Một lần tới Tả Phìn - Sa Pa

NDĐT - Trong chuyến công tác tới Lào Cai, chúng tôi đã có dịp tới xã Tả Phìn, huyện Sa Pa. Hòa mình vào cùng dòng chảy cuộc sống nơi đây, chúng tôi đã có dịp trải nghiệm nhiều điều thú vị về vùng đất này.

Thứ Ba, ngày 03/05/2016 - 15:51

Tả Phìn được biết đến với vẻ đẹp hoang sơ, khí hậu mát mẻ, trong lành. Ảnh: Phan Anh

Điểm đến trải nghiệm

Từ trung tâm thị trấn Sa Pa, qua hơn 10 km đường núi chúng tôi tới Tả Phìn. Nơi đây được biết đến với vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ, khí hậu mát mẻ trong lành. Địa hình caster là điểm đặc trưng nhất của vùng đất núi đá vôi này. Nếu như thị trấn Sa Pa đẹp với dáng vẻ trầm mặc của nhà thờ đá cổ thì Tả Phìn có tu viện cổ đồ sộ sừng sững giữa núi rừng. Đến nay, tu viện vẫn lưu giữ những giá trị văn hóa và nét kiến trúc độc đáo của riêng mình.

Từ UBND xã, theo chân cô gái người Dao đỏ dẫn đường, chúng tôi đi sâu vào trong các thôn. Ấn tượng đầu tiên là con đường xuống thôn. Nền đường là nền đá vôi cứng với nhiều vân đá kỳ ảo. Bởi đặc điểm địa hình caster, nên nhà cửa ở đây khó xây nhà cao tầng. Con đường dẫn lên thôn uốn lượn xuyên qua màu xanh của ruộng nương cùng những mái nhà lúp xúp của bà con dân tộc. Các cửa hàng bán đồ lưu niệm hai bên đường đủ sắc màu. Các sản vật ở đây chủ yếu là sản phẩm thêu, dệt thổ cẩm đủ kiểu dáng và sắc màu trông thật bắt mắt. Từ những chiếc ba lô, túi khoác du lịch, đến chiếc khăn, túi xách tay, ví đựng tiền, tấm áo choàng thổ cẩm... với những hình khối, mô típ rực rỡ.

Người bán hàng với nụ cười thân thiện chia sẻ: những sản phẩm này hoàn toàn do bàn tay khéo léo tài hoa của các chị em người Mông, người Dao tạo nên với đường nét hoa văn, họa tiết cây cỏ hoa lá, chim muông. Thổ cẩm của người Mông dệt trên khung cửi bằng sợi lanh, thổ cẩm của người Dao được thêu tay qua từng đường kim mũi chỉ bằng sợi tơ tằm. Nét đặc sắc trong cách thêu của người Dao là tất cả chi tiết hoa văn, dù nhỏ nhất, đều được thực hiện bằng tay.

Được biết, sản phẩm hàng hoá làm ra ở đây được bày bán trực tiếp cho khách hoặc có thể bán gián tiếp thông qua việc cung cấp các mặt hàng này cho các quầy thổ cẩm ở chợ văn hoá dân tộc, các cửa hàng bán đồ lưu niệm của thị trấn Sa Pa.

Cư dân nơi đây phần lớn là đồng bào dân tộc Dao và Mông với bản sắc văn hoá truyền thống độc đáo. Tả Phìn không chỉ có nghề thêu, dệt thổ cẩm mà từ lâu, tắm lá thuốc của người Dao đỏ là "đặc sản" không thể bỏ qua của mảnh đất này.

Để có trải nghiệm với "đặc sản" này, chúng tôi tới thăm hộ gia đình ông Chảo Quẩy Vạng, đội 4, thôn Sả Xéng người Dao đỏ. Gia đình ông Vạng là một trong nhiều hộ gia đình mở dịch vụ tắm, ngâm lá thuốc. Khu tắm gia đình đầu tư chia ô kín đáo, các thùng nước ngâm, tắm đóng từ gỗ, nước thuốc được pha chế cẩn thận. Ngâm mình trong thùng nước thuốc nóng với mầu thuốc nâu sậm đặc trưng, những mệt mỏi tích tụ sau chặng đường dài tan biến.

Bài thuốc tắm người Dao đỏ được tích lũy từ kinh nghiệm lấy thuốc chữa bệnh từ lâu đời, trao truyền từ đời này sang đời khác. Qua câu chuyện với ông Vạng, chúng tôi được hiểu thêm nhiều hơn về bài thuốc này. Một thùng nước tắm thuốc được tổng hợp từ hàng chục loại thảo dược khác nhau. Các loại cây này do gia đình lên rừng thu hái về. Thuốc tắm được lấy từ cành, lá cây tươi. Gia đình pha trộn theo tỷ lệ nhất định rồi đun thành nước thuốc tắm. Hiện nay, gia đình cũng có đóng gói thuốc lá khô để bán cho du khách khi có nhu cầu mua mang về. Thời gian lấy thuốc cũng phải được tính toán kỹ lưỡng để thuốc có chất lượng tốt nhất. Sau đó là công tác sao thuốc và pha trộn các loại thuốc để có công dụng chữa bệnh, tẩy độc hiệu quả.

Bên mâm cơm dọn sẵn, anh Chảo Vần Phú hồ hởi: Từ khi gia đình mở dịch vụ tắm, lượng khách tới đây ngày một đông. Thu nhập gia đình được cải thiện. Đông khách có vất vả nhưng mà vui.

Cách làm du lịch ở Tả Phìn cũng rất độc đáo. Nhiều hộ dân đã xây dựng nhà sàn để phục vụ du khách có nhu cầu sinh hoạt cộng đồng. Nhà Chảo Vần Phú cũng xây dựng được nhà sàn với bốn phòng ngủ riêng biệt và khu sinh hoạt chung. Cứ vào dịp cuối tuần, Chảo Vần Phú phục vụ khách tắm lá thuốc người Dao đỏ, ăn uống. Thảo nào, Chảo Vần Phú nấu nướng khéo thế, tay chặt gà, thái măng cứ thoăn thoắt.

Đoạn đường hoàn toàn bằng đá tự nhiên nối từ trụ sở UBND xã lên thôn Sả Xéng. Ảnh: Phan Anh

Người Dao đỏ với nụ cười thân thiện bên sạp hàng thổ cẩm. Ảnh: Phan Anh

Tả Phìn là một xã vùng cao, miền núi nằm ở phía đông bắc của huyện Sa Pa gồm sáu thôn bản. Diện tích tự nhiên là 2.718 ha, cách trung tâm huyện Sa Pa 12 km. Tổng dân số có 630 hộ, 3063 nhân khẩu với năm dân tộc Mông, Dao, Kinh, Tày, Giáy sống xen kẽ.

Phát triển kinh tế bền vững

Đặc điểm tự nhiên với một ngày bốn mùa, con người hiếu khách, dễ hòa đồng, Tả Phìn đang mở ra nhiều loại hình du lịch hút du khách đến tham quan. Sau khi tuyến đường cao tốc Hà Nội - Lao Cai đưa vào sử dụng, lượng khách đến với nơi đây ngày càng tăng. Các thế mạnh trong phát triển du lịch tại Tả Phìn đang được chính quyền và bà con nơi đây phát huy hiệu quả.

Tại đề Đề án "Phát triển kinh tế du lịch tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2011-2015", Tả Phìn là một trong hai xã được quy hoạch làng văn hóa truyền thống dân tộc trở thành điểm du lịch kiểu mẫu.

Câu lạc bộ thổ cẩm của xã được thành lập và duy trì nhằm giới thiệu sản phẩm thổ cẩm dân tộc Mông, Dao. Các hoạt động xúc tiến du lịch được tăng cường, chất lượng của hệ thống cơ sở lưu trú du lịch ngày một nâng cao phần nào đáp ứng được nhu cầu của nhiều khách du lịch đến với xã; nhiều hoạt động liên kết, hợp tác phát triển du lịch được đẩy mạnh...

Chị Lý Mẩy Pham, Chủ tịch Hội phụ nữ xã với nụ cười rạng rỡ cho biết: Hội phụ nữ đã đẩy mạnh việc tuyên truyền vận động chị em trong mô hình phát triển kinh tế hộ gia đình. Chi hội tại các thôn đã tiến hành họp định kỳ, thường xuyên tư vấn tiến bộ khoa học áp dụng trong sản xuất, chăn nuôi. Ý thức của bà con ngày được được nâng cao. Thu nhập của bà con hàng năm đều tăng.

Không chỉ có đầu tư, phát triển du lịch, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng đã được địa phương chú trọng vào các loại cây trồng có năng suất, chất lượng tốt mang lại hiệu quả kinh tế cao, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng như hoa phong lan, atisô, cây thuốc tắm, cây ăn quả...

Chủ tịch UBND xã Tả Phìn Đỗ Minh Trí là giáo viên tăng cường nhưng rất thông thạo địa bàn, chia sẻ: Điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại địa phương phù hợp với cây phong lan. Việc phát triển cây phong lan tại địa phương được chú trọng. Cây phong lan mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tổng doanh thu từ cây lan trong toàn xã ước đạt 10 đến 12 tỷ đồng/năm.

Tuy nhiên, để có được tổng giá trị như vậy, bà con nơi đây cũng phải trải qua nhiều khó khăn. Giá thành đầu tư ban đầu và công lao động cho cây hoa chiếm từ 50 đến 60% giá trị. Một cây hoa đến khi thu hoạch phải qua chu kỳ chăm sóc mất bốn năm. Khắc phục khó khăn đó, bà con có kế hoạch gối vụ bảo đảm duy trì giống cây hoa nhằm phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, lá thuốc tắm được bà con khai thác trong tự nhiên, đến nay mới bắt đầu gây trồng. Việc gây trồng chỉ được một số loài do nhiều cây thuốc là loài cộng sinh, chỉ phát triển trong tự nhiên. Đến nay, địa phương đã chủ động trong việc tuyên truyền, vận động bà con tránh khai thác tận thu cây thuốc bảo đảm phát triển bền vững.

Rời Tả Phìn, chúng tôi lên đường tiếp tục hành trình Tây Bắc. Để lại phía sau, những màu xanh của ruộng nương bậc thang ngút tầm mắt. Chia tay Tả Phìn là chúng tôi đã tạm biệt vùng đất với nhiều "đặc sản" thú vị, con người thân thiện. Hy vọng rằng, Tả Phìn sẽ được quan tâm đầu tư hơn nữa, góp phần thu hút khách du lịch, đổi thay diện mạo kinh tế địa phương và trở thành điểm du lịch sinh thái, văn hóa nổi tiếng của Sa Pa, Lào Cai.