Người thầy mang quân hàm xanh nơi biên giới

Hơn 20 năm gắn bó với những lớp học xóa mù chữ ở địa bàn biên giới tỉnh Sơn La, Thiếu tá Lò Văn Thoại, nhân viên Đội Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Mường Lèo đã kiên trì “gieo” con chữ, thắp lên niềm tin, góp phần mở ra cơ hội đổi thay cuộc sống cho đồng bào vùng biên.

Nhiều phụ nữ H'Mông các bản xã Mường Lạn đã biết đọc, biết viết nhờ sự nỗ lực của Thiếu tá Lò Văn Thoại.
Nhiều phụ nữ H'Mông các bản xã Mường Lạn đã biết đọc, biết viết nhờ sự nỗ lực của Thiếu tá Lò Văn Thoại.

Tạo niềm tin, động lực cho người học

Địa hình đồi núi hiểm trở, dân cư phân bố thưa thớt... khiến việc học con chữ của đồng bào vùng biên Sơn La gặp không ít trở ngại. Qua quá trình bám địa bàn, gần gũi nhân dân, Thiếu tá Lò Văn Thoại nhận thấy, tình trạng mù chữ không chỉ gây khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày mà còn hạn chế khả năng tiếp thu kiến thức khoa học, kỹ thuật, ảnh hưởng đến việc đổi mới phương thức sản xuất và nâng cao đời sống của người dân.

Trăn trở trước thực tế đó, năm 2003, anh mạnh dạn đề xuất cấp ủy mở lớp xóa mù chữ cho đồng bào. Từ đây, hành trình “gieo” chữ của người chiến sĩ quân hàm xanh bắt đầu, gắn với những buổi tối miệt mài bên trang vở và những lần vượt đường núi đèo dốc đến từng nhà vận động người dân đi học.

Những ngày đầu, việc mở lớp không hề dễ dàng. Nhiều người chưa nhận thức đầy đủ ý nghĩa của việc học, trong khi phần lớn những người chưa biết chữ lại là lao động chính trong gia đình. Ban ngày, họ bận lên nương, làm ruộng, chăm lo cuộc sống; buổi tối, việc rời nhà đến lớp cũng là một trở ngại. Không nản lòng, Thiếu tá Thoại kiên trì đến từng hộ tuyên truyền, giải thích lợi ích thiết thực của việc biết đọc, biết viết, biết tính toán. Anh bố trí thời gian học vào buổi tối để người dân vẫn bảo đảm lao động sản xuất. Với những người còn e ngại, anh tìm hiểu nguyên nhân, lựa chọn cách vận động phù hợp, từng bước giúp mọi người vượt qua mặc cảm, tự tin đến lớp.

Học viên có độ tuổi từ 10 đến 60, khả năng tiếp thu khác nhau, đặt ra nhiều thách thức đối với người đứng lớp. Nhận thấy bản thân còn hạn chế về kỹ năng sư phạm, anh chủ động tìm đến các thầy, cô giáo để học hỏi phương pháp giảng dạy. Trong từng bài học, anh lấy những tình huống gần gũi của cuộc sống làm thí dụ, giúp học viên dễ hiểu, dễ nhớ và vận dụng được ngay. Sự kiên trì, gần gũi ấy dần tạo nên niềm tin cho người học. Những người ban đầu còn ngần ngại đã mạnh dạn đến lớp, cùng nhau tập viết từng nét chữ, học đọc từng câu và làm quen với những phép tính đơn giản.

Hơn 20 năm qua, Thiếu tá Lò Văn Thoại đã tham mưu mở hơn 20 lớp xóa mù chữ, trực tiếp giảng dạy 12 lớp với gần 300 học viên. Từ những trang vở đầu tiên còn nguệch ngoạc, nhiều người nay đã biết đọc, biết viết, thực hiện các phép tính cơ bản trong mua bán, giao thương. Bà con trìu mến gọi anh là “thầy giáo quân hàm xanh”, người lính mang tri thức đến với bản làng.

Thiếu tá Lò Văn Thoại, chia sẻ: “Tôi nhớ nhất trường hợp chị Giàng Thị Pạ Dê, sinh năm 1983, người dân tộc H'Mông, bản Nậm Lạn, xã Mường Lạn. Năm 2017, khi tổ chức lớp xóa mù chữ tại địa bàn, chị Pạ Dê muốn đi học, nhưng không dám đến lớp vì mặc cảm hoàn cảnh gia đình. Chồng chị vi phạm pháp luật, phải đi cải tạo. Một mình chị nuôi bốn người con trong điều kiện kinh tế khó khăn. Những chuyến đi thăm chồng, chị phải nhờ người trong bản đi cùng, nhờ người viết giấy gửi lên xã. Việc phụ thuộc vào người khác khiến chị không khỏi ngại ngần”.

Biết được hoàn cảnh đó, Thiếu tá Thoại tìm đến tận nhà, kiên trì trò chuyện, động viên và phân tích những lợi ích thiết thực của việc học chữ. Sau nhiều lần được động viên, chị Pạ Dê đã đến lớp... Kết thúc khóa học, chị đọc, viết thành thạo, giao tiếp bằng tiếng phổ thông tốt hơn. Sau này, chị được kết nạp Đảng, trở thành Bí thư chi bộ và giờ là Trưởng bản có uy tín trong cộng đồng.

Những đóng góp bền bỉ

Không dừng lại ở việc dạy đọc, dạy viết, Thiếu tá Thoại còn lồng ghép tuyên truyền pháp luật, vận động Nhân dân chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; giữ gìn vệ sinh xã, bản, chung tay bảo vệ đường biên, mốc giới. Cùng với đó, hướng dẫn người dân ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất và từng bước tiếp cận công nghệ số... Biết chữ đã giúp người dân thuận lợi hơn khi tìm hiểu kiến thức chăm sóc sức khỏe, chăn nuôi, phát triển kinh tế và thực hiện các giao dịch thường ngày. Quan trọng hơn, nhận thức về giá trị của việc học được nâng lên, từ đó nhiều gia đình quan tâm hơn đến việc học hành của con em.

Với những đóng góp bền bỉ trong công tác khuyến học, ngày 7/10/2026, Thiếu tá Lò Văn Thoại vinh dự đại diện cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La tham dự Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện các quyết định của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng xã hội học tập và Đại hội biểu dương các mô hình học tập tiêu biểu toàn quốc giai đoạn 2021-2025 do Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam tổ chức tại Hà Nội.

Trên những nẻo đường biên giới, người lính Biên phòng Sơn La vẫn ngày đêm “4 cùng”: cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc với đồng bào. Với Thiếu tá Lò Văn Thoại, mỗi con chữ được trao đi là thêm một cơ hội để người dân tiếp cận tri thức, vươn lên trong cuộc sống. Hành trình ấy góp phần củng cố tình đoàn kết quân dân, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc, cùng bảo vệ bình yên nơi phên dậu Tổ quốc.

Có thể bạn quan tâm