Bình luận quốc tế

Những vấn đề gai góc

Tân Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ M.Pompeo vừa thực hiện chuyến thăm đầu tiên tới Trung Ðông chỉ vài ngày sau khi nhậm chức. Ðây là sự khẳng định Trung Ðông luôn chiếm vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại của Mỹ và định hướng này sẽ tiếp tục được thúc đẩy dưới thời tân Bộ trưởng Ngoại giao Pompeo. Một loạt "hồ sơ nóng hổi" từ Trung Ðông đang chờ đợi ông Pompeo giải quyết.

Như một lời cam kết khi nhậm chức, tân Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Pompeo khẳng định, nước Mỹ sẽ không thể đạt được các mục tiêu quốc gia nếu thiếu các chính sách ngoại giao hiệu quả. Ông nêu rõ, nhiệm vụ của Bộ Ngoại giao là thực hiện chính sách ngoại giao của Mỹ cũng như của Tổng thống D.Trump trên phạm vi toàn thế giới. Vị cựu Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) này được hy vọng sẽ thực hiện hiệu quả những chính sách của chính quyền Trump ở khu vực Trung Ðông vốn đem lại lợi ích chiến lược cho Mỹ và đồng thời cũng là khu vực có quá nhiều "điểm nóng".

Chặng dừng chân đầu tiên của ông Pompeo trong chuyến công du Trung Ðông là A-rập Xê-út, tiếp đó đến Israel và Jordan. Trong khuôn khổ chuyến thăm tới A-rập Xê-út, tân Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ khẳng định, an ninh của A-rập Xê-út là một ưu tiên của Mỹ, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đoàn kết giữa các nước vùng Vịnh. Mỹ đang đặt ưu tiên chấm dứt cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa các quốc gia vùng Vịnh vốn đều là những đồng minh quan trọng của Washington ở khu vực. Một trong những thông điệp mà người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ muốn khẳng định là cam kết về một "chiếc ô an ninh" của Mỹ đối với các đồng minh.

Chuyến thăm với chương trình nghị sự dày đặc được sắp xếp một cách gấp gáp trong bối cảnh Washington đang cân nhắc những quyết định liên quan thỏa thuận hạt nhân với Iran, đồng thời xem xét lại vai trò của Mỹ ở Syria. Theo giới quan sát, điều này thể hiện ưu tiên thúc đẩy ngoại giao của Mỹ trong bối cảnh Washington phải đối mặt nhiều thách thức trong chính sách đối ngoại, nổi bật là việc gia hạn thỏa thuận hạt nhân Iran với thời hạn chót vào ngày 12-5 tới. Ông Pompeo được Tổng thống Trump hy vọng có thể vận dụng hiệu quả công cụ ngoại giao để hỗ trợ chính quyền Trump đạt được "những kết quả cần thiết cho nước Mỹ". Là người có quan điểm cứng rắn đối với Iran, ông Pompeo đã đưa ra những lời cáo buộc nặng nề đối với quốc gia Hồi giáo. Chính quyền của Tổng thống Trump gần đây đang có những động thái thể hiện quyết tâm rút khỏi thỏa thuận hạt nhân lịch sử với Iran, bất chấp việc các đồng minh châu Âu nỗ lực thuyết phục Mỹ ở lại thỏa thuận này. Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Pompeo cũng lên tiếng ủng hộ cáo buộc của đồng minh Israel về "chương trình hạt nhân bí mật của Iran". Ông Pompeo đã thảo luận vấn đề này với Thủ tướng Israel B.Netanyahu trong cuộc gặp giữa hai bên.

Một trong những nội dung quan trọng mà ông Pompeo bàn thảo với các nhà lãnh đạo khu vực trong chuyến thăm Trung Ðông là kế hoạch chuyển Ðại sứ quán Mỹ tại Isreal từ Tel Aviv về Jerusalem vào ngày 14-5 tới. Ðây là vấn đề nhạy cảm và nhà ngoại giao Mỹ buộc phải tính toán đến những phản ứng từ Palestine cũng như các nước A-rập trong khu vực. Ðộng thái chuyển Ðại sứ quán Mỹ về Jerusalem sẽ vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của người Palestine và khó có thể ngăn chặn "lửa giận" bùng phát trong cộng đồng Palestine và người A-rập. Trong chuyến thăm này, ông Pompeo kêu gọi người Palestine trở lại tiến trình đối thoại chính trị với Israel, tuy nhiên điều này không khả thi bởi Palestine đã bác bỏ các nỗ lực trung gian hòa giải của Mỹ kể từ khi Tổng thống Trump công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel.

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Pompeo đảm nhiệm sứ mệnh không dễ dàng khi đối mặt hàng loạt vấn đề. Ðó là sự can dự của Mỹ vào cuộc khủng hoảng ở Syria vốn rất phức tạp, sự phản đối của Palestine đối với vai trò trung gian của Mỹ ở Trung Ðông, hay thái độ cứng rắn từ phía Iran liên quan thỏa thuận hạt nhân. Ðây cũng là những vấn đề gai góc mà người tiền nhiệm của ông Pompeo đã phải nếm trải. Trên cương vị mới, ông Pompeo đã phải "dấn thân" ngay vào giải quyết những "điểm nóng" ở Trung Ðông khi khu vực này luôn nằm trên "bản đồ lợi ích" của Mỹ.

Có thể bạn quan tâm