Những tối cuối tuần, các thành viên Câu lạc bộ Chèo thôn Yên Mỹ, xã Thuận An lại cùng nhau luyện tập những làn điệu truyền thống. Được xây dựng từ năm 2011, Nhà văn hóa thôn Yên Mỹ có diện tích khoảng 180 m², trước đây chủ yếu phục vụ hội họp, sinh hoạt đoàn thể. Thực hiện mô hình “Nhà văn hóa-Sức sống mới”, không gian được sắp xếp lại, bổ sung tủ sách cộng đồng, góc đọc, khu vực giới thiệu truyền thống của thôn và góc chuyển đổi số. Nội quy, bảng thông tin và lịch hoạt động được công khai, giúp các câu lạc bộ chủ động tổ chức, duy trì sinh hoạt nền nếp.
Bà Phạm Thị Chợ, thành viên Câu lạc bộ Chèo Yên Mỹ vui mừng khi nhà văn hóa được sắp xếp lại khang trang, đẹp hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho các thành viên tập luyện, giao lưu, góp phần gìn giữ văn hóa truyền thống quê hương. Trưởng thôn Yên Mỹ Nguyễn Văn Quyết chia sẻ, mô hình mới đặt ra yêu cầu nâng cao trách nhiệm quản lý, khai thác nhà văn hóa. Nơi đây không chỉ phục vụ hội họp, tổ chức sự kiện mà cần trở thành địa chỉ quen thuộc để người dân gặp gỡ, học tập, rèn luyện sức khỏe...
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thuận An Nguyễn Thanh Hương, mô hình là bước khởi đầu đổi mới cách tổ chức, khai thác nhà văn hóa, hướng tới xây dựng không gian sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, học tập và kết nối cộng đồng. Hiệu quả cần được đánh giá qua hoạt động thường xuyên, sự duy trì của các câu lạc bộ và mức độ tham gia thực chất của người dân.
Phường Phú Lương lựa chọn thực hiện mô hình “Nhà văn hóa tự chủ toàn diện, đa dạng hóa loại hình sinh hoạt cộng đồng”. Nhà văn hóa Huyền Kỳ 1 của phường được chọn thí điểm với hội trường 350 chỗ ngồi, khu thể thao rộng hơn 300m². Mô hình hướng tới đa dạng hóa câu lạc bộ, huy động người dân tham gia quản lý, vận hành, đẩy mạnh xã hội hóa và chuyển đổi số. Câu lạc bộ Nghệ thuật truyền thống cũng được thành lập nhằm gìn giữ, lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc.
Tại phường Bồ Đề, mô hình “Không gian văn hóa-Kết nối cộng đồng” ở Nhà sinh hoạt cộng đồng chung cư Hanoi Homeland-Tổ dân phố số 23 xuất phát từ nhu cầu giao tiếp của cư dân đô thị. Không gian được bố trí khu đọc sách báo, nơi giao lưu văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt của các câu lạc bộ võ thuật, aerobic. Ông Hoàng Minh, cư dân tòa CT2A cho rằng, việc bố trí không gian tại nhà sinh hoạt cộng đồng giúp trẻ có thêm cơ hội giao lưu, người lớn có nơi gặp gỡ hàng xóm. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Bồ Đề Đào Thị Hoa cho biết, mô hình hướng tới gắn kết các cư dân, xây dựng cộng đồng đoàn kết. Quan trọng hơn, người dân không chỉ thụ hưởng mà còn là chủ thể xây dựng, tổ chức và vận hành mô hình.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thành phố hiện có 4.710 thiết chế văn hóa cơ sở, trong đó có 4.534 nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng thôn, tổ dân phố. Bài toán đặt ra không chỉ là đầu tư thêm công trình mà còn phải khai thác hiệu quả những không gian hiện có. Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phạm Xuân Tài cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thành phố đang rà soát hệ thống thiết chế để có phương án quản lý, khai thác phù hợp. Trọng tâm là đổi mới nội dung, mở rộng không gian phục vụ cộng đồng, nâng chất lượng đội ngũ vận hành và tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số. Đáng chú ý, toàn bộ 126 xã, phường đã đăng ký mô hình “Mỗi xã, phường có một mô hình hay, cách làm hiệu quả phát huy hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở”.
Từng địa phương đang tìm cách làm phù hợp nhu cầu thực tế. Nhà văn hóa chỉ thật sự có sức sống khi người dân thường xuyên đến đọc sách, tập luyện, trò chuyện và cùng tổ chức hoạt động. Khi trở thành chủ thể của không gian chung, mỗi người sẽ góp phần vun đắp những mối liên kết cộng đồng bền chặt hơn.
