Sai phạm có hệ thống
Theo phản ánh của một số giáo viên và phụ huynh học sinh, năm học 2016-2017, Trường THPT Nguyễn Trãi thu của 600 học sinh khối lớp 12, mỗi học sinh 150 nghìn đồng để mua tặng phẩm và chi tiêu trong ngày thi tốt nghiệp; thu của gần hai nghìn học sinh ở cả ba khối lớp 10, 11 và 12 tiền học tin học, mỗi buổi 12 nghìn đồng/học sinh; thu lệ phí kiểm tra giữa kỳ và cuối kỳ, mỗi học sinh 12 nghìn đồng/môn; thu tiền làm thư viện, xây tượng đài, mỗi học sinh 200 nghìn đồng. Ngoài ra, còn một số khoản thu khác do Đoàn Thanh niên và Hội phụ huynh thu. Đây là những khoản thu sai quy định.
Cô giáo Phan Thị Song Hương, người có 26 năm liên tục giảng dạy tại Trường THPT Nguyễn Trãi cho biết: Những sai phạm trong hoạt động thu, chi của nhà trường xảy ra từ năm 2008. Mỗi dịp đầu năm học mới, học sinh toàn trường phải nộp cho nhà trường 200 nghìn đồng. Hiệu trưởng Phạm Xuân Lan không đứng lớp nhưng vẫn hưởng 30% tiền phụ cấp đứng lớp. Theo thầy giáo Tống Hữu Quảng, công tác tại Trường THPT Nguyễn Trãi từ năm 1994 đến 2013, thì ngoài việc chỉ đạo thu, chi sai quy định, tài chính không công khai, minh bạch, Hiệu trưởng Phạm Xuân Lan còn có những biểu hiện lạm quyền như: không giao bộ phận văn thư quản lý con dấu theo quy định mà hiệu trưởng trực tiếp giữ con dấu của nhà trường, tự ký và đóng dấu; tự ý làm lán để ô-tô riêng trong khuôn viên trường; điều chuyển kế toán làm việc không đúng chuyên môn, trái với quy định... Một số giáo viên của nhà trường đã có đơn gửi UBND tỉnh và Sở Giáo dục và Đào tạo (GD và ĐT) tỉnh Thái Bình phản ánh những sai phạm nêu trên nhưng không được xem xét, xử lý.
Đề cập những sai phạm xảy ra tại Trường THPT Nguyễn Trãi, Chánh Thanh tra tỉnh Thái Bình Trần Đình Bách cho biết: Năm 2012, Thanh tra tỉnh tiến hành thanh tra theo kế hoạch tại Trường THPT Nguyễn Trãi. Qua thanh tra phát hiện một số sai phạm trong quản lý thu chi tài chính. Theo Kết luận thanh tra số 535/KL-TTr ngày 4-12-2012 của Thanh tra tỉnh, từ năm 2008 đến 2012, tổng số tiền sai phạm của Trường THPT Nguyễn Trãi là gần 4,9 tỷ đồng, gồm: chi sai tiền phụ cấp ưu đãi (30% đứng lớp) cho hiệu trưởng với số tiền hơn 46 triệu đồng; thu sai quy định (tiền học thêm, tiền thuê phòng học ca ba, tiền khảo sát thi thử đại học, lệ phí thi, giấy thi, tiền thực hành tin học, tiền tăng giờ chính khóa ôn thi tốt nghiệp), đồng thời không vào sổ sách kế toán chính thức và báo cáo tài chính số tiền gần 4,8 tỷ đồng; trích thiếu tiền điện nước, hao mòn tài sản để tăng cường cơ sở vật chất cho nhà trường (5%) từ tiền ôn tập là hơn 27 triệu đồng; quyết toán tăng giá trị xây dựng cơ bản số tiền là hơn 33 triệu đồng.
Đoàn thanh tra đã kiến nghị thu hồi về ngân sách nhà nước số tiền hơn 122 triệu đồng, trong đó: Công ty TNHH xây dựng Bình Thuận nộp lại số tiền hơn 33 triệu đồng do quyết toán tăng giá trị xây dựng cơ bản; Trường THPT Nguyễn Trãi nộp lại số tiền chi sai hơn 89 triệu đồng. Nhưng đến nay đã qua hơn 5 năm, các cá nhân và tập thể có sai phạm vẫn chưa bị xử lý.
Chậm xử lý tập thể, cá nhân liên quan
Mặc dù từ năm 2012, Kết luận thanh tra số 535/KL-TTr của Thanh tra tỉnh Thái Bình đã chỉ rõ những sai phạm trong hoạt động thu chi tại Trường THPT Nguyễn Trãi, đồng thời yêu cầu nhà trường chấm dứt việc thu sai các khoản đóng góp của học sinh, hạch toán đầy đủ các nguồn thu vào một hệ thống sổ sách kế toán, quyết toán đầy đủ các nguồn kinh phí. Tuy nhiên, những sai phạm này vẫn tiếp tục lặp lại trong những năm học tiếp theo.
Ngày 15-5-2017, Thanh tra Sở Tài chính tỉnh đã ban hành Kết luận số 04/KL-STC nêu rõ: Năm học 2015 - 2016, Trường THPT Nguyễn Trãi giao thư ký hội đồng quản lý sai quy định của Luật Kế toán, tổng số tiền hơn một tỷ đồng. Nhà trường đã để ngoài hệ thống sổ sách kế toán các nguồn kinh phí: thu đóng góp công trình nhà thư viện; thu tiền bằng tốt nghiệp; tiền ủng hộ, quyên góp chúc mừng của các tổ chức, cá nhân trong dịp kỷ niệm 50 năm thành lập trường năm 2015; tiền cho thuê lớp học ca ba không đúng khoản 3, Điều 4 của Luật Kế toán. Nhà trường đưa ra chủ trương xây dựng thư viện và giao cho Hội phụ huynh thống nhất thu của học sinh để xây dựng nhà thư viện là vi phạm Quyết định số 2814/QĐ-UBND ngày 16-12-2013 của UBND tỉnh Thái Bình. Trường xây dựng phòng thư viện khi chưa được cấp giấy phép xây dựng. Đến nay, công trình nhà thư viện vẫn chưa có biên bản nghiệm thu, chưa được quyết toán. Sở Tài chính đã yêu cầu Trường THPT Nguyễn Trãi nộp vào ngân sách nhà nước chi phí xây lắp hạng mục nhà hiệu bộ ba tầng công trình Trường THPT Nguyễn Trãi không đúng quy định số tiền là hơn 108 triệu đồng.
Trước đó, qua xét duyệt quyết toán ngân sách năm 2015, Sở GD và ĐT tỉnh Thái Bình đã phát hiện Trường THPT Nguyễn Trãi vi phạm quy định về quản lý tài chính, kế toán trong việc chuyển cho thư ký hội đồng quản lý chi tiêu một số quỹ. Giám đốc Sở GD và ĐT Đặng Phương Bắc đã nhiều lần yêu cầu nhà trường chấn chỉnh và xử lý sai phạm, tuy nhiên nhà trường không chấp hành.
Sai phạm kéo dài tại Trường THPT Nguyễn Trãi đã được xác định rõ tại kết luận thanh tra của Thanh tra tỉnh Thái Bình và Thanh tra Sở Tài chính tỉnh, nhưng đến nay việc xử lý tập thể và các cá nhân có sai phạm, trong đó xác định rõ trách nhiệm của Hiệu trưởng Phạm Xuân Lan với tư cách người đứng đầu đơn vị vẫn chỉ dừng ở việc kiểm điểm rút kinh nghiệm.
Đề cập trách nhiệm của Sở GD và ĐT trong hoạt động quản lý nhà nước và xử lý những sai phạm xảy ra tại Trường THPT Nguyễn Trãi, Giám đốc Sở GD và ĐT Đặng Phương Bắc cho rằng, khó khăn trong việc xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân có sai phạm tại Trường THPT Nguyễn Trãi do trong phần kết luận thanh tra, các cơ quan chức năng chỉ đề nghị tập thể và các cá nhân có sai phạm kiểm điểm rút kinh nghiệm mà không kiến nghị hình thức kỷ luật cụ thể, cho nên Sở GD và ĐT không có căn cứ để xử lý. Tuy nhiên, Giám đốc Sở GD và ĐT tỉnh khẳng định, đơn vị sẽ tiến hành kiểm tra toàn diện các hoạt động của Trường THPT Nguyễn Trãi và sẽ có hình thức kỷ luật tương thích với mức độ sai phạm. Trước mắt, trong kỳ họp sơ kết học kỳ 1 sắp tới, sở sẽ tổ chức họp, đối thoại với toàn bộ giáo viên, các bậc cha mẹ học sinh về mọi vấn đề của nhà trường.
Vừa qua, Đoàn công tác số 2 của Ban Chỉ đạo T.Ư về phòng, chống tham nhũng đã làm việc với Tỉnh ủy Thái Bình. Tại buổi làm việc, Đoàn công tác đề nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Bình xem xét chuyển vụ việc nêu trên sang cơ quan điều tra tỉnh Thái Bình để xử lý theo thẩm quyền.
Dư luận cho rằng, những sai phạm xảy ra tại Trường THPT Nguyễn Trãi là nghiêm trọng, nhưng đến nay hình thức xử lý đối với tập thể và các cá nhân liên quan chỉ dừng ở mức kiểm điểm, rút kinh nghiệm là chưa thật sự nghiêm túc. Nếu không xử lý dứt điểm vụ việc nêu trên để răn đe, cảnh tỉnh thì tình trạng lạm thu, lạm quyền vẫn sẽ tiếp tục kéo dài, gây bức xúc trong cán bộ, giáo viên, phụ huynh và dư luận tại địa phương.
