Niềm hạnh phúc của những người một thời lầm lỗi

Chúng tôi có mặt tại Trại giam Ngọc Lý, Cục V26, Bộ Công an (Việt Yên, Bắc Giang) vào sáng 28-4. Mới hơn 7 giờ mà hai bên đường, trước cổng trại giam đã đông kín người thân của các phạm nhân đến đón con em mình trở về. Thượng tá Nguyễn Bá Sản, Giám thị trại Ngọc Lý cho biết: Đợt này, trại có 285 phạm nhân được đặc xá. Việc bình chọn cũng do chính các phạm nhân trong trại thực hiện theo nguyên tắc từ dưới lên, bảo đảm tính khách quan, dân chủ và công bằng. Chúng tôi đã phỏng vấn trực tiếp các phạm nhân Trại giam Ngọc Lý. Phạm nhân Lương Thị Hòa, quê ở TP Hạ Long (Quảng Ninh) không giấu nổi niềm vui vì được biết mình có tên trong danh sách đặc xá đợt này. Câu đầu tiên khi chị tâm sự với chúng tôi là lời cảm ơn chân thành nhất gửi đến những cán bộ, chiến sĩ giám thị, quản giáo trại giam, những người đã hết lòng giúp đỡ, động viên, giáo dục các phạm nhân (trong đó có chị) để họ tiến bộ và được sớm trở về bên những người thân. Cũng như các nơi khác, không khí làm việc ở Trại giam Thanh Xuân (Thanh Oai, Hà Tây) trưa 29-4 thật khẩn trương. Đúng 9 giờ, buổi lễ bắt đầu. Trong không khí trang nghiêm và cảm động, Thượng tá Tô Xuân Bốn, Giám thị trại giam Thanh Xuân, đọc Quyết định của Chủ tịch nước đặc xá tha tù trước thời gian cho các phạm nhân. Ông Đỗ Duy Thường, Phó Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam phát biểu ý kiến động viên những người được đặc xá, mong họ sẽ tiếp tục phấn đấu vượt qua những mặc cảm, khó khăn trong cuộc sống để hòa nhập cộng đồng. Trong số 311 phạm nhân được hưởng đặc xá tha tù trước thời hạn đợt này của trại giam Thanh Xuân, có ông Phạm Sỹ Chiến, nguyên Phó Viện trưởng Viện KSND tối cao. Do có quá trình cải tạo, lao động tốt, biết ăn năn hối cải, ông Chiến đã được Chủ tịch nước Quyết định đặc xá tha tù trước thời hạn bốn nămba tháng sáu ngày. 11 giờ 30 phút, công tác đặc xá ở trại Thanh Xuân hoàn tất. Các phạm nhân đã trở lại với trang phục đời thường.

Tại trại giam Thạnh Hòa (Long An), 8 giờ 30 phút ngày 29-4, Ban Giám thị tổ chức lễ công bố Quyết định đặc xá tha tù trước thời hạn cho 98 phạm nhân. Các đồng chí: Thượng tướng Lê Thế Tiệm, Ủy viên T.Ư Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an; Dương Quốc Xuân, Chủ tịch UBND tỉnh Long An... đã tham dự. Trại giam Thạnh Hòa hôm nay vui hơn. Không chỉ  những  người được tha tù trước thời hạn hân hoan mà cả những người, do chưa đủ điều kiện, chưa được xét đặc xá, cũng bày tỏ lòng tin vào chính sách khoan hồng, nhân đạo của Đảng và Nhà nước. Không nén nổi vui mừng, chị Cao Thị Thiết, quê ở xã Tân Ninh (Tân Thạnh, Long An) xúc động nói: "Trước đây do phạm tội lưu hành tiền giả, tôi bị phạt ba năm bốn tháng tù. Vào trại, được sự giáo dục của cán bộ quản giáo, được Ban Giám thị động viên, tôi đã cố gắng cải tạo tốt và được tha tù trước thời hạn 18 tháng. Ơn này tôi không thể quên". Cũng với tâm trạng vui mừng, anh Trương Văn Lang, nhà ở quận Bình Thạnh (TP Hồ Chí Minh), bị phạt năm năm tù về tội đánh bạc và tổ chức đánh bạc nói: "Hôm nay nghe danh sách đặc xá có tên mình, tôi rất mừng. Cảm ơn Đảng, Nhà nước đã cho tôi cơ hội sớm sum họp gia đình, hòa nhập xã hội". Tại trại Thạnh Hòa, người được tha tù trước thời hạn với thời gian còn lại nhiều nhất là chị Nguyễn Thị Hồng. Năm 1998 vì phạm tội buôn lậu, chị lĩnh mức án 15 năm tù. Giọng xúc động, chị Hồng nói: "Do cải tạo tốt, chấp hành nghiêm chỉnh nội quy của trại, tôi đã được xét giảm án hai năm. Nay lại được tha trước thời hạn sáu năm. Suốt mấy hôm nay, không đêm nào ngủ được, hồi hộp, mong chờ và mừng đến phát khóc khi biết mình được đặc xá. Được trở về với xã hội, tôi sẽ lo làm ăn chân chính, không bao giờ phạm lại nữa".

Tại Trại tạm giam số 1 và số 2 của Hà Nội, ngoài 103 người chấp hành án tốt được hưởng đặc xá, còn có 78 người được xét giảm án, tha tù trước hạn. Theo Đại tá Đỗ Kim Tuyến, Phó Giám đốc Công an Hà Nội, việc xét duyệt được các ngành chức năng rà soát, cân nhắc kỹ lưỡng. Nếu xét duyệt công bằng, minh bạch, sẽ động viên số phạm nhân đang ở trong trại tiếp tục phấn đấu, cải tạo. Ngược lại, nếu có sơ xuất, hoặc không rõ ràng sẽ làm người ở lại chán nản, sinh tiêu cực. Người ra về chúc người ở lại yên tâm cải tạo tốt, để một ngày không xa sẽ được tự do. Và người ở lại vui vẻ nhận lời chúc, bởi họ yên tâm, tin tưởng vào chính sách khoan hồng của Đảng, Nhà nuớc. Trường hợp khá đặc biệt là ông Lê Văn Hậu, 52 tuổi, quê ở Thọ Giáo, Tân Minh (Thường Tín, Hà Tây). Đây là phạm nhân cao tuổi nhất trong đợt này. Sau 18 năm trốn khỏi trại giam, vào sinh sống tại Kiên Giang, tháng 3-2003, ông Hậu bị Công an Hà Nội bắt lại theo lệnh truy nã. Ông Hậu kể: Tôi đi trộm cắp. Hết lần này đến lần khác, sau ba bốn lần ăn cắp, bị bắt, đi tù. Dẫu có được tha về, tôi xấu hổ, không dám về quê. Đến năm 1985, bị bắt vào tù với án tám năm. Cải tạo được hai năm, Lê Văn Hậu trốn khỏi trại giam, vào Kiên Giang làm ăn, lấy vợ, sinh con. 18 năm qua, Lê Văn Hậu làm ăn lương thiện, có sự chứng nhận của Công an Kiên Giang và các tỉnh, thành phố khác theo xác minh của Công an Hà Nội. Tuy nhiên, theo pháp luật, ông Lê Văn Hậu vẫn phải chấp hành hình phạt tại trại tạm giam hai năm qua và ông đã cải tạo tốt.

* Ngay từ sáng sớm 28-4, trại giam Ninh Khánh (Hoa Lư, Ninh Bình) công bố quyết định đặc xá cho 333 phạm nhân. Tới dự, có Thiếu tướng Phạm Đức Chấn, Cục trưởng V26; Nguyễn Tiến Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình. Phạm nhân Trần Quang Điện, 45 tuổi, ở thị trấn Phát Diệm (Kim Sơn,Ninh Bình) bị kết án 12 năm tù về tội mua bán trái phép chất ma tuý được đặc xá lần này. Anh run run nói: 7 giờ sáng nay tôi nhận được tin mình được tự do, mừng quá. Sáu năm 27 ngày là thời gian vừa đủ để anh Điện "tìm lại" quyền công dân và học được một nghề chân chính. Cũng thời gian này ba con anh đã lớn khôn, đứa lớn 21 tuổi, đứa nhỏ 12 tuổi, quê hương Kim Sơn cũng thay đổi nhiều, không còn nạn buôn bán đá đỏ, hụi họ hoành hành. Tuổi 40 làm lại cuộc đời, nhưng bù lại anh có nghề thợ xây, được gia đình, bè bạn và chính quyền địa phương tận tình giúp đỡ, không phân biệt đối xử, chúng tôi tin anh sẽ vượt qua.

* Tại Hải Phòng, Lạng Sơn, và nhiều tỉnh, thành phố khác cũng đã công bố quyết định đặc xá tha tù trước thời hạn cho các phạm nhân cải tạo tốt.

Đại tá Tô Bá Oanh, Phó Cục trưởng V26, phụ trách các trại giam các tỉnh phía nam cho biết: Qua khảo sát, hầu hết cán bộ, công chức và các tầng lớp nhân dân đồng tình, ủng hộ việc Đảng, Nhà nước đặc xá tha tù cho những phạm nhân có quá trình cải tạo tốt, đủ điều kiện, tiêu chuẩn, được trở về sum họp gia đình trong dịp kỷ niệm những ngày lễ lớn của đất nước. Từ năm 1998 đến nay, đã sáu lần Nhà nước quyết định đặc xá cho gần 70 nghìn phạm nhân cải tạo tốt, đủ điều kiện, tiêu chuẩn được tha tù trước thời hạn. Công tác xét duyệt đặc xá được các trại giam, trại tạm giam tiến hành công khai, dân chủ, đúng pháp luật, bảo đảm công bằng, đúng đối tượng, đủ thủ tục, điều kiện và tiêu chuẩn theo quy định. Việc các cấp chính quyền, ngành chức năng phối hợp  Mặt trận và  đoàn thể và các tầng lớp nhân dân  cùng gia đình tổ chức tiếp nhận, quản lý giáo dục, giúp đỡ tạo điều kiện để những người được đặc xá sớm ổn định cuộc sống có ý nghĩa lớn. Nhiều địa phương đã làm tốt công tác sau đặc xá, điển hình như ở TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Tiền Giang.

Với truyền thống nhân văn của dân tộc Việt Nam và bản chất nhân đạo của pháp luật Việt Nam, đặc xá tha tù trước thời hạn cho 7.820 người đợt 30-4 này không còn sự phân biệt đối xử hoặc hạn chế đối với bất kỳ phạm nhân nào, dù người đó là người Việt Nam hay nước ngoài, nếu họ có đủ điều kiện, tiêu chuẩn đều được xét đặc xá. Quyết định đặc xá của Chủ tịch nước còn có tác dụng khuyến khích những người bị kết án tù đang chấp hành hình phạt tù sẽ tích cực học tập, lao động cải tạo, chấp hành tốt các quy định, nội quy của trại giam, trại tạm giam, để có thể sớm được hưởng đặc xá.