Nguy cơ một cuộc chiến

Quyết định áp thuế nhập khẩu nêu trên được phía Mỹ đưa ra ngay trước thềm Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc ngân hàng G7 diễn ra tại Ca-na-đa (từ ngày 31-5 đến 2-6) đã lập tức “phủ bóng đen” lên hội nghị. Ngay trước khi bước vào hội nghị, cả Ca-na-đa, EU và Mê-hi-cô đều khẳng định sẽ có biện pháp đáp trả Oa-sinh-tơn về thương mại. Mặc dù chủ đề thảo luận chính của hội nghị nói trên là “Đầu tư vào tăng trưởng, việc làm cho tất cả mọi người”, nhưng giới phân tích nhận định rằng, quyết định về đánh thuế nhôm, thép của Mỹ nhằm vào các đồng minh sẽ trở thành nội dung thảo luận trọng tâm của Hội nghị G7 này.

Các nhà lãnh đạo phương Tây ngay lập tức lên tiếng gay gắt chỉ trích quyết định áp thuế của chính quyền Tổng thống Đ.Trăm. Ngay sau khi Mỹ thông báo sẽ áp thuế 25% đối với thép và 10% đối với nhôm nhập khẩu từ Ca-na-đa, EU và Mê-hi-cô bắt đầu từ giữa đêm 31-5, Tổng thống Pháp E.Ma-crông đã gọi hành động này là bất hợp pháp và sai lầm, đồng thời cảnh báo EU sẽ đáp trả một cách mạnh mẽ và thích hợp. Ông chủ Điện E-li-dê cũng chỉ trích rằng, Mỹ đang đối phó với sự mất cân bằng toàn cầu bằng cách tạo ra chủ nghĩa dân tộc về kinh tế và thương mại, đồng thời khẳng định chủ nghĩa dân tộc về kinh tế sẽ làm tê liệt bất kỳ nước nào, kể cả Mỹ. Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại Anh L.Phốc cho rằng, đây là quyết định đáng thất vọng. Ngay tại Mỹ, một số chính khách cũng phản đối quyết định áp thuế của chính quyền Tổng thống Đ.Trăm. Chủ tịch Ủy ban Chính sách và Tài chính thuộc Hạ viện Mỹ K.Bra-đi nhận định rằng, việc Mỹ áp thuế thép nhập khẩu từ Ca-na-đa, EU và Mê-hi-cô đang “nhắm sai mục tiêu”.

Trong khi đó, giới phân tích nhận định, việc áp thuế nêu trên với các đồng minh sẽ là “dao hai lưỡi” với chính nước Mỹ. Cùng với những tuyên bố cứng rắn, các nước G7 cũng đã tuyên bố sẽ “ăn miếng trả miếng” trước chủ nghĩa bảo hộ của Mỹ. Ca-na-đa lập tức tuyên bố áp thuế đối với hàng hóa của Mỹ, bao gồm các mặt hàng thịt bò, cà-phê, bánh kẹo cũng như cả thép và nhôm, với tổng giá trị lên tới 12,8 tỷ USD. Mê-hi-cô cũng thông báo sẽ áp đặt các biện pháp trả đũa với nhiều loại hàng hóa của Mỹ, bao gồm thép và một loạt các mặt hàng nông phẩm. Bộ trưởng Kinh tế Mê-hi-cô I.Goa-hác-đô cho biết, biện pháp trả đũa của Mê-hi-cô sẽ nhằm vào các mặt hàng chân giò lợn, táo, nho và pho mát, vốn có xuất xứ từ các bang của Mỹ ủng hộ ông Đ.Trăm trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.

Ngoài ra, trong thời gian tới, nước Mỹ cũng sẽ đối mặt các rắc rối khi EU tuyên bố sẽ kiện Mỹ lên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) G.Giăng-cơ khẳng định, quyết định của Oa-sinh-tơn là không thể chấp nhận và EU sẽ áp đặt các biện pháp trả đũa. Trong khi đó, Ủy viên phụ trách thương mại của EU X.Man-xtrôm cho biết, EU sẽ bắt đầu kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp tại WTO và các biện pháp đáp trả của EU sẽ cân xứng và phù hợp với quy định của WTO.

Không chỉ bị trả đũa, trong thời gian tới, Mỹ cũng sẽ chịu sức ép lớn khi các đồng minh “quay lưng” và không chấp nhận đối thoại với Oa-sinh-tơn, nhất là trong các vấn đề kinh tế, thương mại. Bộ trưởng Tài chính Pháp Bruy-nô Lơ Me vừa cảnh báo Pháp sẽ từ chối tham gia đàm phán thương mại với Mỹ. Ông khẳng định: “Chúng tôi không đàm phán trong sức ép”. Theo ông, “việc bị tấn công về thuế sẽ không giúp mở bất kỳ cánh cửa nào cho đối thoại”. Thủ tướng Ca-na-đa, G.Tru-đô cũng đã khẳng định rằng, ông sẽ không đến Mỹ trong tuần này để hoàn tất các cuộc đàm phán sửa đổi Hiệp định tự do thương mại Bắc Mỹ (NAFTA).

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Ca-na-đa B.Mô-nâu cho biết, cuộc họp của các quan chức tài chính và ngân hàng của G7 lần này sẽ tập trung vào vấn đề thương mại sau khi chính quyền Mỹ áp thuế nhập khẩu mới đối với thép và nhôm nhập khẩu như trên. Ông Mô-nâu bày tỏ hy vọng các nhà lãnh đạo G7 sẽ gây áp lực lên Mỹ để Tổng thống Đ.Trăm xem xét lại quyết định của mình.

Quyết định áp thuế nhôm, thép nói trên của Mỹ đang đặt thế giới trước nguy cơ một cuộc chiến thương mại mà trong đó không quốc gia nào trở thành “bên thắng cuộc”. Người phát ngôn Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) G.Rai-xơ đã lên tiếng cho rằng, quyết định của Mỹ là một “sự đáng tiếc” bởi nó làm gia tăng căng thẳng thương mại, trong khi hiện nay, sự phục hồi kinh tế toàn cầu chủ yếu dựa vào thương mại. Cách duy nhất để tránh cho tất cả đều là “bên thua cuộc” trong cuộc chiến thương mại là Mỹ và các đồng minh phải đối thoại để gia tăng hợp tác, giảm bất đồng, cùng gỡ bỏ những rào cản thương mại.