Mật ngọt Sơn Hòa đỏ lựng môi...

Vượt cơn "bĩ cực"

Lâu lắm, tôi mới gặp lại ông, Tổng Giám đốc Công ty TNHH công nghiệp KCP Việt Nam (KCP) K.Su-bai-a. Vẫn cái vẻ phong trần nắng gió, bụi bặm rất nông dân ấy, nụ cười hóm hỉnh, lời chào gần gũi như thuở mới đặt chân đến vùng núi Sơn Hòa. Thấm thoắt, cũng ngót nghét 14 năm. 14 năm, quãng thời gian không dài, nhưng với ông K.Su-bai-a, đó là cả một câu chuyện thăng trầm đong đầy mồ hôi, nước mắt để tạo nên kỳ tích. Trước đó, K.Su-bai-a đã có gần bảy năm trời làm Giám đốc Công ty cung cấp kỹ thuật cho nhà máy đường tại Huế. Rồi doanh nghiệp này ngấp nghé bờ vực phá sản.

Vốn xuất thân nông dân nghèo khổ, từng làm việc tại Công ty TNHH KCP Ấn Độ, chuyên sản xuất, chế biến mía đường, với kinh nghiệm dày dặn, K.Su-bai-a mày mò, quyết tâm vực dậy công ty. Xác định, nguyên liệu là yếu tố chính quyết định thành công, ông tìm vào Phú Yên, nơi hàng chục nghìn nông dân trồng mía đang khó khăn về đầu ra cho cây mía. Và tại đây, bên dòng sông Ba hùng vĩ, mọc lên Nhà máy đường KCP Việt Nam (giờ là Công ty TNHH công nghiệp KCP Việt Nam). Cuộc hành trình vỏn vẹn 14 năm, nông dân trồng mía ở Phú Yên đã đổi đời.

...Chiều chầm chậm. Nắng rót mật phủ xuống những cánh đồng mía xanh mơn mởn, tít tắp chân trời. Tổng Giám đốc K.Su-bai-a nhớ lại "thuở hàn vi": 14 năm trước, công ty như một "anh nông dân trắng tay", mất mùa liên tiếp. Với bao khó khăn, thiếu thốn, anh nông dân ấy giờ đã vững vàng, đã cùng nông dân nơi đây xây được ngôi nhà mới cho mình, cho mọi người, có uy tín và có một tương lai tốt.

Giờ, sau nhiều năm chuyển vào Phú Yên, KCP đã vươn lên tốp dẫn đầu trong ngành công nghiệp mía đường Việt Nam về sản lượng và chất lượng, về các chính sách đãi ngộ đối với người nông dân, về các hoạt động xã hội từ thiện. Ông khoác tay, cười hiền hậu: Một tay làm chẳng lên non. Không có người trồng mía thì nhà máy cũng chào thua. Chúng tôi luôn đặt lợi ích người nông dân lên hàng đầu.

Công ty đã đầu tư gần 500 tỷ đồng xây dựng vùng nguyên liệu, trong đó có việc tham gia với các địa phương mở rộng nâng cấp hệ thống giao thông trong vùng; mỗi vụ công ty đầu tư cho người nông dân 130 đến 150 tỷ đồng cho bà con nông dân trong vùng nguyên liệu được giao.

Dẫn chúng tôi tham quan những triền đồi đượm gió, vị lãnh đạo doanh nghiệp người Ấn Độ tâm sự, năm nay miền trung nắng hạn kéo dài, đa phần diện tích mía chưa chủ động nguồn nước tưới, năng suất và sản lượng mía trong vùng nguyên liệu nhà máy sẽ giảm khoảng 15%. Vụ ép năm trước, nhà máy thu mua và chế biến 967 nghìn tấn mía cây, đạt cao nhất từ trước đến nay. Gần đây, thị trường biến động bất lợi cho ngành mía đường, nhưng không ảnh hưởng nhiều đến hoạt động của công ty. Đưa tay chỉ về phía công trường đang san ủi mặt bằng phía trước nhà máy, ông K.Su-bai-a tiếp lời, công ty đang gấp rút triển khai dự án nâng cấp, mở rộng nhà máy với tổng vốn đầu tư 50 triệu USD. Dự án chia làm hai giai đoạn: giai đoạn đầu trong vụ ép năm 2015-2016 sẽ nâng công suất nhà máy tại Sơn Hòa từ 5.000 tấn/ ngày (hiện tại) lên 8.000 tấn/ngày; đến niên vụ 2017-2018 sẽ đưa công suất nhà máy này lên 10.000 tấn/ngày. Cùng với đó, công ty nâng công suất nhà máy ở huyện Đồng Xuân lên 5.000 tấn/ngày. Như vậy, đến năm 2018, tổng công suất của Công ty mía đường KCP sẽ tăng gấp hai lần, đạt công suất 15.000 tấn/ngày. Lý giải tại sao phải gấp rút nâng công suất máy lên hai lần như hiện có, ông K.Su-bai-a nói, sẽ rút ngắn thời gian ép mía từ năm tháng như hiện nay xuống còn ba tháng, tập trung đầu tư cho vùng nguyên liệu theo chiều sâu, giúp nông dân cải tạo đồng mía theo hướng cánh đồng mẫu lớn; đưa cơ giới hóa vào sản xuất; điều chỉnh lịch thời vụ để cây mía khi thu hoạch đạt năng suất, chữ đường cao nhất để đôi bên cùng có lợi theo kiểu "làm ít, ăn nhiều".

"Qua cơn bĩ cực, đến hồi thái lai". Với K.Su-bai-a, đó không phải là quy luật tự nhiên, mà là thành quả của tình yêu con người với mảnh đất nặng nghĩa, nặng duyên này. Từ một nhà máy với công suất 2.500 tấn mía và chỉ chạy được 17% công suất tại Huế, công ty đã nâng công suất lên 5.000 tấn mía/ngày tại huyện Sơn Hòa và xây dựng thêm nhà máy tại huyện Đồng Xuân từ 100 tấn lên 1.000 tấn với tổng vốn đầu tư 51 triệu USD. Hoạt động của Công ty KCP tại Phú Yên đã góp phần thúc đẩy và ổn định tăng trưởng kinh tế - xã hội tại 41 xã của năm huyện, thị xã, trở thành nguồn thu nhập chính cho gần 10 nghìn hộ nông dân với hơn 40 nghìn lao động, với mức thu nhập bình quân 25 triệu đồng/người/năm; giải quyết việc làm ổn định cho 630 công nhân và làm lợi cho hàng nghìn hộ nông dân khác làm dịch vụ nông nghiệp và vận chuyển.

Ghi nhận công lao của "người nông dân" Ấn Độ hết lòng với Phú Yên, Bí thư Tỉnh ủy Đào Tấn Lộc nói, đến thời điểm này, trên lĩnh vực đầu tư trực tiếp nước ngoài vào địa phương, KCP là đơn vị làm ăn hiệu quả nhất. Lĩnh vực đầu tư của công ty phù hợp định hướng phát triển chung của tỉnh. Hiếm có doanh nghiệp nào bỏ ra hàng trăm tỷ đồng để xây dựng, phát triển vùng nguyên liệu, làm thay đổi hẳn bộ mặt nông thôn miền núi vốn cằn cỗi, nghèo khó. "Công ty KCP là doanh nghiệp nước ngoài đầu tiên đề nghị địa phương tạo điều kiện thành lập chi bộ đảng vào cuối năm 2010, ban đầu có 11 đảng viên và đến nay chi bộ đã có 21 đảng viên. Đối với ông K.Su-bai-a, ngoài việc quản lý, làm ăn có hiệu quả, ông rất quan tâm đến hoạt động của các phong trào đoàn thể. Đến nay các tổ chức công đoàn, đoàn thanh niên, hội cựu chiến binh đều hoạt động mạnh. Đó là một điều đặc biệt", Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên nhấn mạnh.

Thăm rẫy bằng xe hơi đời mới

Chuyện đó không lạ ở Phú Yên. Những nông dân xưa kia ngày ngày đi rừng, mưu sinh đủ thứ nghề, cơm không đủ no, áo không đủ mặc, giờ họ chỉ chuyên tâm trồng mía. Nguyên liệu phân, giống, đầu ra đã có KCP hỗ trợ. Nhờ mía, đời họ khấm khá. Hai từ "đói, nghèo" đã lùi vào dĩ vãng. Nhà nhà sắm ô-tô, những chiếc xe sang loang loáng trong nắng chiều, len lỏi đi thăm rẫy, trên những triền núi mênh mông sóng sông Ba, giờ thành nếp.

Ông Đoàn Đắc Miên ở xã Sơn Nguyên, huyện Sơn Hòa mỗi năm trồng 10 ha mía, nhờ đầu tư chủ động được nước tưới nên năng suất mía đạt gần 100 tấn/ha. Mỗi năm bán gần 1.000 tấn mía, thu nhập một tỷ đồng, lãi ba, bốn trăm triệu đồng một mùa. "Nếu không có Nhà máy KCP, mà nếu nhà máy này không phải là ông Subai-a điều hành, thì chưa chắc đã thắng lớn, người trồng mía chúng tôi cũng không được như hôm nay. Một ông giám đốc không quan cách, gần gũi làm bạn với nhà nông, luôn lắng nghe nông dân. Ông có kinh nghiệm làm mía đường và nghiên cứu sát thời tiết khí hậu từng vùng, từ đó mạnh dạn đầu tư lo nghĩ giúp dân. Giờ, người trồng mía cần gì, nhà máy sẵn sàng đầu tư hết. Từ khâu giống, vật tư, đến thiết bị máy móc, kỹ thuật canh tác, nông dân chỉ... ngồi rung đùi", ông Miên tếu táo.

Trong câu chuyện "được mùa, lãi lớn" năm nay, lão nông Hà Châu Ánh ở thị trấn Củng Sơn, phấn khởi: Thật khâm phục KCP ! Gia đình tôi từ chỗ chỉ có vài ha mía năng suất thấp, bán không ai mua, mỗi năm thu hoạch 40 đến 45 tấn/ha, nay đã phát triển lên hơn 60 ha, năng suất bình quân từ 75 đến hơn 80 tấn/ha, mỗi vụ thu lãi hơn một tỷ đồng. Niên vụ mía 2013 -2014, tôi liên kết "bốn nhà", trồng mía bằng cơ giới hóa theo mô hình cánh đồng mẫu lớn, áp dụng cơ giới hóa từ khâu làm đất, trồng, bón phân, làm cỏ trên diện tích hơn 10 ha. Đây là mô hình điểm của tỉnh Phú Yên, giúp cây mía tăng khả năng chống hạn và giảm chi phí 1,5 triệu đồng/ha so với cách trồng truyền thống.

Mặc dù năm nay nắng hạn, năng suất giảm, chỉ đạt 75 tấn/ha, trong khi mấy năm trước năng suất đạt 80 tấn/ha trở lên. Tuy vậy, so với nhiều người trồng mía khác, mía của gia đình tôi vẫn có năng suất vượt trội.

Nhiều nông dân thâm niên trồng mía ở Sơn Hòa kể, trước đây, vùng này mía trồng đến mùa người dân dùng che ép thủ công, mía chín không thu hoạch kịp đành chặt bỏ, nhiều vùng đồng bào dân tộc nghèo đói quanh năm. Khi có Nhà máy KCP mọc lên, huyện vận động người dân phát triển nhanh vùng nguyên liệu, thay đổi cách làm mới, đời sống của người nông dân đã chuyển biến mạnh mẽ. Theo Phó Bí thư Huyện ủy Sơn Hòa Cao Minh Hòa, chính cách điều hành của ông K.Subai-a đã chuyển biến nhanh cung cách làm ăn của người nông dân. Hiện nay, công ty có mã số riêng từng hộ nông dân thông qua hợp đồng. Các thông tin về lịch chặt mía, nhận tiền, nhận đầu tư nhà máy thông báo qua hệ thống tin nhắn qua điện thoại. Căn cứ theo đó người nông dân tự sắp xếp công việc, sau khi bán mía có phiếu trong tay bà con tự đến các ngân hàng gần nhất nhận tiền mà khỏi phải đến nhà máy chờ đợi như trước đây.

Mùa này đi trên tuyến quốc lộ 19C qua miền tây Phú Yên, những vùng mía bạt ngàn chuẩn bị vào mùa thu hoạch trải dài mầu xanh tít tắp từ các huyện đồng bằng Phú Hòa, Tuy An, thị xã Sông Cầu đến những vùng miền núi Đồng Xuân, Sơn Hòa, Sông Hinh. Hình ảnh những khu thị trấn, thị tứ sầm uất, hiện đại; những triệu phú trồng mía đi xe hơi đời mới, thu nhập hằng năm hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng không còn là chuyện hiếm. Rời Sơn Hòa, đâu đó trong tiếng gió từ núi đồi bát ngát mía, tiếng sóng sông Ba không át nổi tiếng máy reo, còn hiển hiện những vần thơ của cán bộ, công nhân Công ty KCP: Xanh đồng mía Xuân về chao cánh én/Nắng vàng tươi, Tết đến miệng ai cười/Sông Ba tiếng máy reo như hội/Mật ngọt Sơn Hòa đỏ lựng môi...