Mở rộng liên kết giúp phát triển bền vững cây khoai tây

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, năm 2025 cả nước trồng 20,6 nghìn ha khoai tây, năng suất 174 tạ/ha, sản lượng 358 nghìn tấn, tập trung ở Trung du miền núi phía bắc, Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ…

Giám đốc Trung tâm khuyến nông tỉnh Thanh Hóa Lê Thị Huyền Thu cho biết: “Thanh Hóa là địa phương có diện tích đất nông nghiệp lớn cùng hệ sinh thái cây trồng đa dạng. Trong chiến lược chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ứng phó biến đổi khí hậu và gia tăng giá trị trên một đơn vị diện tích, khoai tây được xác định là một trong những cây màu vụ đông trọng điểm vì có thời gian sinh trưởng ngắn, giá trị kinh tế tương đối cao, nhất là khả năng phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa gắn với doanh nghiệp chế biến. Thực tiễn sản xuất những năm gần đây cho thấy, cây khoai tây đang ngày càng khẳng định được vị trí trong cơ cấu cây trồng vụ đông của tỉnh”.

Qua thống kê, những năm qua, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã từng bước hình thành các vùng sản xuất khoai tây hàng hóa, tập trung ở các xã: Nga Sơn, Tống Sơn, Hồ Vương, Ba Đình, Hoa Lộc, Hoằng Châu, Hoằng Thanh, Hoằng Tiến, Vạn Lộc, Công Chính…

Trong chiến lược chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ứng phó biến đổi khí hậu và gia tăng giá trị trên một đơn vị diện tích, khoai tây được xác định là một trong những cây màu vụ đông trọng điểm vì có thời gian sinh trưởng ngắn, giá trị kinh tế tương đối cao, nhất là khả năng phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa gắn với doanh nghiệp chế biến.

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thanh Hóa Lê Thị Huyền Thu

Những năm gần đây, hằng năm trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa sản xuất từ 1.000 đến 1.500ha khoai tây với năng suất bình quân từ 18 đến 20 tạ/ha, sản lượng 20 đến 25 nghìn tấn.

Một trong những điểm sáng sản xuất khoai tây của Thanh Hóa là đã hình thành được mối liên kết giữa doanh nghiệp-hợp tác xã-nông dân. Hết năm 2025, toàn tỉnh có 6 doanh nghiệp tham gia đầu tư, liên kết sản xuất và bao tiêu khoai tây. Trong chuỗi liên kết này, doanh nghiệp hỗ trợ nông dân về giống, vật tư, phân bón, chuyển giao kỹ thuật và thu mua sản phẩm thông qua hợp tác xã giúp nhân dân yên tâm sản xuất.

Sản xuất khoai tây ở Việt Nam tiềm năng phát triển còn lớn; quỹ đất và sản xuất vụ đông ở phía bắc còn nhiều dư địa để phát triển loại cây trồng này.

Ông Lê Như Thịnh, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật

Mặc dù vậy, theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Miền, Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm, sản xuất khoai tây ở nước ta còn những tồn tại do một số nơi bà con nông dân vẫn sử dụng củ giống qua nhiều thế hệ nhân giống trong điều kiện kiểm soát chưa chặt chẽ nên có thể tích lũy mầm bệnh, suy giảm năng suất, chất lượng củ. Ngoài ra, nông dân bón phân theo kinh nghiệm, chưa căn cứ đầy đủ vào độ phì đất, nhu cầu dinh dưỡng làm giảm hiệu quả sử dụng.

Bên cạnh đó, sản xuất khoai tây còn nhỏ lẻ, chất lượng chưa đồng đều và năng lực bảo quản, sơ chế còn yếu, ảnh hưởng đến tính ổn định của chuỗi cung ứng; sản xuất khoai tây trong nước mang tính mùa vụ, chủ yếu ở vụ đông ở các địa phương phía bắc, trong khi nhu cầu tiêu thụ quanh năm dẫn đến phụ thuộc vào nhập khẩu.

Trao đổi về vấn đề này, ông Lê Như Thịnh, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho rằng: “Sản xuất khoai tây ở Việt Nam tiềm năng phát triển còn lớn; quỹ đất và sản xuất vụ đông ở phía bắc còn nhiều dư địa để phát triển loại cây trồng này; bộ giống đa dạng; nhiều doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, sản xuất và bao tiêu sản phẩm. Tuy nhiên, sản xuất khoai tây cũng còn gặp những khó khăn do dịch chuyển lao động làm gia tăng tình trạng thiếu nhân lực; bệnh mốc sương và thiếu giống kháng bệnh gây áp lực lên sản xuất; mưa đầu vụ và nhiệt độ cao bất thường làm tăng rủi ro”.

Tại tọa đàm, các đại biểu cho rằng, để phát triển cây khoai tây bền vững, thời gian tới các địa phương cần khuyến khích chọn tạo giống trong nước và khảo nghiệm giống tiềm năng để đưa vào sản xuất; hoàn thiện quy trình sản xuất giống sạch bệnh giúp giảm giá thành; quy hoạch vùng trồng phù hợp, đúng điều kiện đất đai, thổ nhưỡng, thời vụ và áp dụng đồng bộ cơ giới hóa trong sản xuất; chuẩn hóa quy trình sản xuất giúp tăng năng suất, chất lượng sản phẩm; đẩy mạnh liên kết sản xuất với doanh nghiệp làm hạt nhân, hợp tác xã làm cầu nối và nông dân là chủ thể sản xuất...