Mất an toàn tại các công trình xây dựng

Hiểm họa treo “lơ lửng”

Nếu đi dọc nhiều tuyến phố tại TP Hà Nội, có thể dễ dàng nhận thấy các công trình xây dựng nhà cao tầng, giao thông đang “làm ngơ” trước tính mạng của người dân khi cho phép những chiếc cần cẩu tháp vươn dài hàng chục mét, nằm ngang trên các tuyến đường đông đúc người qua lại. Thậm chí, nhiều công trình giao thông đang thi công tại những tuyến đường có mật độ phương tiện rất cao, nhưng vẫn thản nhiên để người đi đường qua lại ngay dưới chính những khối bê-tông, vật liệu xây dựng treo lơ lửng.

Đã có quá nhiều sự cố từ thi công mất an toàn tại các công trình giao thông mà giữ kỷ lục là “đại công trường” thi công tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông, một công trình trong nội đô với công trường nằm sát ngay cạnh các tuyến đường huyết mạch, có lưu lượng tham gia giao thông rất lớn. Từ việc đứt cáp trong lúc đang thi công, thanh thép rơi xuống đường khiến một người chết, hai người bị thương, đến giàn giáo bất ngờ đổ sập khiến một ta-xi bị hư hỏng nặng, đã khiến nhiều người qua lại đoạn đường này đều nơm nớp lo sợ. Chị Nguyễn Lê Minh Hằng, trú tại phường Thượng Đình, Thanh Xuân (Hà Nội) cho biết: Mỗi khi đi qua công trường thi công tuyến đường sắt trên cao tại đường Nguyễn Trãi, tôi chỉ biết nín thở, phóng xe thật nhanh để bớt đi cảm giác lo sợ những vật liệu kia có thể đổ sập xuống bất cứ lúc nào. Mới đây nhất, khoảng 1 giờ sáng ngày 11-3, tại công trình cầu vượt Hoàng Minh Giám – Nguyễn Chánh (Hà Nội) đã xảy ra một sự cố hết sức nghiêm trọng. Trong lúc đang thi công vận chuyển, tấm dầm thép dài tới 60 m, nặng 140 tấn đã bất ngờ đổ sập xuống, chắn ngang đường Trần Duy Hưng, rất may không có thiệt hại về người và tài sản. Các đơn vị phải mất vài giờ mới khắc phục được sự cố, ổn định giao thông trong khu vực.

Mặc dù sau những sự cố đó, đã có nhiều bản tường trình, kiểm điểm, kỷ luật, cam kết sẽ siết chặt công tác bảo đảm an toàn cho các phương tiện tham gia giao thông khi đi qua các công trình xây dựng, thế nhưng khi ý thức của người lao động còn kém, cùng sự cẩu thả của nhà thầu thi công, tư vấn giám sát lơ là, buông lỏng, không ai dám chắc được những sơ suất, những tai nạn như trên sẽ không tiếp tục xảy ra.

Điều này cũng đặt ra một câu hỏi lớn cho vấn đề kiểm soát quy trình an toàn trong thi công của nhà thầu, chủ đầu tư trong việc bảo đảm an toàn lao động, giao thông tại các công trường. Bởi trên thực tế, để bảo đảm an toàn, bản thân nhà thầu phải tuân thủ chặt chẽ quy trình, có phương án tổ chức giao thông một cách khoa học, hợp lý, đơn vị tư vấn giám sát,… phải thường xuyên có mặt tại công trường đốc thúc, giám sát. Thế nhưng, khi các sự cố kể trên xảy ra, theo báo cáo ban đầu, đã cho thấy các vị đại diện này không hề có mặt.

Buông lỏng quy định

Cục trưởng Quản lý xây dựng và Chất lượng công trình giao thông (Bộ Giao thông vận tải) Trần Xuân Sanh cho biết, các cơ quan quản lý nhà nước đã rất quan tâm và đã có hướng dẫn đầy đủ, chi tiết về an toàn lao động đối với các dự án công trình giao thông đang thi công ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Đặc biệt, đối với dự án Cát Linh - Hà Đông, hằng tuần Bộ Giao thông vận tải đều giao ban với nhà thầu, đơn vị tư vấn giám sát, yêu cầu các đơn vị thi công phải thực hiện đúng và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn. Sau những sự cố trên, cục đã nghiêm khắc kiểm điểm, giám sát, đôn đốc các nhà thầu, đơn vị thi công tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn cho người đi đường bằng việc sử dụng lá tôn cùng lưới chắn chung quanh công trường nhằm ngăn chặn vật liệu xây dựng rơi xuống đường. Nếu nhà thầu nào cố tình vi phạm sẽ bị đình chỉ thi công để hoàn thiện hệ thống phòng hộ lao động, nhằm bảo đảm an toàn cho người dân đi lại phía dưới đường và người lao động.

Ngoài ra, cũng phải kể đến một nguyên nhân khác dẫn đến sự buông lỏng trong quy định an toàn tại công trường do trên thực tế, tại một số dự án chủ đầu tư thường chỉ kiểm soát được nhà thầu chính, còn các nhà thầu phụ được thuê lại để thi công các hạng mục nhỏ không thể kiểm soát được. Đáng chú ý, do khối lượng công việc rất lớn, cho nên ngoại trừ một số công nhân có kỹ thuật cao, phần lớn nhà thầu phụ đều sử dụng lao động thời vụ (không ký hợp đồng lao động), thông qua một tổ trưởng được đại diện ủy quyền. Phần lớn những lao động này làm các công việc đơn giản như phụ hồ, vận chuyển cốt pha,… Vì khi thi công, nhà thầu phụ cho phép các tổ trưởng cơ chế “linh hoạt”, cụ thể, nhà thầu khoán cho tổ trưởng số lượng kinh phí và khống chế về mặt thời gian, việc thuê bao nhiêu lao động thời vụ do tổ trưởng quyết, miễn bảo đảm tiến độ và trong giới hạn kinh phí. Vì vậy, trên thực tế, những lao động này rất thiếu kỹ năng hoặc thiếu bảo hộ lao động cho nên làm việc cẩu thả, thiếu trách nhiệm dẫn đến xảy ra tai nạn là điều khó tránh khỏi.

Chính vì vậy, để bảo đảm ATGT, an toàn lao động cho các công trình giao thông, xây dựng đang thi công, thời gian tới, các cơ quan quản lý chất lượng công trình, các nhà thầu, chủ đầu tư cần sớm rà soát, điều chỉnh phương án tổ chức thi công sao cho hợp lý, tăng cường giám sát thi công trên công trường, bảo đảm việc thi công đúng quy định, phương án đã được duyệt. Cần nâng cao ý thức chấp hành, thực hiện an toàn lao động tại các đơn vị, doanh nghiệp. Mặt khác, với những nhà thầu chính nếu có thuê nhà thầu phụ để làm các gói thầu nhỏ, cần chọn lọc những nhà thầu có uy tín, chất lượng. Nếu không tuân thủ các kế hoạch và quy trình thi công đã phê duyệt, không tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo đảm an toàn trong quá trình thi công, không đáp ứng được yêu cầu về an toàn, chất lượng thì cần mạnh tay loại bỏ và thay thế. Bên cạnh đó, phải xử phạt thật nặng những nhà thầu vi phạm trong hoạt động xây dựng để xảy ra tai nạn, sự cố trong khi thi công. Có như vậy mới hạn chế được tình trạng mất an toàn lao động, ATGT tại các công trình đang xây dựng, giúp người dân mỗi khi đi ra đường bớt cảm giác lo sợ “tai bay vạ gió” từ trên trời rơi xuống.