Nhiều sai phạm trong hoạt động khai thác titan của Công ty Tân Quang Cường

Như Nhân Dân điện tử đã đưa tin, ngày 16-6 đã xảy vỡ hồ chứa nước trong khu mỏ titan-zircon Nam Suối Nhum của Công ty TNHH Thương mại Tân Quang Cường (Công ty Tân Quang Cường), nằm trên địa bàn xã Thuận Quý, huyện Hàm Thuận Nam (Bình Thuận), vùi lấp khu sân vườn, nhà ở, quán ăn của người dân ở đây và gần 300m đường ĐT 719.

Chưa hoàn chỉnh hồ sơ

Công ty TNHH Thương mại Tân Quang Cường được Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp Giấy phép khai thác khoáng sản số 1019/GP-BTNMT ngày 27-4-2015 tại mỏ titan-zircon Nam Suối Nhum, thuộc địa bàn xã Thuận Quý, huyện Hàm Thuận Nam với diện tích 515ha. Thời hạn khai thác đến năm 2038.

Tháng 9-2015, Công ty Tân Quang Cường đã nộp hồ sơ về Sở TN-MT tỉnh Bình Thuận đề nghị cấp giấy phép khai thác nước mặt, nhưng Hội đồng thẩm định của tỉnh có ý kiến yêu cầu Công ty lập lại hồ sơ, đến nay Công ty chưa nộp lại hồ sơ cấp phép. Về khai thác nước dưới đất, Công ty Tân Quang Cường đã nộp cho Sở TN-MT tỉnh hồ sơ đề nghị cấp phép thăm dò nước dưới đất tại khu vực Bàu Mai với lưu lượng 500m3/ngày đêm, Sở TN-MT tỉnh sẽ tổ chức kiểm tra thực địa và họp Hội đồng thẩm định hồ sơ của Công ty vào ngày 17-6 tới.

Theo các quy định của pháp luật, Dự án khai thác mỏ sa khoáng titan-zircon Nam Suối Nhum của Công ty thuộc trường hợp phải thẩm định nhu cầu sử dụng đất; thẩm định tiền cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất trước khi lập hồ sơ xin thuê đất. Tuy nhiên, đến nay, Công ty chưa thực hiện xong việc bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với dự án và chưa lập hồ sơ xin thuê đất.

Như vậy, cho đến nay, Công ty TNHH Thương mại Tân Quang Cường chưa được cấp có thẩm quyền của tỉnh Bình Thuận cấp Giấy phép khai thác tài nguyên nước và giấy phép xả nước thải vào nguồn nước; chưa được Bộ TN-MT xác nhận hoàn thành các công trình bảo vệ môi trường trước khi đưa dự án vào hoạt động chính thức; chưa được Nhà nước cho thuê đất để khai thác khoáng sản.

Ngày 1-7-2015, Sở TN-MT có công văn số 1912/STNMT-TNKS yêu cầu Công ty Tân Quang Cường chưa tác động xây dựng cơ bản mỏ và khai thác titan tại khu mỏ Suối Nhum. Ngày 15-9-2015, Sở TN-MT thành lập Đoàn kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về đất đai và tài nguyên nước đối với dự án khai thác quặng titan của Công ty.

Xử lý nghiêm hành vi sai phạm

Mặc dù chưa có đủ các điều kiện theo quy định, nhưng Công ty Tân Quang Cường vẫn tiến hành hoạt động khai thác titan tại khu mỏ này. Đã xây dựng các hạng mục chính khai thác mỏ như: nhà điều hành, đường nội bộ khu mỏ, lắp đặt trạm biến áp công suất 2.260 KVA và đường dây điện, cùng một số hạng mục phụ… Đặc biệt, tháng 7-2015, Công ty đã mở một moong khai thác titan, lắp đặt một cụm vít xoắn dùng để đãi titan với số lượng 60 vít và lắp đặt hệ thống cấp nước. Đến tháng 11-2015, tiếp tục mở thêm một moong và lắp đặt thêm cụm vít với số lượng 60 vít; đào một hồ chứa nước, chuẩn bị một cụm 75 vít để chuẩn bị khai thác.

Với những cụm vít đã lắp đặt, chỉ trong một thời gian ngắn, Công ty Tân Quang Cường đã khai thác được khoảng 2.600 tấn khoáng vật nặng mà họ cho rằng đây là khối lượng phát sinh trong quá trình chạy thử thiết bị. Đoàn kiểm tra của Sở TN-MT có ý kiến yêu cầu Công ty chưa được khai thác. Tuy nhiên, từ tháng 12-2015 đến nay, Công ty vẫn tiếp tục tiến hành mở thêm moong, đào thêm hồ chứa nước, lắp đặt thêm các cụm vít; khối lượng quặng phát sinh thêm ngoài 2.600 tấn trước đó.

Từ những hoạt động này, Sở TN-MT tỉnh Bình Thuận khẳng định, Công ty Tân Quang Cường đã đi vào khai thác titan tại khu mỏ Nam Suối Nhum hoàn toàn sai quy định vì khai thác khi chưa hoàn tất các thủ tục theo quy định của pháp luật và Giấy phép được cấp.

Cũng trong thời gian này, Công ty Tân Quang Cường đã bị Thanh tra Sở TN-MT tỉnh xử phạt vi phạm hành chính 84 triệu đồng về các hành vi: Chiếm đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất và khai thác, sử dụng nước mặt cho mục đích sản xuất phi nông nghiệp với lưu lượng trên 100m3/ngày đêm đến dưới 3.000m3/ngày đêm không có giấy phép theo quy định.

Đề nghị các cơ quan chức năng có liên quan của Trung ương và tỉnh Bình Thuận nhanh chóng vào cuộc tiến hành điều tra làm rõ, xử lý nghiêm những vi phạm của Công ty TNHH Thương mại Tân Quang Cường, cũng như làm rõ trách nhiệm và xử lý các tổ chức, cá nhân có liên quan đến những sai phạm của Công ty Tân Quang Cường. Qua sự việc này, cũng là bài học kinh nghiệm chung trong công tác quản lý nhà nước về hoạt động khai thác khoáng sản không chỉ riêng ở tỉnh Bình Thuận.

Cát tràn đã vùi lấp nhà cửa, sân vườn của người dân ở địa phương với diện tích khoảng 2ha.