Thảm họa động đất, sóng thần ở khu vực đông bắc Nhật Bản tháng 3-2011 làm hơn 20 nghìn người chết và mất tích, phá hủy cơ sở hạ tầng, gây thiệt hại nặng nề về vật chất ước tính lên đến hơn 300 tỷ USD... Thảm họa này đã phá hủy các lò phản ứng tại nhà máy điện hạt nhân Phư-cư-si-ma 1, nguồn cung cấp điện quan trọng của cả nước, gây sự cố rò rỉ phóng xạ tồi tệ nhất trên thế giới kể từ năm 1986. 80 nghìn người dân trong khu vực nhiễm xạ buộc phải sơ tán, hệ thực vật trong khu vực này bị ô nhiễm nghiêm trọng. Các chuyên gia cảnh báo, ít nhất trong ba thập kỷ tới, người dân vẫn không thể trở lại sinh sống tại một số thị trấn bị nhiễm xạ. Công ty Ðiện lực Tô-ki-ô (TEPCO) cho biết, một lượng lớn nước nhiễm xạ tại cơ sở xử lý nước nhiễm xạ của nhà máy điện hạt nhân này đã rò rỉ ra biển. Ngoài ra, trận động đất và sóng thần đã cuốn khoảng 20 triệu tấn rác ra biển. Lượng rác khổng lồ này đang di chuyển rất nhanh trên Thái Bình Dương và có thể trôi đến bờ biển phía tây nước Mỹ trong vòng ba năm tới, ảnh hưởng nghiêm trọng giao thông trên biển. Hậu quả mà thảm họa kép vừa qua để lại cho nền kinh tế Nhật Bản rất lớn. Hoạt động của nhiều nhà máy sản xuất bị ngưng trệ là một trong những nguyên nhân khiến nền kinh tế nước này lâm vào khó khăn và tăng trưởng thấp trong sáu tháng đầu năm.
Chính phủ Nhật Bản đã đưa ra những chính sách kinh tế hiệu quả và khoản ngân sách "khổng lồ" phục vụ xây dựng và phục hồi toàn diện khu vực bị sóng thần tàn phá, hỗ trợ các doanh nghiệp đối phó sự tăng giá bất thường của đồng yên. Các hoạt động sản xuất của các ngành công nghiệp chiến lược như ô-tô và điện tử phục vụ xuất khẩu đã được khôi phục. Bộ Chính sách Kinh tế nước này nhận định, việc tái thiết hệ thống cung ứng là một trong những điều kiện quan trọng đưa kinh tế Nhật Bản trở lại quỹ đạo tăng trưởng. Nước này cũng phải tập trung sức lực khắc phục sự cố rò rỉ hạt nhân tại Nhà máy điện Phư-cư-si-ma 1. Các chuyên gia dự tính, việc dọn dẹp các lò phản ứng hạt nhân bị sự cố phải mất khoảng 30 năm. Chính phủ Nhật Bản vừa thông qua khoản ngân sách trị giá 1.000 tỷ yên (tương đương 13 tỷ USD) để làm sạch các khu vực bị nhiễm phóng xạ gần nhà máy điện hạt nhân Phư-cư-si-ma số 1 giúp người dân có thể sớm trở lại sinh sống. Nhờ những nỗ lực tái thiết kinh tế, khắc phục hậu quả thảm họa rò rỉ hạt nhân, tăng trưởng GDP của Nhật Bản đã đạt 6% trong quý III-2011.
Tuy nhiên, sự hồi phục này có thể chững lại khi Nhật Bản hiện phải đương đầu với vấn đề đồng yên tăng giá, biến động của nền kinh tế toàn cầu và những tác động của trận lũ lụt lịch sử ở Thái-lan. Chính phủ Nhật Bản gần đây đưa ra báo cáo về tình hình kinh tế cho thấy tốc độ hồi phục kinh tế của Nhật Bản đang chậm lại trong những tháng tới. Sản lượng công nghiệp phục hồi chậm, chi tiêu cá nhân gần như chững lại, trong khi kim ngạch xuất khẩu không thay đổi. Cuộc khủng hoảng nợ công trầm trọng ở châu Âu và kinh tế toàn cầu tiếp tục suy thoái khiến sức mua các mặt hàng Nhật Bản tại châu Âu giảm, ảnh hưởng lớn xuất khẩu của nước này. Tháng 11-2011, kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản giảm 4,5% so cùng kỳ năm trước, trong khi kim ngạch nhập khẩu lại tăng 11% do giá dầu thô đang ở mức cao và Nhật Bản phải tăng nhập khẩu nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt điện. Chính phủ Nhật Bản cũng "mạnh tay" chi ngân sách cho tái thiết kinh tế và khắc phục hậu quả hạt nhân đã khiến nợ công của nước này tăng cao, tương đương 200% GDP.
