chính phủ Xy-ri mạnh mẽ bác bỏ kế hoạch của AL về việc chuyển giao quyền lực của Tổng thống Át-xát. Xy-ri cho rằng sáng kiến này là một "sự can thiệp trắng trợn" vào công việc nội bộ, một "đòn giáng" vào chủ quyền quốc gia của nước này. Phản ứng gay gắt trước động thái mới của AL, Bộ trưởng Ngoại giao Xy-ri Mô-a-lem tuyên bố, Ða-mát sẽ không tuân theo bất kỳ giải pháp nào do các nước A-rập đưa ra. Trước đó, Xy-ri cũng từng bác bỏ đề xuất của Ca-ta khi lần đầu các nước A-rập đề cập việc triển khai binh sĩ tới Xy-ri, một động thái được coi là "táo bạo nhất" của AL về một sự can thiệp quân sự bên ngoài vào nước này.

Mặc dù phương Tây đe dọa "không làm ngơ" trước "hành động trấn áp" các cuộc biểu tình ở Xy-ri, song nghị quyết của Anh, Pháp và các nước A-rập có thể sẽ một lần nữa vấp phải sự phản đối của Nga, nước thành viên thường trực và có quyền phủ quyết trong HÐBA. Nga luôn khẳng định quan điểm phản đối bất kỳ sự trừng phạt nào chống Xy-ri và sự can thiệp bên ngoài vào công việc nội bộ nước này. Hồi tháng 10-2011, Nga và Trung Quốc từng phủ quyết một dự thảo  nghị quyết của châu Âu vì cho rằng, đây là một âm mưu nhằm thay đổi chế độ ở Xy-ri. Nga kêu gọi Mỹ, phương Tây tôn trọng chủ quyền của Xy-ri và góp phần tìm giải pháp hòa bình cho quốc gia này.

Dư luận lo ngại tình hình Xy-ri sẽ càng rối ren nếu bên ngoài gia tăng sức ép và can thiệp ngày càng sâu vào quốc gia này. Ðại sứ Nga tại NATO Ð.Rô-gô-din nêu rõ, bất cứ sức ép nào của nước ngoài đối với Xy-ri sẽ dẫn đến một thảm họa. Dù NATO khẳng định đang theo dõi sát sao tình hình Xy-ri và chưa tiến hành bất kỳ kế hoạch gì đối với Ða-mát, song khối quân sự này vẫn úp mở tuyên bố sẽ chỉ cân nhắc khả năng can thiệp nếu được LHQ hoặc AL đề nghị. Trong bối cảnh giải pháp của AL cho Xy-ri chưa đem lại nhiều kết quả, sự can thiệp sâu hơn từ bên ngoài sẽ càng làm tình hình Xy-ri thêm phức tạp và con đường tiến tới một giải pháp hòa bình cho nước này còn mờ mịt.