Giai đoạn từ khi sinh đến bảy ngày tuổi
Sau khi sinh nếu rốn của bê con không tự đứt, phải tiến hành cắt rốn ngay. Kỹ thuật cắt rốn khá đơn giản, chỉ cần dùng tay trái cầm rốn bê theo kiểu đi ngược trở ra, sau đó cắt ở khoảng 5-6cm và sát trùng bằng cồn i-ốt 5%. Dùng tay móc nhớt bẩn ở trong miệng bê, lau toàn bộ cơ thể bằng khăn bao tải mềm, nếu có điều kiện thì tắm nước ấm 38-40oC.
Vệ sinh cơ thể cho bê xong, tiến hành cho bê ăn sữa ngay. Thời gian cho bê ăn sữa đầu càng sớm càng tốt (1 - 1,5 giờ sau khi sinh), vì sữa đầu chứa nhiều kháng thể và chất dinh dưỡng giúp tăng sức đề kháng của bê sau này. Sữa đầu còn có tác dụng tẩy sạch đường tiêu hoá của bê con. Lưu ý, sữa mẹ cần bảo đảm sạch sẽ, sữa mẹ của con bê nào cho con bê nấy ăn, trường hợp bò mẹ không có sữa thì mới cho ăn sữa bò mẹ khác. Nên cho bê ăn vào xô với lượng sữa bằng 1/10 khối lượng cơ thể của bê (chia làm 3-4 lần/ngày). Trước khi cho ăn phải lau sạch bầu vú của bò mẹ và tẩy rửa kỹ dụng cụ cho bê ăn. Nếu bê cái chưa quen ăn sữa trong xô thì mớm sữa cho bê bằng cách bôi sữa lên miệng bê cho tới khi bê quen thì thôi. Trong giai đoạn này do bê cái còn yếu sức, chưa thích nghi với môi trường bên ngoài, vì thế trước khi đưa bê ra ngoài cần cho bê ở trong cũi từ 1-2 tuần, cũi phải lót rơm khăn sạch, đặt cách mặt đất 20cm, tránh nơi ướt, gió lùa vào.
Giai đoạn bê cai sữa
Giai đoạn bê bú sữa thường kéo dài 3-4 tháng, vì thế trước khi cai sữa cần tẩy sạch giun, sán cho bê như sán lá gan, giun đũa...
Ở thời kỳ này lượng sữa cho ăn cần giảm dần xuống so với thời kỳ đầu. Khi bê được 1 - 2 tháng tuổi cho ăn 5kg sữa/ngày. Đến tháng thứ 3 cho ăn 4kg sữa/ngày, cứ như thế bê lớn thêm một tháng thì giảm lượng sữa cho ăn 1 kg/ngày. Nếu sữa vắt ra không cho ăn hết thì bảo quản bằng cách hâm nóng ở nhiệt độ 30- 40oC để dùng cho lần tiếp theo. Kết thúc giai đoạn cai sữa được 3 tuần nên tập cho bê cái ăn cỏ và các loại thức ăn tinh để tăng cường sự phát triển dạ con. Lượng thức ăn dùng cho cả giai đoạn từ khi mới sinh ra đến khi cai sữa cho bê cái cần sử dụng từ 300 - 500kg sữa tươi, 150kg cỏ khô, gần 100 kg thức ăn tinh. Để tiết kiệm sữa tươi có thể dùng thêm cám hỗn hợp chất lượng tốt, nấu chín, hoà một nửa cám nửa sữa cho bê ăn.
Đây là thời kỳ hết sức quan trọng, vì thế ngoài các khâu kỹ thuật trên, người chăn nuôi cần bảo đảm các yêu cầu sau:
- Cung cấp đủ nước sạch cho bê uống với lượng uống hai lần/ngày. Đồng thời, cho bê vận động trên sân phẳng, sau đó thả chăn bê tự do trên sân bãi, tắm chải cho bê hai lần/ngày (mùa nắng).
- Chuồng trại phải thông thoáng, sạch sẽ, ấm áp (rông 2 - 2,5m2). Thường xuyên làm vệ sinh chuồng bằng các chất khử trùng: crezyl 3%, nước vôi 10%, dung dịch formol 0,5%.
Giai đoạn sau khi cai sữa
Cần chăn thả bê cái trên đồng cỏ để bê ăn cỏ và vận động giúp phát triển cơ thể tốt. Bảo đảm khẩu phần cỏ xanh. Bê được sáu tháng tuổi cho ăn 15kg cỏ/ngày. Bê cái một tuổi cho ăn 20kg. Từ 18 tháng tuổi cho ăn 25 đến 30kg/ngày, kèm theo lượng thức ăn tinh từ 1-2kg/ngày. Nếu cho ăn với khẩu phần đó mà thấy bê chậm lớn, lông xù xì cần phải kiểm tra phân để phát hiện có trứng giun sán không để tẩy kịp thời. Trường hợp không phát hiện có giun sán thì cho ăn tăng thêm 0,5-1kg rỉ mật đường hoặc bột sắn. Trong điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng tốt thì khoảng 15-20 tháng tuổi, bê sẽ đạt 60-70% khối lượng bò trưởng thành, trọng lượng bê đạt 300-320kg.
HƯƠNG TÌNH
(Báo Nông thôn ngày nay)
