Năm nguyên tắc ra đề thi trắc nghiệm

Ngày 27-1, Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng Bộ Giáo dục và Ðào tạo (KT và KÐCL) tổ chức kiểm tra khảo sát trắc nghiệm các môn lý, hóa, sinh đối với học sinh lớp 12 một số trường THPT tại Huế, Ðà Nẵng. Ðể chuẩn bị cho đợt triển khai đại trà. Cục KT và KÐCL soạn thảo bộ đề thi trắc nghiệm, tài liệu này được đưa tới các sở giáo dục và đào tạo các địa phương (ngày 10-2) để các sở căn cứ vào đó, tổ chức thi thử trên địa bàn hoặc phổ biến tới các  trường THPT; trong đó, lưu ý tổ chức cho học sinh các lớp 10, lớp 11 nắm vững cách thi theo hình thức trắc nghiệm.

Theo nhiều chuyên gia giáo dục, việc ra đề thi trắc nghiệm cần dựa trên cơ sở phát triển năng lực trí tuệ học sinh ở sáu cấp độ, từ đơn giản đến phức tạp: ghi nhớ tri thức, lý giải, ứng dụng, phân tích, tổng hợp và bình xét. Chính vì thế trong quá trình học tập, trước tiên học sinh phải thuộc những kiến thức đơn giản, đó là nền tảng vững vàng để có thể phát triển năng lực nhận thức ở cấp cao hơn. Giáo viên là người định hướng, bồi dưỡng, dìu dắt học sinh trong quá trình phát triển năng lực từ cấp độ thấp đến cấp độ cao.

Vì vậy, việc ra đề hết sức quan trọng. Cần tránh việc ra đề ở cấp độ ghi nhớ tri thức và lý giải, nên đưa vào đề thi cấp độ ứng dụng, phân tích và tổng hợp, như vậy mới có thể nâng cao chất lượng dạy và học.

Theo đó, khi ra đề thi trắc nghiệm cần chú ý năm nguyên tắc: Một là, đề thi phải có độ khó hợp lý, tránh những đề thi kiểu kiểm tra trí nhớ, đánh đố học sinh. Hai, không nên ra đề thi kiểu phải học thuộc lòng, học vẹt. Ðề thi phải làm sao đánh giá được khả năng lý giải, ứng dụng, phân biệt và phán đoán của học sinh. Ba, nội dung đề thi phải bao hàm đầy đủ các cấp độ của nhận thức. Chẳng hạn, trong cấu trúc đề thi, sáu cấp độ của nhận thức có thể được phân theo tỷ lệ sau: 10% (ghi nhớ tri thức), 20% (lý giải), 30% (ứng dụng), 20% (phân tích), 10% (tổng hợp), 10% (bình xét). Bốn, có thể đưa vào đề thi một tỷ lệ nhất định loại trắc nghiệm kép (loại trắc nghiệm có nhiều hơn một đáp án đúng). Như vậy sẽ có thể kích thích sự tư duy, khă năng phân biệt ở trình độ cao của học sinh. Năm, với đề trắc nghiệm chọn một trong bốn đáp án, xác suất đúng sẽ là 25%. Có những học sinh sẽ "đoán mò". Do đó, có hiện tượng "ăn may". Vì thế giáo viên khó đánh giá một cách chính xác học lực từng học sinh. Nếu sử dụng phương pháp "trừ điểm ngược" (đưa ra đáp án sai, sẽ bị trừ điểm), ở mức độ nhất định có thể hạn chế kiểu chọn bừa đáp án của học sinh.

Nếu các cán bộ ra đề thi theo kiểu trắc nghiệm nắm vững năm nguyên tắc trên, trong một chừng mực nhất định, có thể làm thay đổi phương pháp giảng dạy của giáo viên.