Một hướng phát triển của nông nghiệp TP Hồ Chí Minh

Làm giàu từ hoa

Mở đầu câu chuyện về cây hoa mai vàng, chị Ðinh Thị Gái ở tổ dân phố 27, khu phố 4 phường Hiệp Bình Chánh, quận Thủ Ðức cho biết: "Trồng mai dễ mà khó, khó mà dễ. Mai là giống cây dễ sống. Cái khó là phải chăm sóc sao cho cây không bị sâu bệnh, đặc biệt là phải biết cách cho cây bung nhiều nụ, nở hoa đúng vào dịp Tết Nguyên đán. Nếu hoa nở sớm hơn hoặc muộn hơn, dù chỉ một vài ngày coi như mất toi công sức chăm bón, niềm hy vọng của cả một năm". So với những người trong nghề, thâm niên trồng mai của chị Gái chưa phải cao, khoảng hai chục năm. Thật sự làm cho có bài bản thì chỉ mới dăm bảy năm nay. Tuy thế, do biết áp dụng kỹ thuật lại ham tìm tòi, nghiên cứu, đúc rút kinh nghiệm nên vườn mai của chị nhìn mát mắt. Cây nào cũng xanh, cành lá sum suê, đứng ngay hàng, thẳng lối kín cả khu vườn. Không như những nhà vườn khác, chị Gái chỉ chuyên trồng mai nguyên liệu (cây gốc để các nhà vườn làm mai ghép). Một cây mai tứ quý trồng khoảng bảy năm là có thể làm gốc ghép được, để lâu hơn, thân cây to hơn bán càng được giá. Theo chị Gái, giá bán một gốc mai nguyên liệu dao động tùy thời điểm, nhưng không dưới 300 nghìn đồng. Vườn mai 10 nghìn cây, trong diện tích trên dưới 4.000 m2, khi thu hoạch cầm chắc ba tỷ đồng. Nếu đem chia đều cho 10 năm thì bình quân mỗi năm cũng có 300 triệu đồng. Trên diện tích chưa đến 0,5 ha mà thu được như vậy là niềm mơ ước của không ít nông dân.

Thủ Ðức là quận có nhiều nông dân chọn cây mai làm cây trồng chủ lực trong sản xuất nông nghiệp. Quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh, diện tích trồng trọt ngày càng thu hẹp thì trồng cây gì có giá trị kinh tế cao là xu hướng tất yếu, phù hợp với chương trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp mà TP Hồ Chí Minh đang quyết liệt thực hiện. Với lợi thế về đất đai, khí hậu, mai vàng là cây trồng lâu đời của nông dân Thủ Ðức. Từ những năm 1991 - 1992 đến nay, do nhu cầu của xã hội, số đông nông dân chuyển từ trồng cây mai vườn sang trồng mai ghép, bông to, nhiều cánh, nhiều mầu, cánh hoa ít rụng và giá bán cao gấp nhiều lần so với mai vườn. Theo nhiều nhà vuờn ở phường Hiệp Bình Chánh, một cây mai nguyên liệu giá mua chỉ vài trăm nghìn đồng, nhưng sau khi ghép, nếu nuôi dưỡng, chăm sóc tốt, dịp Tết có giá bán ba, bốn triệu đồng. Gốc ghép lớn, dáng đẹp giá lên đến hàng chục triệu đồng. Một nhà vườn trung bình mỗi năm cũng có thể đưa ra thị trường hàng trăm gốc mai, thu nhập mỗi năm hàng trăm triệu đồng là chuyện bình thường. Những vườn lớn như vườn mai Út Cao của ông Lê Văn An, khu phố 9; vườn mai, lan của ông Lê Văn Trọng, khu phố 9; vườn mai và lan của bà Trần Thu Hương, khu phố 7; vườn mai ghép, mai bon-sai của ông Nguyễn Anh Tuấn, khu phố 6... thì số tiền thu về hằng năm ước tính hàng tỷ đồng. Giàu lên từ hoa là một thực tế của nhiều nông dân TP Hồ Chí Minh. Chả thế mà chỉ riêng Hội Nông dân phường Hiệp Bình Chánh có tới 165/167 hội viên chuyên nghề trồng hoa. Nếu tính cả 157 xã viên Hợp tác xã nông nghiệp nữa thì phường Hiệp Bình Chánh có tới hơn 300 hộ nông dân lấy hoa làm cây trồng chủ yếu.

Ðịnh hướng lâu dài

Giá trị kinh tế cao, không tốn nhiều diện tích, hoa, cây cảnh là loại cây trồng phù hợp với nền nông nghiệp đô thị. Do vậy, những năm gần đây, diện tích trồng hoa ở TP Hồ Chí Minh tăng khá nhanh, nhất là với những loại cho giá trị kinh tế cao. Về chủng loại, hoa, cây cảnh của thành phố khá đa dạng. Mai thì có mai vườn, mai ghép; bon-sai; các loại kiểng (cây cảnh) lá, kiểng trưng làm đẹp các công trình. Hoa nền bao gồm các loại cúc, huệ, thược dược, hướng dương. Ðây là những giống hoa vòng đời ngắn, thu hoạch thường xuyên, hằng tháng, nên được nhiều nông dân các địa phương Bình Chánh, Gò Vấp, Hóc Môn... trồng quanh năm. Riêng hoa lan, dù yêu cầu kỹ thuật chăm sóc cao hơn nhưng do lợi nhuận khá cao nên những năm gần đây cũng phát triển nhanh cả về diện tích, giá trị sản lượng. Năm 2003, cả thành phố chỉ có 20 ha hoa lan, đến năm 2008, diện tích phát triển đến 86 ha và hiện nay, đất dành cho trồng lan xấp xỉ 100 ha.

Với ưu thế là cây trồng truyền thống, đem lại thu nhập cao, mai vàng được chọn là cây trồng chủ lực trong cơ cấu hoa và cây cảnh của thành phố. Năm 2003, diện tích mai mới chỉ có 190 ha, năm 2007 tăng lên 278 ha và đến nay, chỉ tính các vườn tập trung diện tích hoa mai đã lên đến 404 ha... Tại quận Thủ Ðức, năm 2006, UBND quận triển khai dự án xây dựng "Làng hoa kiểng Thủ Ðức" tại các phường Linh Ðông, Hiệp Bình Chánh và Hiệp Bình Phước. Trên cơ sở đã có gần 350 hộ nông dân trồng hoa, trên diện tích 94 ha, UBND các phường vận động nông dân tiếp tục đầu tư phát triển sản xuất, cải tạo vườn tạp, chuyển đổi diện tích trồng các loại cây hiệu quả kinh tế không cao sang trồng hoa; phát triển hoa, cây cảnh trong các mô hình VAC, VA... để đến năm 2010, toàn làng "hoa kiểng Thủ Ðức" có diện tích trồng hoa lên 130 ha với 482 hộ nông dân tham gia, giá trị sản lượng mỗi năm đạt 130 tỷ đồng. Cùng với đó phát triển các dịch vụ gia tăng như thành lập các khu, vườn du lịch sinh thái phục vụ khách du lịch ven sông Sài Gòn, góp phần tăng thêm thu nhập cho nông dân thông qua các hoạt động dịch vụ ngoài nông nghiệp, như tham quan, câu cá giải trí...

Giúp nông dân phát triển hoa, cây cảnh, ngoài hỗ trợ giống, nhất là nguồn giống nhập ngoại, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Hồ Chí Minh còn tổ chức hàng chục lớp huấn luyện kỹ thuật trồng, chăm sóc hoa, cây cảnh cho nông dân. Bên cạnh đó, với chương trình vay vốn ưu đãi, mỗi năm có hàng trăm nông dân được vay hàng chục tỷ đồng đầu tư cho các vườn hoa. Thí dụ, từ năm 2007 đến nay có 147 nông dân được vay 29,9 tỷ đồng để trồng hoa mai. Năm 2008, thêm 56 hộ nông dân khác được vay tổng số vốn 15,05 tỷ đồng trong chương trình hỗ trợ lãi suất cho nghề trồng hoa...

Khép lại câu chuyện về hoa, cùng với những lời phàn nàn về tình trạng ngập nước thường xuyên ở các vườn hoa thuộc các quận, huyện ven sông Sài Gòn, chị Ðinh Thị Gái ước ao: "Phải chi có nguồn tiêu thụ ổn định thì người trồng hoa ở thành phố đỡ một khoản lo". Thực tế là vậy, nếu khâu liên kết tiêu thụ sản phẩm được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức tốt hơn thì nghề trồng hoa ở TP Hồ Chí Minh mới thật sự phát triển bền vững.

XUÂN HÙNG