Những người yêu cây thủy sinh

Đến trại thủy sinh

Nhà ông Đỗ Huy Hòa, 29C làng Yên Phụ trở thành trại ươm trồng các loài cây mới tìm được sau các chuyến dã ngoại của hội thủy sinh cảnh. Địa điểm ấy được coi là quy tụ thiên thời (khí ẩm, nước từ hồ Tây), địa lợi (vét bùn hồ Tây lên phơi khô đập nhỏ thả xuống đáy bể), nhân hòa (người yêu thiên nhiên).

Đứng trong sân vườn nhìn ra hồ Tây xanh mênh mông, tôi không khỏi sửng sốt trước 10 cái bể xi-măng to nối tiếp nhau và hàng trăm cái chậu, bể nhỏ, rất nhiều loại cây thủy sinh hoa nở trắng, vàng, tím…

Ông Hòa bên những chậu ươm cây.

Ông Hòa chỉ, đây là khu trồng cây nội địa mới được tìm thấy: rau đắng (Thanh Hóa), vẩy ốc xanh (vườn quốc gia Ba Vì), tiêu thảo (Lạng Sơn), tản mâm xôi (ở khắp các trên các ruộng lúa vừa cày xong có nước vào)... lần lượt được ngự trị trong các bể. Sau mỗi chuyến tìm kiếm, lại có hàng chục loài mới được bổ sung.

Ngoài các cây nội địa, có nhiều loại cây to, nhỏ đã phổ biến. Ông Hòa vừa chỉ vừa đọc tên từng loại cây: tóc tiên, vẩy ốc đỏ, vậy, hàm ếch, giang thảo, rêu cá đẻ, cốc tinh thảo... Xen lẫn các loại cây thủy sinh, chủ nhà cũng thả đủ các loài cá cỏ nhỏ xíu bơi lội tung tăng.

Khu trại này có gần 10 năm nay. Cùng với thời gian niềm đam mê ngày một lớn. Nhiều khi ông Hòa đến mệt vì cây, nhưng mà rất vui bởi nhiều người đến ngắm cây "mê mải”.

Nhà "thủy sinh học" chuyên tìm cây

Người chơi và am hiểu về cây phải kể đến đầu tiên ở Hà Nội là ông Bùi Xuân Chương (số 141, phố Phùng Hưng). Không phải ngẫu nhiên anh em trong Hội gọi ông là nhà thủy sinh học và bầu ông làm Chủ tịch hội. Ông là người đầu tiên đi sưu tầm nhiều loài cây thủy sinh, rong lạ, gây giống, giữ gìn cũng như phát triển. Trong tủ sách của ông có một dàn sách về cá cảnh, sách rong, cùng những tập atlat dày hàng nghìn trang về các loài cây thủy sinh do ông sưu tầm về.

Theo ông Chương, cây thủy sinh phần lớn là những cây lưỡng cư. Để ý nếu thấy cây mọc ở nơi ẩm ướt hoặc nơi nước nông là có thể trồng trong nước được. Việc đưa vào nước bình thường, tuy nhiên khi mọc dưới nước lá cây sẽ có thay đổi khác hẳn lá cạn. Thế nên cũng phải có am hiểu một chút về cấu tạo của cây mới khẳng định được là có phải cây lưỡng cư không. Có loài chỉ có thể ngâm rễ xuống nước mà không dìm được cả cây.

Tiềm năng các loài cây thủy sinh Việt Nam còn rất nhiều. Thời gian qua, cùng với sự du nhập các loài cây thủy sinh vào Việt Nam (chủ yếu các loài cây có nguồn gốc từ Nam Mỹ, Trung Quốc)”, Hội TSC đã tổ chức nhiều chuyến tìm kiếm ở Hà Tây, Thanh Hóa, Hải Dương, Cao Bằng... và nhiều loài tìm thấy được đánh giá cao. Hiện nay chưa có ai thống kê cây dưới nước cả, nhưng ông Chương đã tập hợp được hơn 150 loài.

Thú chơi cũng khá hao tiền

Trồng cây thủy sinh không khó vì rễ cây đã thích nghi hoàn hảo với môi trường thiếu ôxy. Ngoài ra, một số loài còn có cấu tạo đặc biệt. Ví dụ loài sen, tuy sống trong bùn, nhưng trong ngó sen lại có rất nhiều lỗ to nhỏ ăn thông với các lỗ trên cuống lá, tự do thở qua mặt lá. Một loài khác là củ ấu, rễ của nó cũng mọc trong bùn, nhưng cuống lá phình to thành rất nhiều túi khí, chứa đủ khí để cho rễ thở. Hay như bèo ong, dưới lá có rất nhiều rễ củ, một biến dạng của lá, đảm nhiệm tác dụng của rễ...

Phong trào chơi bể thủy sinh ở Hà Nội có khoảng 10 năm nay và mang tính tự phát. Một năm trở lại đây, phong trào phát triển khá mạnh do nhu cầu chiêm ngưỡng ngày càng lớn. Bể cá với chất liệu kính ghép, cùng các phụ kiện sỏi, cát, đèn máng, máy lọc nước... có thể mua tại các hàng cá ở Hàng Đậu, Nguyễn Thái Học.

Ngoài trại nhà ông Hòa chuyên ươm, nhân giống các loại cây nội địa, nhiều hàng cá cũng nhập các loại cây từ Trung Quốc về bán. Tại đây bạn được tư vấn kỹ thuật trồng cây và lắp đặt bể trọn gói. Đề tài, phong cách là do sở thích của mỗi người. Có người thích cảnh một làng quê với lũy tre, có người thích giậu cây leo, thảm cỏ, đình làng... Phải tốn không ít công sức tạo dáng cho cây mọc như ý muốn.

Dĩ nhiên cũng khá hao tiền vì phải bón chất dinh dưỡng, thuốc chống rêu. Nếu rêu mọc sẽ ngăn không cho lá cây quang hợp, ánh sáng yếu, cây sẽ èo uột, chờ chết. Ánh sáng dư, cây mọc quá nhanh cũng rất xấu.  Nhiều người còn áp dụng công nghệ hiện đại cầu kỳ như máy thổi CO₂ vào bể để cung cấp thêm thán khí cho cây. Cá nuôi trong bể thủy cảnh chỉ là... phụ. Do đó chỉ nuôi được các loại cá néon, cánh buồm, hồng nhung, ngực vằn...

Trong không gian chật chội, đông đúc của phố phường, một bể thủy sinh trong nhà đang cố gắng mang thiên nhiên vào trong nhà, tạo cảnh quan "mát mắt" cho tâm hồn.