Nhức nhối miền nam
Các tỉnh cực nam Thái-lan gồm Nrithiwat, Yala và Pattani có dân số hơn 1,7 triệu người, trong đó người Hồi giáo chiếm hơn 85%. Hơn 18 tháng qua, bạo lực đã cướp đi sinh mạng của gần 800 người bao gồm binh lính, cảnh sát, quan chức chính quyền, giáo viên, nhà sư, công nhân, nhà kinh doanh, thậm chí cả người Hồi giáo cũng bị giết hại.
Mấy tháng qua, bạo loạn đã lan sang cả tỉnh songkhala. Bọn bạo loạn còn mở rộng quy mô và hình thức bạo loạn như đánh bom các nhà ga, đoàn tàu, sân bay, khách sạn, các đoàn xe quân sự, trụ sở cảnh sát, cơ sở y tế, đốt phá các trường học, hệ thống điện cao thế, trạm điện thoại, giải truyền đơn chống đối…
Điển hình là các vụ đánh bom gần khách sạn Marina ở (Nrithiwat), sân bay quốc tế Hạt Dày (Songkhala), các vụ đặt bom khách sạn không thành tại tỉnh Pattani từ tháng 2-2005 đến nay. Chỉ tính từ đầu năm đến nay, hơn 110 vụ đánh bom các loại đã xảy ra tại bốn tỉnh miền nam. Còn trong gần hai năm qua, có ít nhất 2000 vụ bạo loạn được ghi nhận tại khu vực này.
Gần đây, bọn bạo loạn còn chặt đầu tám nạn nhân, trong đó có cả người nước ngoài. Nhiều công nhân lâm nghiệp, nông dân lo ngại và muốn lực lượng an ninh hộ tống đi làm. Số giáo viên bị thiệt mạng và số trường học bị đốt phá gia tăng khiến nhiều giáo viên kiến nghị chính phủ trang bị súng ngắn, áo giáp chống đạn để tự vệ.
Lực lượng an ninh phải hộ tống giáo viên đến trường. Bộ Nội vụ Thái-lan đang triển khai kế hoạch trang bị 800 súng ngắn (trợ giá một nửa) và nhiều áo giáp chống đạn cho giáo viên ở miền nam. Tuy nhiên, Bộ Giáo dục Thái-lan chưa ủng hộ biện pháp này vì cho rằng, như thế không giải quyết triệt để tình hình, thậm chí, vũ khí có thể sẽ rơi vào tay kẻ xấu.
Bạo loạn miền nam ảnh hưởng nghiêm trọng đời sống kinh tế-xã hội đất nước. Theo ước tính chưa đầy đủ, thảm họa sóng thần hôm 26-12-2004 và bạo lực miền nam Thái-lan gây thất thu cho ngân sách ngành du lịch 100 tỷ baht (gần 2,5 tỷ USD). Nhiều người dân đã tìm cách chuyển khỏi khu vực đến những nơi an toàn hơn. Các doanh nghiệp không dám đầu tư làm ăn lớn tại đây. Các du khách Singapore, Malaysia hủy bỏ tour du lịch tới các địa danh nổi tiếng ở miền nam.
Nỗ lực của chính phủ
Trước tình hình trên, chính phủ Thái-lan nỗ lực, thực hiện nhiều biện pháp cải thiện, ổn định tình hình, kiên quyết trấn áp bọn bạo loạn bằng cách triển khai từ 15 đến 20 nghìn binh sĩ nhằm bảo đảm an ninh, kiên quyết trấn áp các phần tử bạo loạn.
Binh lính thường xuyên tuần tra, lập trạm kiểm soát bảo vệ các tuyến đường quan trọng dẫn vào thành phố, bảo vệ các cơ sở, công trình quan trọng, hộ tống các giáo viên, nhà sư… Chính phủ cũng tiến hành điều chỉnh nhân sự các bộ chỉ huy vùng 4 (phụ trách miền nam), Bộ Chỉ huy kiến tạo hòa bình các tỉnh biên giới miền nam (SBPPC), cải tổ các cơ quan tình báo hoạt động tại miền nam nhằm tăng cường hiệu quả thu thập tin tức.
Cùng với các biện pháp quân sự, chính phủ cũng chú trọng đầu tư, phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, nâng cao dân trí các tỉnh miền nam. Hàng tỷ bạt đã được đổ vào miền nam dưới nhiều hình thức và dự án. Hàng nghìn việc làm được tạo ra nhằm giải quyết lao động nhàn rỗi. Nhiều lớp khuyến nông, đào tạo nghề được các chuyên gia quân đội, dân sự đến từng làng bản giảng dạy.
Hệ thống y tế được nâng cấp, nhiều người được khám chữa bệnh và cấp phát thuốc miền phí. Nhiều đoàn đại diện các lãnh tụ tôn giáo, phụ nữ, thanh niên các tỉnh miền nam được tham quan thủ đô, tiếp kiến Thủ tướng Thacksin Shinawatra, dự các buổi nói chuyện giới thiệu chính sách hòa giải dân tộc… nhằm tăng cường hiểu biết giữa các dân tộc. Mới đây, chính phủ Thái-lan quyết định lập một quỹ trị giá 1,8 tỷ baht (45 triệu USD) trong hai năm 2005 và 2006 trợ giúp gia đình các nạn nhân bị thiệt mạng và doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi bạo loạn ở miền nam.
Đầu năm nay, chính phủ đã thành lập ủy ban hòa giải quốc gia (NRC) với thành phần đông đảo các chính khách, học giả, lãnh tụ tôn giáo do cựu Thủ tướng A.Panayachun đứng đầu nhằm tư vấn giúp chính phủ giải quyết bạo loạn bằng các biện pháp chính trị và đối thoại.
NRC tích cực hoạt động, đi sâu tìm hiểu đời sống, tâm tư, nguyện vọng của người dân Hồi giáo miền nam, từ đó kiến nghị chính phủ về nhiều chủ trương, chính sách cho vùng này. Thậm chí, NRC còn chỉ rõ những bất cập, bất hợp lý trong chỉ đạo, điều hành của chính phủ. Mới đây, NRC có kế hoạch thành lập một quỹ trị giá ban đầu 30 triệu baht (gần 750 nghìn USD) nhằm trợ giúp nạn nhân của cuộc bạo loạn miền nam.
Về đối ngoại, chính phủ Thái-lan tỏ thiện chí chấp thuận phái đoàn Tổ chức Hội nghị Hồi giáo thế giới (OIC) thị sát tình hình miền nam. Phái đoàn đã đánh giá cao những nỗ lực của chính phủ Thái-lan, đồng thời khẳng định OIC phản đối các hành động bạo loạn tại đây.
Thái-lan còn phối hợp với nước láng giềng Malaysia trao đổi thông tin tình báo, tuần tra chung dọc biên giới hai nước ngăn ngừa bạo loạn, buôn lậu ma túy và vũ khí. Chính phủ Thái-lan luôn khẳng định, vấn đề bạo loạn ở miền nam là công việc nội bộ của Thái-lan, không phải là cuộc xung đột tôn giáo (giữa Hồi giáo với Phật giáo) và nước này đủ sức kiểm soát tình hình, đến nay chưa thấy bằng chứng có sự dính líu giữa những kẻ bạo loạn với các tổ chức khủng bố nước ngoài.
Triển vọng
Mặc dù, chính phủ đã nỗ lực thực hiện nhiều biện pháp tích cực và mạnh mẽ, song bạo lực vẫn chưa chấm dứt. Trước tình hình đó, dư luận trong nước, đặc biệt là các chính trị gia, học giả, một số lãnh tụ tôn giáo cũng chỉ ra rằng, để giải quyết cơ bản tình hình bạo loạn miền nam, chỉ những biện pháp cứng rắn là chưa đủ mà chính phủ cần phải có một giải pháp toàn diện, trong đó, chinh phục lòng tin của người dân miền nam đối với chính quyền, lực lượng an ninh quân đội, tăng cường lắng nghe ý kiến đóng góp của các tầng lớp nhân dân để đề ra những biện pháp đúng đắn giải quyết tình trạng bất ổn miền nam.
Người dân khi đã tin tưởng vào chính quyền, lực lượng an ninh, họ sẽ hợp tác, cung cấp các thông tin quan trọng giúp chính quyền trấn áp hiệu quả các phần tử bạo loạn. Như Bộ trưởng Quốc phòng Thái-lan Thamarak Isarangura từng khẳng định: chinh phục được trái tim của người dân, chúng ta sẽ chiến thắng bạo loạn.
Các lực lượng an ninh, quân đội, quan chức chính quyền các cấp cần phải đi sâu tìm hiểu hơn nữa về đời sống vật chất, tinh thần, văn hóa của người Hồi giáo miền nam, từ đó hiểu được tâm tư, nguyện vọng của người dân, tạo sự hiểu biết giữa cộng đồng người Hồi giáo với Phật giáo.
Chính phủ cần tập trung hơn nữa trong việc phát triển kinh tế miền nam, đặc biệt là xóa đói giảm nghèo. Kinh tế miền nam Thái-lan vẫn kém phát triển so nhiều vùng trong cả nước. Tỷ lệ người nghèo còn cao. Nhiều người cũng khẳng định, sự chênh lệch giàu nghèo ở đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến bạo loạn.
Việc tăng cường giáo dục phổ cập cho thanh thiếu niên Hồi giáo là rất cần thiết, góp phần xóa đi khoảng cách về dân trí, tạo điều kiện tăng cường sự hiểu biết giữa các dân tộc, tôn giáo, xóa bỏ những hận thù, hiềm khích do bị những kẻ xấu kích động.
Tình hình miền nam vẫn diễn biến phức tạp, lúc âm ỉ, lúc bùng phát, chưa thấy dấu hiệu lắng dịu, vẫn là một thách thức lớn nhất đối với chính phủ của Thủ tướng Thacksin Shinawatra nhiệm kỳ hai. Đến nay, chưa một quan chức chính phủ nào đưa ra thời hạn ổn định tình hình miền nam nhưng với những nỗ lực của chính phủ, người dân, các tổ chức, Thái-lan hy vọng ổn định được tình hình, duy trì hình ảnh một đất nước thanh bình trong con mắt bạn bè và du khách quốc tế.
Bài và ảnh Hà Thanh Giang và Vũ Mai Hoàng
Phóng viên báo Nhân Dân thường trú tại Thái-lan
