Vốn là nền kinh tế lớn thứ ba trên thế giới và là một cường quốc xuất khẩu, trẻ em Nhật Bản bắt buộc phải học sáu năm tiếng Anh trong trường trung học cơ sở và trung học phổ thông, nhưng người dân Nhật Bản lại có khả năng nói tiếng Anh rất hạn chế.
Điểm trung bình TOEFL iBT của Nhật Bản thông qua các bài kiểm tra trên máy tính trong năm 2010 chỉ xếp thứ 27 trong số 30 quốc gia châu Á, xếp sau cả Mông Cổ và Turkmenistan.
Theo khảo sát của Recruit Agent, Công ty tuyển dụng hàng đầu Nhật Bản, chỉ 9% trong số 1.156 công chức khẳng định có thể giao tiếp bằng tiếng Anh. Rất nhiều người được hỏi cho biết họ tự đánh giá khả năng nghe và nói tiếng Anh của mình ở mức độ trung bình.
Tuy nhiên, thực trạng nền kinh tế Nhật Bản đang khiến mọi thứ bắt đầu thay đổi. Với một đồng Yên mạnh và thị trường nội địa ảm đạm khiến ngày càng nhiều công ty tìm kiếm cơ hội kinh doanh ở nước ngoài. Chính điều này đã khiến người dân Nhật Bản dần ý thức được vai trò quan trọng của tiếng Anh trước nhu cầu cấp bách về việc làm trong bối cảnh hiện tại. Họ buộc phải ra sức trau dồi kỹ năng tiếng Anh để đảm bảo một chỗ đứng vững chắc trong công việc của mình hay tìm kiếm những cơ hội việc làm mới.
Không tiếng Anh, không việc làm
“Cú hích” đầu tiến khiến người Nhật đổ xô đi học tiếng Anh là quyết định của hãng bán lẻ trực tuyến Rakuten. Hãng này đã quyết định lấy tiếng Anh là ngôn ngữ sử dụng chính thức của mình. Song song với đó, Fast Retailing, nhà điều hành của dây chuyền may mặc Uniqlo, cũng cho biết sẽ kiểm tra trình độ tiếng Anh của các nhân viên và bày tỏ mong muốn đến năm 2012 sẽ sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức.
Theo nhận định của bà Yuriko Tsurumaki, phát ngôn viên của Recruit Agent, công ty tuyển dụng hàng đầu tại Nhật Bản thì: “Quyết định của Rakuten đã tạo ra một cú hích, kéo theo quyết định của nhiều công ty khác đặc biệt là các hãng sản xuất, bởi vì họ đang chịu áp lực nặng nề để mở rộng thị trường bên ngoài do thị trường trong nước đang bị co lại”.
Bà Yuriko Tsurumaki cho biết thêm: “Không phải tất cả các công ty Nhật Bản đều có hoạt động ở nước ngoài trong thời gian tới nhưng mọi người đang nhìn thấy khả năng và cảm nhận được không khí của một “cuộc khủng hoảng” tiếng Anh đang bao trùm”.
Những lo ngại của người lao động Nhật Bản không thành thạo tiếng Anh ngày càng gia tăng khi một số công ty bao gồm cả hãng sản suất chip điện tử Elpida Memory and Murata Manufacturing Co, chuyên sản xuất các linh kiện của điện thoại di động và máy tính, đang chuyển hướng một số hoạt động sản xuất ra bên ngoài Nhật Bản để đối phó với đồng Yên mạnh gần mức kỷ lục.
Hiện tại, gần một nửa các công ty Nhật Bản đang lên kế hoạch cho thêm yêu cầu “biết sử dụng tiếng Anh thương mại” vào quy định tuyển dụng. Trước đó, vào thời điểm tháng 7-2009, con số này chỉ là 16%.
Và kết quả là, thị trường đào tạo ngoại ngữ tại Nhật Bản phát triển rầm rộ, với những người học sẵn sàng chi rất nhiều tiền cho các buổi học, đĩa DVD hay các khóa học tiếng Anh trực tuyến.
“Đây mới chỉ là thời điểm bắt đầu của quá trình toàn cầu hóa thực sự của Nhật Bản. Mọi người đều cảm thấy rằng không có tiếng Anh thì không có công việc”, Chủ tịch Gaba, Kenji Kamiyama cho biết trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Reuters.
