Người làm nên thương hiệu cam Nam Đông

Thành công nhờ cam, nhưng khởi nghiệp của ông Phan Thế Xê gắn liền với cây quýt. Ông ví, quýt có đủ vị ngọt, thanh, nhưng với tôi, quả quýt lại đắng nghét. Ông Phan Thế Xê nhớ lại: “Hồi đó bà con trồng theo phong trào. Tôi cũng vậy, cho nên năm 2005, tôi bắt đầu trồng quýt”. Vụ đầu ông trồng 300 gốc, vụ bói, thu được 25 triệu đồng. Thời điểm đó, với vợ chồng ông 25 triệu đồng là rất lớn, có ngủ mơ cũng không thấy được. Thắng lợi, ông mạnh dạn đầu tư thêm. Đến mùa quýt đơm hoa, cả gia đình mừng, hoa quýt trắng cây, tưởng sẽ được mùa lớn, nhưng chẳng may năm đó thời tiết không thuận, trời mưa to, quýt hỏng hết, nhà ông chặt bỏ cây, ôm một món nợ.

Nhiều anh em kỹ sư thấy ông buồn, mới dành thời gian để chia sẻ. Nghe chuyện của ông, đã chỉ cho ông nguyên nhân của sự thất bại. Nam Đông là huyện bán sơn địa của Thừa Thiên - Huế. Về thổ nhưỡng thì tốt, nhưng ngặt nỗi mưa nhiều, độ ẩm lớn, không hợp với giống quýt chính vụ. Không ngại khó, ông chuyển sang trồng cam trái vụ. Sau nhiều tháng dò hỏi khắp nơi, cuối cùng ông chọn trồng giống cam sunkit của Mỹ, người địa phương thường gọi là cam Sài Gòn. Dành hết vốn liếng, cộng thêm số tiền vay mượn từ người thân, vợ chồng ông mua 4 ha đất đồi để trồng thử. Chưa yên tâm, ông mua hẳn một dàn máy vi tính, nối mạng, mày mò học thêm kỹ thuật chăm sóc... Sau ba năm “ăn cam, ngủ cam”, ông đã bán được lứa cam bói đầu tiên. Năm tiếp theo, thương lái đã bắt đầu tìm đến vườn. Số tiền bán cam được ông quay vòng, tái đầu tư cho nên đến nay gia đình ông đã có hơn 1.000 gốc cam. Vụ cam năm 2015, ông thu hoạch được 48 tấn, trung bình 1,2 tạ/cây, giá bán từ 18 đến 25 nghìn đồng/kg, doanh thu đạt khoảng một tỷ đồng.

Theo ông Xê, để trồng cam thành công cần nhiều yếu tố, trong đó việc chọn cây giống, bố trí thời vụ, chế độ chăm sóc là đặc biệt quan trọng. Nhờ áp dụng kỹ thuật tổng hợp, dùng thiên địch diệt sâu hại đúng thời điểm, chú trọng thảm thực vật dưới gốc cây… Mặc dù vườn cam rộng lớn nhưng mỗi năm ông chỉ tốn từ 70 đến 80 triệu đồng phân bón, diệt sâu, tiền công. Ngoài giống cam Sài Gòn cho hiệu quả kinh tế cao và tạo dựng được thương hiệu “Cam ông Xê”, ông còn trồng thử nghiệm rất nhiều giống cây có múi khác như: cam valencia, cam Vân Du, cam ruột đỏ, cam sành, bưởi, thanh trà, quýt Thái-lan...

Chủ tịch UBND huyện Nam Đông Lê Thị Thu Hương cho biết, qua quá trình chọn lọc và theo dõi, huyện đã lọc ra một số giống cam có thể sinh trưởng và phát triển tốt trên vùng đất này. Cùng với đó, huyện sẽ hướng dẫn bà con trồng cam theo chuẩn VietGap, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và tiến đến xây dựng thương hiệu “Cam Nam Đông”.