Luật sư Nguyễn Hữu Thọ và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam

Qua hai lần thực hiện kế hoạch giải thoát (từ giữa năm 1960 đến tháng 6-1961) không hiệu quả, cuối năm 1961 lực lượng cách mạng Phú Yên đã giải thoát thành công luật sư. Sau nhiều tháng băng rừng vượt suối, ông đã về đến căn cứ địa Bắc Tây Ninh. Trở lại với nhà lá, giường tre ở chiến khu Dương Minh Châu, ông nhớ lại chuyến về thăm ngắn ngủi chiến khu Ðồng Tháp Mười năm xưa và xúc động nói: 'Lần này chắc ở đây lâu hơn, dù năm năm, mười năm hay lâu hơn nữa, tôi quyết tâm cùng đồng chí, đồng đội chiến đấu đến thắng lợi cuối cùng'.

Ông đã cùng đại diện các giới bắt tay chuẩn bị Ðại hội lần thứ nhất của Mặt trận. Luật sư Nguyễn Hữu Thọ nhấn mạnh:

'Với đường lối chủ trương đúng đắn, MTDTGPMNVN sẽ tập hợp đông đảo đồng bào miền nam, sẽ tranh thủ được sự đồng tình ủng hộ rộng rãi của anh em bè bạn khắp năm châu. Phải làm cho chính nghĩa của ta thấm sâu vào tim óc từng người dân miền nam, vạch trần bản chất phi nghĩa của chế độ Sài Gòn tay sai Mỹ, trên cơ sở đó xây dựng mau chóng lực lượng cách mạng về mọi mặt. Có như vậy, nhân dân miền nam cùng cả nước sẽ giải phóng miền nam, thống nhất đất nước, giành độc lập, tự do cho Tổ quốc'.

Tại căn cứ địa cách mạng Bắc Tây Ninh ngày 16-12-1962, trong Ðại hội lần thứ nhất MTDTGPMNVN, tám mươi đại biểu đại diện các chính đảng, đoàn thể, dân tộc, tôn giáo, lực lượng vũ trang giải phóng, cùng nhiều nhân sĩ trí thức tiêu biểu khác đã bầu luật sư Nguyễn Hữu Thọ làm Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTDTGPMNVN, với các Phó Chủ tịch, kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát kiêm Tổng thư ký, bác sĩ Phùng Văn Cung, đồng chí Võ Chí Công, ông YBith Aleo, đại đức Thôm Mê Thê Nhem, đồng chí Trần Nam Trung...

Lúc này, sau khi chủ nghĩa thực dân mới không lừa bịp được nhân dân miền nam, để đối phó với phong trào Ðồng khởi của nhân dân miền nam, đế quốc Mỹ chuyển sang chiến lược Chiến tranh đặc biệt, dùng vũ khí mới là máy bay lên thẳng vũ trang và xe bọc thép lội nước với chiến thuật 'bủa lưới phóng lao', nhằm tiêu diệt quân Giải phóng; đồng thời thi hành cái gọi là 'quốc sách ấp chiến lược', dựng lên hàng nghìn trại tập trung giam hãm hàng chục vạn người dân hòng 'tát nước bắt cá', tách người cộng sản ra khỏi dân, tận diệt những người yêu nước nổi dậy chống lại chúng. Ngày 2-1-1963, quân và dân miền nam với chiến thắng Ấp Bắc nổi tiếng, đã giáng một đòn quyết liệt vào chiến lược Chiến tranh đặc biệt của Mỹ. Thắng lợi của phong trào cách mạng đã làm gay gắt thêm mâu thuẫn trong nội bộ địch. Ngày 1-11-1963, một cuộc đảo chính ở Sài Gòn được chính quyền Mỹ bật đèn xanh, đã lật đổ chế độ gia đình trị Ngô Ðình Diệm. Mỹ hy vọng việc 'thay ngựa giữa dòng' sẽ giúp đàn áp hiệu quả hơn cuộc nổi dậy của nhân dân miền nam. Nhưng chúng đã lầm. Nhân dân miền nam, dưới ngọn cờ chính nghĩa của MTDTGPMNVN đã không ngừng giành thêm nhiều thắng lợi mới, nổi bật là trận Bình Giã, Ba Gia, Ðồng Xoài (1964 - 1965)...; đồng thời tiến lên phá tan từng mảng ấp chiến lược, làm thất bại chiến lược Chiến tranh đặc biệt của địch.

Trước tình hình mới Ðại hội lần thứ hai MTDTGPMNVN được tổ chức. Ðại hội khai mạc ngày 1-11-1964, đã có tác động mở rộng hơn nữa mặt trận chống quân xâm lược Mỹ và tay sai trên cơ sở đề ra 'những chính sách phù hợp hơn với các tầng lớp nhân dân'. Ðại hội nhất trí cử ra Ủy ban Trung ương (UBT.Ư) gồm bốn mươi chín vị trong số một trăm năm mươi đại biểu đến từ các địa phương, thuộc mọi tầng lớp nhân dân miền nam. Luật sư Nguyễn Hữu Thọ tiếp tục được cử làm Chủ tịch Ðoàn Chủ tịch UBT.Ư MTDTGPMNVN.

Thất bại trong Chiến tranh đặc biệt, đế quốc Mỹ chuyển sang chiến lược Chiến tranh cục bộ, đưa quân viễn chinh Mỹ trực tiếp tham chiến hòng cứu vãn chế độ Sài Gòn đang suy sụp.

Tuy nhiên, sau đợt phản công chiến lược mùa khô 1965 - 1966 thất bại, quân Mỹ muốn đánh một đòn quyết định vào cơ quan lãnh đạo Trung ương Cục miền nam và UBT.Ư MTDTGPMNVN đóng căn cứ ở Bắc Tây Ninh. Chiến dịch Gian-xơn Xiti với hơn 45 nghìn quân Mỹ, tiến hành trong mùa khô 1967 với khối lượng bom đạn, khí tài quân sự tối tân... đã vấp phải sự giáng trả mưu trí, dũng cảm và hiệu quả của quân dân miền nam, khiến chúng thất bại thảm hại.

Ngày 15-8-1967, Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ chủ trì Ðại hội bất thường của MTDTGPMNVN được tổ chức để chuẩn bị tăng cường cơ sở chính trị cho một cuộc tiến công quy mô lớn. Ðại hội thông qua Cương lĩnh Chính trị, gồm bốn chương trình lớn, nhằm đoàn kết rộng rãi hơn nữa các tầng lớp nhân dân trong công cuộc chống Mỹ, cứu nước.

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 của quân và dân miền nam đã nổ ra tại hàng trăm tỉnh, thành phố, thị xã, thị trấn... Quan trọng nhất là cuộc tiến công của quân dân cách mạng ở trung tâm đầu não Sài Gòn - Gia Ðịnh, nơi sào huyệt chỉ huy cuộc chiến tranh của Mỹ và tay sai ở Việt Nam.

Thất bại trong chiến lược Chiến tranh cục bộ, chính quyền Mỹ buộc phải chấm dứt vô điều kiện việc ném bom miền bắc, chấp nhận ngồi lại thương lượng để tìm giải pháp chính trị cho cuộc chiến tranh với sự có mặt của MTDTGPMNVN là một trong bốn bên thương lượng.

Một thắng lợi về chính trị khác là ngày 20-4-1968, tại căn cứ địa Bắc Tây Ninh, đại diện các nhân sĩ, trí thức, tư sản dân tộc, sinh viên, chức sắc các tôn giáo, công chức, sĩ quan ly khai chính quyền Sài Gòn tiến hành Ðại hội thành lập

'Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam' (LLDTDC&HBVN) do luật sư Trịnh Ðình Thảo làm Chủ tịch. Luật sư Trịnh Ðình Thảo cho rằng, việc luật sư Nguyễn Hữu Thọ được Ðại hội MTDTGPMNVN cử làm Chủ tịch UBT.Ư MTDTGP là một vinh dự lớn cho giới trí thức.

Với việc thành lập Liên minh các LLDTDC&HBVN, Mặt trận Dân tộc Thống nhất chống đế quốc Mỹ ở miền nam được mở rộng thêm.

Tháng 1-1969, Tổng  thống Mỹ R.Ních-xơn lên thay Tổng thống L.Giôn-xơn, đề ra chiến lược 'Việt Nam hóa chiến tranh', 'thay màu da trên xác chết', với tham vọng vừa rút được quân Mỹ về nước, vừa tăng cường quân Sài Gòn để chiến thắng cuộc chiến tranh của Mỹ ở miền nam Việt Nam. Vượt qua khó khăn, thử thách của những năm 1969, 1970, khi địch mở rộng chiến tranh ra toàn Ðông Dương, quân và dân miền nam 'ăn cơm vắt, uống nước rẽ, ngủ hầm bí mật', đã cùng quân dân hai nước bạn Lào và Cam-pu-chia dần dần tạo thế tạo lực đánh địch nhiều đòn đau, khôi phục thế làm chủ cho nhân dân ba nước trong thế Ðông Dương là một chiến trường thống nhất.

Ngày 6-6-1969, MTDTGPMNVN, Liên minh các LLDTDC&HBVN và những lực lượng yêu nước khác đã tổ chức Ðại hội Quốc dân, bầu ra Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam (CPCMLTCHMNVN) và hội đồng Cố vấn. Ðiều đó xác lập trên thực tế ở miền nam có hai chính quyền, hai quân đội, hai vùng kiểm soát.

Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam cử Ðoàn đại diện chính thức tham gia cuộc đàm phán với Mỹ tại Hội nghị Pa-ri, do Bộ trưởng Nguyễn Thị Bình dẫn đầu, cùng với phái đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, góp phần vào thành công của Hội nghị Pa-ri. Luật sư Nguyễn Hữu Thọ được bầu làm Chủ tịch Hội đồng cố vấn của Chính phủ CMLTCHMNVN.

Tin lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh từ trần ngày 2-9-1969 đã gây xúc động, bàng hoàng trong đồng bào và chiến sĩ cả nước. Tại lễ tang, luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã thay mặt MTDTGPMNVN, đặt vòng hoa tưởng niệm của nhân dân miền nam thương tiếc và nhớ ơn vị lãnh tụ kiệt xuất của dân tộc đã vĩnh viễn ra đi, như một lời thề trước linh cữu của Người, biến đau thương thành sức mạnh quyết chiến đấu và chiến thắng đế quốc Mỹ xâm lược.

Sau chiến thắng của quân và dân ta ở Ðường 9 - Nam Lào (1971), ngày 30-3-1972, quân Giải phóng mở cuộc tiến công chiến lược Xuân Hè 1972 ở khắp miền nam. Trong thời gian ngắn, một nửa quân chủ lực thuộc mười ba sư đoàn ngụy bị thiệt hại nặng nề.

Sau thất bại thảm hại của cuộc tập kích bằng máy bay chiến lược B.52 ở Thủ đô Hà Nội, Hải Phòng và một số tỉnh thành khác, ngày 15-1-1973, chính quyền Mỹ phải tuyên bố ngưng hoàn toàn các hoạt động chống phá miền bắc. Và ngày 27-1-1973, Bộ trưởng Ngoại giao của bốn chính phủ (VNDCCH, CPCMLT CHMNVN, Mỹ và VNCH) ký chính thức Hiệp định Pa-ri về chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam, cam kết không can thiệp vào Việt Nam, công nhận độc lập, thống nhất, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, như Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954 đã cam kết.

Năm 1969, 1973, 1974, trên cương vị Chủ tịch MTDTGPMNVN, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn CPCMLT CHMNVN, luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã thăm hữu nghị mười bảy nước ở các châu Á, Âu, Phi, Mỹ la-tinh, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân tiến bộ trên thế giới đối với cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam. Sức mạnh của phong trào nhân dân thế giới chống đế quốc Mỹ, trong đó có phong trào phản chiến của nhân dân Mỹ ủng hộ cuộc kháng chiến chính nghĩa của nhân dân Việt Nam đã góp phần quan trọng vào chiến thắng của Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Chính quyền Sài Gòn do Nguyễn Văn Thiệu đứng đầu và được Mỹ ủng hộ đã âm mưu phá hoại Hiệp định Pa-ri, thực hiện 'bốn không' (không nhường đất, không trung lập, không liên hiệp, không nói chuyện với phía bên kia), đưa gần một triệu quân Sài Gòn ồ ạt 'tràn ngập lãnh thổ'. Quân Giải phóng đã kiên quyết giáng trả địch và giành quyền truy kích địch đến tận nơi xuất phát.

Sau khi giải phóng nhiều tỉnh, thành phố với 'Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử' ngày 30-4-1975, quân và dân ta đã giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước. Nhân dân ta đã thực hiện được lời dặn cuối cùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại: 'Dù khó khăn gian khổ đến mấy, nhân dân ta nhất định sẽ hoàn toàn thắng lợi. Ðế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta. Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất. Ðồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà'.

Ước vọng giải phóng miền nam, thống nhất đất nước của nhân dân ta đã được thực hiện. Vai trò và tên tuổi của luật sư Nguyễn Hữu Thọ đã gắn liền với truyền thống đoàn kết của dân tộc qua MTDTTN, đã cùng nhân dân tiến hành thắng lợi cuộc kháng chiến chống tên hung nô của thời đại, kết thúc bằng Ðại thắng mùa Xuân 1975. Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam là nguồn cổ vũ lớn lao đối với các dân tộc đang đấu tranh cho độc lập dân tộc chống chủ nghĩa thực dân dưới mọi hình thức.

Nhân tố quyết định bảo đảm thắng lợi trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc chính là khí phách, bản lĩnh và sức mạnh đại đoàn kết của dân tộc có lịch sử truyền thống hàng nghìn năm, dưới sự lãnh đạo của Ðảng Cộng sản Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh; trong sự nghiệp vĩ đại đó, MTDTGPMNVN đã góp phần cống hiến quan trọng.