Sau gần 80 năm Ngày Bác Hồ về an toàn khu, vùng ATK ở Thái Nguyên, nơi đây đã có nhiều khởi sắc. Quốc lộ 3C nối thông từ xã Chợ Đồn đến xã Định Hóa đã được nâng cấp, cải tạo. Trước đây, để đi trên tuyến đường này, người dân phải đi lại trên cung đường nhỏ, hẹp, xuống cấp. Còn giờ, tuyến đường mở ra những cơ hội mới cho phát triển nông lâm nghiệp và kết nối du lịch.
Tại Nghĩa Tá, xã trung tâm của An toàn khu Chợ Đồn, dọc theo Quốc lộ 3C, bát ngát tầm mắt là những cánh rừng trồng. Những vùng đồi núi “rừng che bộ đội, vây quân thù” thời kháng chiến chống thực dân Pháp nay được phủ xanh bởi quế, keo, mỡ làm giàu cho người dân. Theo Ủy ban nhân dân xã Nghĩa Tá, hiện toàn xã có hơn 13.557 ha đất lâm nghiệp, trong đó, riêng diện tích trồng rừng hiện đạt 5.323 ha.
Giai đoạn 2020-2025, tổng sản lượng gỗ khai thác của xã Nghĩa Tá đạt 492.015 m³. Bình quân mỗi hộ dân tham gia trồng rừng có thu nhập hơn 120 triệu đồng/năm. Lâm nghiệp chiếm khoảng 40% trong cơ cấu kinh tế của xã góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều từ 28,72% năm 2020 xuống còn khoảng 18% vào năm 2025.
Thời gian qua, trên đồng đất ở xã Yên Phong lần đầu xuất hiện một loại cây trồng mới là củ cải Nhật được trồng theo mô hình liên kết, doanh nghiệp bao tiêu, chế biến xuất khẩu sang Nhật Bản.
Theo Ủy ban nhân dân xã Yên Phong, mô hình mới nhưng hiệu quả cao khi chỉ trong vòng hơn 75 ngày, bình quân 1 ha củ cải Nhật cho thu nhập hơn 31 triệu đồng, cao gấp nhiều lần so với trồng lúa. Riêng vụ vừa qua, từ diện tích 5 ha, toàn xã thu hoạch hơn 146 tấn.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hà Văn Hàm, mô hình trồng củ cải Nhật là hướng đi phù hợp trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng vụ đông. Thời gian tới, xã tiếp tục nhân rộng mô hình theo phương châm tăng cường phối hợp doanh nghiệp trong sản xuất, tiêu thụ.
Hiện nay, độ che phủ rừng của Yên Phong đạt 79,61%; hơn 2.000 ha rừng được cấp chứng chỉ FSC. Năm 2025, thu nhập bình quân đạt hơn 41 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ nhà ở kiên cố đạt hơn 75%; hệ thống điện lưới phủ đến hơn 99% số hộ...
Một trong những vấn đề căn cốt được Tỉnh ủy Thái Nguyên xác định là bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử cách mạng trong vùng an toàn khu gắn với phát triển du lịch. Trong hai khu hiện có 208 di tích, trong đó có 39 di tích cấp quốc gia. Tuy nhiên, nhiều di tích xuống cấp hoặc chưa được tôn tạo, tu bổ xứng tầm.
Tỉnh đang triển khai nhiều dự án đầu tư, phấn đấu hoàn thành trong dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Bác Hồ về An toàn khu (1947-2027).
Tại ATK Định Hóa, công trình nổi bật là dự án xây dựng Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đang khẩn trương xúc tiến các nội dung công việc, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/4/2027. Sân lễ hội tại Cụm di tích trung tâm xã Phú Đình được đầu tư sẽ tạo thêm không gian tổ chức các sự kiện chính trị, văn hóa, lễ hội và hoạt động giáo dục truyền thống...
Tại ATK Chợ Đồn, các dự án tu bổ, tôn tạo Di tích lịch sử Nà Pậu, Pù Cọ, Khau Mạ, Khuổi Linh đang được chuẩn bị các bước triển khai. Các dự án tại ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn được xác định triển khai theo cơ chế “luồng xanh 24 giờ”, ưu tiên giải quyết nhanh các thủ tục, bảo đảm công việc không bị gián đoạn, phấn đấu hoàn thành toàn bộ các công trình trước ngày 5/5/2027.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Ma Doãn Kháng, trên cơ sở tôn tạo, để phát huy giá trị các di tích, xã đã ban hành nghị quyết về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2040.
Xã duy trì Hội xuân ATK gắn với du lịch về nguồn; xây dựng điểm giới thiệu sản phẩm văn hóa, sản phẩm OCOP; thành lập bốn câu lạc bộ văn hóa của các dân tộc Tày, Dao, H'Mông; đồng thời phát triển các điểm du lịch trải nghiệm sinh thái, lịch sử, văn hóa gắn với hệ thống di tích ATK.
Để tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ các dự án, Ủy ban nhân dân tỉnh đã tổ chức hướng dẫn các xã về quy trình, thủ tục phê duyệt và triển khai các công trình, dự án bảo đảm đúng quy định. Đây là bước chuẩn bị quan trọng đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng thiết yếu, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, giao thông và đời sống Nhân dân tại các xã ATK.
Đồng thời, tỉnh giao Sở Tài chính cân đối nguồn lực; hướng dẫn các địa phương sử dụng đúng mục đích, hiệu quả các nguồn vốn ngân sách tỉnh, xã, các chương trình mục tiêu quốc gia nhằm bảo đảm tất cả công trình xây dựng (thuộc lĩnh vực giáo dục, y tế và giao thông) khởi công vào ngày 15/10/2026, hoàn thành trước ngày 30/4/2027.
Riêng đối với chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, hoàn thành trước ngày 31/12/2026.
Theo Phó Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Bùi Văn Lương, việc triển khai các nhiệm vụ đối với các xã ATK là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục.
Tuy nhiên, từ nay đến tháng 4/2027 cần tăng tốc, bứt phá, tập trung cao độ, nhất là đối với 11 xã trọng điểm thuộc ATK Định Hóa và ATK Chợ Đồn. Cùng với đó, cần chuyển mạnh từ cách làm chung chung sang xác định từng nhiệm vụ, tiến độ, địa bàn và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân.
Tỉnh chỉ đạo tập trung nguồn lực giải quyết những nhu cầu cấp thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống Nhân dân; từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng, tạo sinh kế, giảm nghèo bền vững, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu tại các xã vùng ATK. Đồng thời, bảo tồn, tu bổ và phát huy giá trị các di tích lịch sử cách mạng.
Ngoài ra, địa phương tập trung tháo gỡ, đẩy nhanh tiến độ các công trình văn hóa, di tích, giao thông, điện, chiếu sáng, thông tin liên lạc; rà soát, khắc phục kịp thời những công trình xuống cấp, những điểm còn thiếu, yếu về hạ tầng thiết yếu.
Rà soát đến từng hộ, xác định nguyên nhân nghèo và nhu cầu hỗ trợ, phấn đấu đưa tỷ lệ hộ nghèo tại 11 xã thấp hơn mức bình quân chung của tỉnh, bảo đảm giảm nghèo thực chất và bền vững.
